Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej
Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Chrześcijaństwo
 └ Katolicyzm
   └ Starokatolicyzm
     └ Polskokatolicyzm
Ustrój kościelny episkopalno-synodalny[1]
Obrządek łaciński lub przedsoborowy w języku polskim
Patron Święty Paweł Apostoł[2]
Siedziba Warszawa
Zwierzchnik
• tytuł zwierzchnika
bp mgr Dariusz Majewski
Zwierzchnik Kościoła Starokatolickiego w RP
Organ ustawodawczy Synod Ogólnopolski Kościoła Starokatolickiego w RP[3]
Zasięg geograficzny  Polska
 Białoruś
 Wielka Brytania
Mapa parafii i kaplic Kościoła Starokatolickiego w RP na terenie Polski
[[Plik:
Geographylogo.svg
Położenie na mapie Polski
|240x240px|Mapa]]
Strona internetowa

Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół prawnie działający na terenie Polski i posiadający placówki zagraniczne na Białorusi i w Wielkiej Brytanii, wpisany pod pozycją 110 w dniu 1 kwietnia 1996 do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce, prowadzonego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zwierzchnikiem Kościoła jest ks. bp Dariusz Majewski[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Polski Kościół Starokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Kościół Starokatolicki w RP jest kontynuatorem misji Polskiego Kościoła Starokatolickiego, który powstał w 1932 w wyniku rozłamu w polskiej diecezji misyjnej Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego[6].

Pierwszym biskupem Polskiego Kościoła Starokatolickiego był Władysław Faron, który opuścił struktury PNKK w 1931 roku. W okresie międzywojennym Polski Kościół Starokatolicki działał w ramach nieformalnej unii z parafią katowicką księdza Józefa Kostorza ze Starokatolickiego Kościoła w Niemczech. Po zakończeniu II wojny światowej Polski Kościół Starokatolicki wszedł w unię kościelną z polskimi kościołami starokatolickimi: Starokatolickim Kościołem Mariawitów i diecezją misyjną Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego. W 1948 doszło jednak do jej zerwania po tym jak biskup Faron wraz z kilkoma księżmi przystąpił do Kościoła rzymskokatolickiego. Zwierzchnikiem Polskiego Kościoła Starokatolickiego został biskup Zygmunt Szypold. Przed śmiercią powrócił on do Kościoła rzymskokatolickiego. Po jego śmierci władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zawiesiły działalność Kościoła (1965), powołując się na brak władzy zwierzchniej. Wierni Polskiego Kościoła Starokatolickiego albo przeszli do innych kościołów, albo praktykowali wiarę w podziemiu, aż do momentu wznowienia oficjalnej działalności Kościoła, dokonanej poprzez wpis do rejestru Kościołów i Związków Wyznaniowych w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji przez ks. bpa Wojciecha Kolma w 1996 roku. W Hamburgu pomimo zawieszenia działalności Kościoła działalność duszpasterską kontynuował ks. Klaudiusz Perendyk, który później przystąpił do Kościoła Prawosławnego. Konsekwencja zawieszenia działalności Kościoła Starokatolickiego była bardzo dotkliwa, bowiem Kościół utracił wiele obiektów sakralnych, które zostały często bezprawnie przejęte przez Kościół Polskokatolicki i rzymskokatolicki[7].

Kościół Starokatolicki w RP[edytuj | edytuj kod]

W 1996 ksiądz Wojciech Kolm dokonał wpisu wspólnoty pod nazwą Kościoła Starokatolickiego w RP do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych MSWiA, a decyzją Synodu Kościoła w 1999 został wybrany biskupem i przyjął sakrę z rąk niemieckiego biskupa Pozajurysdykcyjnego Zakonu Mariawitów w Niemczech Norberta Szuwarta[8]. Jego działalność kościelna związana była z szeregiem nadużyć, zarówno religijnych, jak i prawnych. Kierowanie przez niego Kościołem praktycznie zakończyło się w 2000, gdy trafił do więzienia za przestępstwa na tle obyczajowym. Dopiero w 2006 sąd kościelny usunął go z urzędu zwierzchnika i ekskomunikował[9].

Od 2000 pełniącym obowiązki zwierzchnika był biskup Marek Kordzik, jednak w rejestrze Kościołów i innych związków wyznaniowych jako głowa kościoła figuruje od 25 lipca 2006, gdyż konieczny był jego wybór na Synodzie Ogólnopolskim, zgodnie z wymaganiami ówcześnie obowiązującego prawa kościelnego[10].

W 2009 bp Marek Kordzik dokonał reformy administracyjnej Kościoła i uporządkowania spraw duszpasterskich. W Wielki Czwartek tegoż roku powołano parafię św. Ojca Pio i Chrystusa Króla Najwyższego i Wiecznego Arcykapłana w Chorzowie – obecnie w Bytomiu (z przeniesienia wspólnoty parafialnej z Grudziądza), a miesiąc później erygowano parafię Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Działach Czarnowskich, działającą przy domu spokojnej starości. W tym samym czasie udało się erygować jeszcze parafię Kościoła w Kamiennej Górze. W listopadzie 2011 powstały także punkty duszpasterskie w Białej Wielkiej i w Warszawie.

Decyzją władz Kościoła, w środę 27 czerwca 2012 roku w Działach Czarnowskich odbył się IV Ogólnopolski Synod Kościoła Starokatolickiego w RP. W trakcie głosowania Zwierzchnikiem Kościoła Starokatolickiego został ponownie wybrany bp Marek Jan Kordzik (kadencja 2012–2018). W trakcie dyskusji omówiono bieżące sprawy, a także zastanawiano się nad kierunkiem rozwoju wspólnot parafialnych i misyjności Kościoła w najbliższych latach[11].

W 2013 roku pod jurysdykcję Kościoła Starokatolickiego w RP została przyjęta parafia starokatolicka św. Marcina z Tours w Nowogródku na Białorusi, a w 2015 Parafia Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej w Glasgow ze Szkocji, która w dniu 1 czerwca 2016 roku przeszła pod jurysdykcję Katolickiego Kościoła Narodowego w Polsce, a 12 czerwca 2017 roku na prośbę rady parafialnej oraz proboszcza ks. Maksymiliana MacAulay'ego została czasowo przyjęta pod jurysdykcję Kościoła Starokatolickiego w RP. Jurysdykcja nad parafią wygasła 31 sierpnia 2017 roku z powodu braku chęci przedłużenia jurysdykcji ze strony władz parafii[12].

15 sierpnia 2016 roku Kościół Starokatolicki w RP na mocy porozumienia z Fundacją Ekumeniczne Centrum Dialogu Religii i Kultur rozpoczął duszpasterstwo w kościele św. Stanisława Kostki w Aleksandrowie Łódzkim. 18 września 2016 roku duchowni Kościoła wraz z biskupami Markiem Kordzikiem i Wojciechem Kolmem brali udział w obchodach 200-lecia miasta Aleksandrów Łódzki[13].

18 sierpnia 2016 roku abp Willian Dorea podpisał w imieniu Starokatolickiego Kościoła Apostolskiego w Brazylii, interkomunię z Kościołem Starokatolickim w RP. Obydwa Kościoły doszukują się źródła swojej sukcesji apostolskiej u biskupa Jana Perkowskiego, który należał do sympatyków polityki biskupa Władysława Farona i razem z nim uczestniczył w organizacji Polskiego Kościoła Starokatolickiego[14]. Biskup Marek Kordzik sprawował funkcję prymasa zgromadzonych diecezji Starokatolickiego Kościoła Apostolskiego - m.in. w Brazylii, Kamerunie, Kongo, Hiszpanii czy we Włoszech.

Sprawujący urząd zwierzchnika Kościoła Starokatolickiego w RP biskup Marek Kordzik zmarł 10 grudnia 2016 roku w Łodzi w wyniku niewydolności układu krążenia. Do czasu zebrania się Synodu Kościoła w sprawach niecierpiących zwłoki, zgodnie z § 58 ust. 2 Prawa Wewnętrznego Kościoła, decydują łącznie duchowni, którzy z urzędu wchodzą w skład Rady Kościoła[15]. 14 stycznia 2017 roku podczas Nadzwyczajnego Synodu Ogólnopolskiego w Łodzi na urząd zwierzchnika Kościoła Starokatolickiego w RP przywrócono ks. bpa Wojciecha Zdzisława Kolma.

Kontrowersje wobec sprawowanego urzędu Zwierzchnika[edytuj | edytuj kod]

W dniu 5 października 2017 r. do MSWiA wpłynęła „Opinia prawna na zlecenie Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie oceny ważności uchwały V Nadzwyczajnego Synodu KS w RP nr SN/7/17 w sprawie wyboru ks. Artura Wiecińskiego na urząd Zwierzchnika KS w RP w dniu 14 stycznia 2017 r." z dnia 25 września 2017 r., sporządzona przez adwokat Elżbietę Kurpiel. 29 grudnia 2017 roku Departament Wyznań MSWiA dokonał aktualizacji rejestru Kościołów i związków wyznaniowych. W wyniku podjętej kilka miesięcy wcześniej interwencji prawnej przez bpa Wojciecha Zdzisława Kolma, MSWiA stwierdziło, że:

  1. wybór ks. abpa Artura Roberta Wiecińskiego jest z mocy samego prawa nieważny, ze względu na fakt, iż w momencie podejmowania uchwały o jego wyborze, urząd Zwierzchnika Kościoła był obsadzony przez ks. bpa Wojciecha Zdzisława Kolma.
  2. potwierdził stanowisko IV Nadzwyczajnego Synodu Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej odnośnie ks. abpa Artura Roberta Wiecińskiego i potwierdził wybór ks. mgra Dariusza Majewskiego na urząd Zwierzchnika Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając świadomość, skutków prawnych jakie wywołuje powyższe stanowisko, w szczególności w kontekście działań podejmowanych przez ks. bpa Marka Kordzika oraz ks. bpa Artura Wiecińskiego, DWRMNiE zaproponował Kościołowi pomoc i współpracę w kwestii dostosowania statusu prawnego Kościoła jako całości oraz jego jednostek organizacyjnych do przepisów powszechnie obowiązujących oraz statutu Kościoła..

Nauka Kościoła Starokatolickiego w RP[edytuj | edytuj kod]

Nauka Kościoła Starokatolickiego w RP nie odbiega od wiary i tradycji Świętego Powszechnego i Apostolskiego Kościoła. Najwyższą cześć Kościół oddaje Bogu w Trójcy Świętej Jedynemu. Kościół oddaje cześć aniołom, apostołom, męczennikom i świętym, a wśród nich w szczególny sposób Maryi Pannie. Kościół uznaje tradycyjne 7 sakramentów, zgodnie z nauką zachodniego kościoła katolickiego. Komunia Święta udzielana jest pod dwiema postaciami: Ciała i Krwi Pańskiej. W Kościele Starokatolickim jest sprawowana tradycyjna spowiedź indywidualna oraz równoważna niej spowiedź powszechna. Liturgia Kościoła zgodna jest z założeniami i wskazówkami liturgicznymi Kościoła rzymskokatolickiego, aczkolwiek w niektórych parafiach kultywuje się tradycje odprawiania Mszy św. w rycie przedsoborowym, jednak zawsze w języku polskim.

Uroczystości i święta Kościoła Starokatolickiego w RP[edytuj | edytuj kod]

W sprawowaniu czynności liturgicznych Kościół posługuje się kalendarzem liturgicznym katolickiego roku kościelnego, a więc kalendarzem gregoriańskim. Obchodzone są święta i uroczystości Kościelne zgodnie z tradycją polskiego katolicyzmu, dodatkowo wprowadzono następujące święta obchodzone tylko w Kościele Starokatolickim w RP[16]:

  • 25 stycznia – Uroczystość Patrona Kościoła Św. Pawła Apostoła
  • IV Niedziela Wielkanocna – Święto Dobrego Pasterza
  • I Niedziela po Uroczystości Bożego Ciała – Święto Chrystusa Najwyższego Kapłana
  • I Niedziela czerwca – Święto Założenia Kościoła
  • I Niedziela października – Święto Rodziny Chrześcijańskiej
  • 11 listopada – Święto Niepodległości Ojczyzny
  • I Niedziela po Bożym Narodzeniu – Święto Ubogich Pasterzy.

Biskupi Kościoła Starokatolickiego[edytuj | edytuj kod]

Zwierzchnicy Kościoła Starokatolickiego na przestrzeni lat:

Aktualnie w Kościele Starokatolickim w RP urząd biskupa piastuje:

  • bp mgr Dariusz Majewski – zwierzchnik Kościoła Starokatolickiego w RP
  • bp Ezio Maria Scaglione - biskup diecezji włoskiej Kościoła Starokatolickiego w RP

W przeszłości urząd biskupa w Kościele Starokatolickim w RP sprawowali także:

Duchowni[edytuj | edytuj kod]

Duchownym Kościoła Starokatolickiego w RP może być mężczyzna, który ukończył Chrześcijańską Akademię Teologiczną w Warszawie – wydział Teologia, sekcja starokatolicka lub inną równorzędną teologiczną katolicką uczelnię i który uzyskał akceptację władz kościelnych oraz przynajmniej święcenia diakonatu. W Kościele działa także Seminarium Duchowne Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Duchowni są także przyjmowani z innych Kościołów, gdzie przeszkodą w ich pracy kanonicznej są kwestie dotyczące celibatu. Biskupem w Kościele Starokatolickim w RP jest kapłan wybrany przez Synod Ogólnopolski. Księży obowiązuje celibat. W Kościele obowiązują stroje liturgiczne podobne jak w Kościele rzymskokatolickim lub w przypadku obrządku przedsoborowego. Obowiązują także stroje chórowe w przypadku przywileju tytularnego Infułata lub Kanonika. Kościół może tworzyć kapituły kanonickie, katedralne, kolegiackie wraz ze strojami i dystynktoriami jak w kościele Rzymskokatolickim. Duchowni kościoła udzielają posług religijnych każdemu, niezależnie od jego przynależności konfesyjnej, tj. sakramentów każdemu wiernemu uznającemu katolicką naukę o sakramentach, zaś sakramentaliów wszystkim chrześcijanom.

Synod Ogólnopolski Kościoła Starokatolickiego w RP[edytuj | edytuj kod]

Najwyższą władzą ustawodawczą w Kościele Starokatolickim jest Synod (stanowią go wszyscy duchowni oraz jeden świecki przedstawiciel każdej parafii), który zarządza całością Kościoła jak i jego dobrami materialnymi, agendami oraz duchownymi. Synod zwoływany jest co 6 lat. W okresie międzysynodalnym ograniczoną władzę wykonawczą i ustawodawczą wypełnia Rada Kapłańska Kościoła Starokatolickiego, składająca się ze wszystkich czynnych duchownych. Od IV Synodu Ogólnopolskiego część zadań pozostających do tej pory w kompetencjach Rady Kapłańskiej przeniesiono na powołane komisje międzysynodalne.

  • I Synod Ogólnopolski Kościoła Starokatolickiego

11-12 listopada 1996, Jelenia Góra

Synod przyjął sprawozdanie z działalności Kościoła Starokatolickiego w RP w latach 1993-1996. Potwierdzono funkcję zwierzchnika Kościoła dla bpa Wojciecha Kolma.

  • II Synod Ogólnopolski Kościoła Starokatolickiego

11-12 listopada 2000, Łódź

Synod przyjął sprawozdanie z działalności Kościoła Starokatolickiego w RP w latach 1996-2000. Synod przyjął obowiązujące Prawo Wewnętrzne Kościoła Starokatolickiego w RP.

  • III Nadzwyczajny Synod Kościoła Starokatolickiego

14 stycznia 2017, Łódź

10 grudnia 2016 roku zmarł biskup Marek Kordzik, który reprezentował Kościół w latach 2006-2016[17]. Zgodnie z obowiązującym Prawem Wewnętrznym Kościoła Starokatolickiego w RP (§ 44. ust. 2) w przypadku śmierci Zwierzchnika, Synod zwołuje Wikariusz Generalny Kościoła, albo najstarszy wiekiem biskup lub duchowny Kościoła, w przypadku, gdy stanowisko Wikariusza Generalnego nie jest obsadzone. Synod powinien zostać zwołany nie później niż trzy miesiące po śmierci Zwierzchnika. 11 grudnia 2016 zadecydowano, że Synod odbędzie się 14 stycznia 2017 roku w celu wybrania nowego biskupa. Decyzją Synodu unieważniono wyrok Sądu Kościelnego i przywrócono na stanowisko Zwierzchnika Kościoła Starokatolickiego w RP ks. bpa Wojciecha Zdzisława Kolma. Do godności infułata wyniesiony został ks. sen. Henryk Hawryszczak[18].

  • IV Nadzwyczajny Synod Kościoła Starokatolickiego

19 listopada 2017, Pruszków

19 listopada 2017 roku duchowni Kościoła w wymaganej większości zebrali się na obradach IV Nadzwyczajnego Synodu. Uchwalono nowy statut (prawo wewnętrzne) Kościoła Starokatolickiego, znosząc m.in. celibat, tworząc Notariat Generalny, który pełni rolę organu administracyjnego, reprezentującego Kościół przez Państwem. Podczas obrad Synodu ks. bp Wojciech Kolm złożył urząd Zwierzchnika, który Synod przyjął. W tanym głosowaniu na to stanowisko wybrany został ks. mgr Dariusz Majewski. Wyznaczono również datę święceń biskupich na dzień 2 grudnia 2017 r. w Łodzi.[19]

Administracja Kościoła Starokatolickiego w RP[edytuj | edytuj kod]

Kościół stanowi jedną diecezję w Polsce. Jako całość ma 3 parafie, 7 duchownych pracujących w duszpasterstwie (w tym jednego biskupa), 1 diakona stałego, 1 brata zakonnego oraz 1 kleryka oraz wg. danych z GUS z 2016 r. 535 wiernych, jednakże ich realna liczba to ok. 100. Kościół nie ustanowił parafii centralnej (katedry). Siedziba Kościoła znajduje się w Warszawie. Kościół posiada Seminarium Duchowne Kościoła Starokatolickiego, którego rektorem jest ks. mgr Grzegorz Wyszyński.

Parafie i punkty duszpasterskie w Polsce[20][edytuj | edytuj kod]

  • Parafia Miłosierdzia Bożego w Kamiennej Górze, proboszcz: ks. mgr Daniel Makowski
  • Parafia Zesłania Ducha Świętego w Drawnie, p.o proboszcza: ks. diak. Robert Kreft
  • Parafia Wszystkich Świętych w Zambrowie, p.o. proboszcza: diak. st. Piotr Noren

Zakony i zgromadzenia Kościoła[edytuj | edytuj kod]

  • Kongregacja św. Łazarza, przeor: diak. st. Piotr Noren
  • Misja Krzyża Chrystusa, opiekun: ks. diak. Robert Kreft

Domy rekolekcyjne:[edytuj | edytuj kod]

  • Dom rekolekcyjny w Chruszczewce
  • Dom rekolekcyjny w Szczecinie

Przypisy

  1. Kościół Starokatolicki w RP posiada najważniejszy dokument prawny jakim jest Prawo Kanoniczne Kościoła Starokatolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej, które reguluje ustrój oraz stosunek między Kościołem Starokatolickim w RP a Państwem. Obowiązujące Prawo Kanoniczne przyjął VI Ogólnopolski Synod Kościoła w dn. 22 lipca 2017r. w Wojcieszowie Wojcieszowie.
  2. Święty Paweł Apostoł został ustanowiony patronem Kościoła na Synodzie Polskiego Kościoła Starokatolickiego w dn. 2-3 czerwca 1932 roku (za:opr. M. Hasiński, Kalendarz Liturgiczny na Rok Pański 2011/2012, Warszawa 2011, s. 3).
  3. Synod zwoływany jest w trybie zwyczajnym co 6 lat (dotychczas: 1996, 2000, 2006, 2012, 2017). W okresie międzysynodalnym ograniczoną funkcję Synodu sprawuje Rada Kapłańska Kościoła Starokatolickiego w RP, zwoływana jest nie rzadziej niż dwa razy na rok.
  4. Dominik Rozkrut i in.: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2017. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, lipiec 2017, s. 116. ISSN 1640-3630.
  5. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Relacje państwa z Kościołami - przydatne informacje, dokumenty i akty prawne, „Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji” [dostęp 2017-12-29] (pol.).
  6. Tadeusz i Jerzy Piątek, Religie Świata – Starokatolicyzm, Warszawa 1987, s. 71-142.
  7. W. Słomski, Polscy Starokatolicy, Warszawa 1997, s. 47-52.
  8. Tamże, s. 55-57.
  9. Decyzja III Ogólnopolskiego Synodu Kościoła Starokatolickiego z dn. 11 listopada 2006 (por. Pismo Kurii Biskupiej Kościoła Starokatolickiego do Naczelnika Wydziału Kościołów i Związków Wyznaniowych MSWIA, Andrzeja Marciniaka; L.dz. KSK/KB/08/06).
  10. Zgodnie z obowiązującym Prawem Kościelnym nie mógł on przyjąć tradycyjnego tytułu „biskupa zwierzchnika”, gdyż jego wybór nie był zatwierdzony mocą Synodu Ogólnopolskiego. 11 listopada 2006 III Synod Ogólnopolski Kościoła Starokatolickiego w RP dokonał potwierdzenia wyboru bpa Marka Kordzika, który następnie odbył ingres do katedry Kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Łodzi.
  11. Komunikat po IV Synodzie Kościoła Starokatolickiego w RP z dn. 27 czerwca 2012 roku.
  12. Ogłoszenia na XXII. Niedzielę zwykłą. blackmadonna.church. [dostęp 2017-09-03].
  13. A. Ruda-Rożniakowski, Przyjaciele pedofila, aleksandrowonline.pl (dostęp: 15.10.2016)
  14. Dom Willian, Veteros do Brasil na Polônia, veterosdobrasil.com (dostęp: 15.10.2016)
  15. Oficjalna witryna Kościoła Starokatolickiego w RP (dostęp: 20.12.2016)
  16. Opr. M. Hasiński, Kalendarz Liturgiczny na Rok Pański 2011/2012, Warszawa 2011, s. 3.
  17. Zmarł bp Marek Kordzik, ekumenizm.pl (dostęp: 20.12.2016)
  18. Decyzja V Nadzwyczajnego Synodu Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 14.01.2017 r. w Łodzi.
  19. IV Nadzwyczajny Synod Kościoła Starokatolickiego w RP, Protokół obrad I sesji IV Nadzwyczajnego Synodu Kościoła Starokatolickiego w RP, 19 listopada 2017.
  20. Kuria Kościoła Starokatolickiego w RP, Lista duchownych na dzień 4 stycznia 2018, 4 stycznia 2018.