Władysław Faron

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Marcin Faron
arcybiskup
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 19 maja 1891
Maszkowice
Data i miejsce śmierci 1 kwietnia 1965
Łobez
biskup diecezji polskiej Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego
Okres sprawowania 1929-1931
arcybiskup Polskiego Kościoła Starokatolickiego
Okres sprawowania 1932-1948
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolickie
Inkardynacja Administracja Apostolska Kamieńska, Lubuska i Prałatury Pilskiej
Prezbiterat 14 czerwca 1917
Nominacja biskupia 24 kwietnia 1929
Sakra biskupia 30 stycznia 1930
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 30 stycznia 1930
Miejscowość Scranton
Miejsce Katedra św. Stanisława w Scranton
Konsekrator Franciszek Hodur
Współkonsekratorzy Leon Grochowski
Jan Jasiński

Władysław Marcin Faron (ur. 19 maja 1891, zm. 1 kwietnia 1965) – polski duchowny katolicki, biskup diecezji polskiej Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w latach 1928–1931, założyciel i zwierzchnik Polskiego Kościoła Starokatolickiego w latach 1931–1948.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Duchowny rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Władysław Faron pochodził z Maszkowic. Był synem Jana Farona i Marianny z domu Jarek. Jego ojciec był działaczem społecznym: wójtem, wicemarszałkiem powiatu i sędzią przysięgłym przy Sądzie Okręgowym w Nowym Sączu.

Kształcił się w szkole powszechnej w Łącku, następnie w gimnazjum w Nowym Sączu. Po maturze odbył szkolenie w szkole oficerskiej, a następnie wstąpił do wyższego seminarium duchownego diecezji tarnowskiej. 14 czerwca 1917 przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa tarnowskiego, Leona Wałęgi[1].

Po święceniach pracował jako duszpasterz w parafiach rzymskokatolickich w: Zakliczyniu, Dębnie, Siedliskach-Boguszu, Wojniczu i Nowym Wiśniczu. W 1919 przebywał kilka miesięcy na froncie wojny polsko-bolszewickiej i służył w Wojsku Polskim w stopniu kapelana.

W 1922 jako wikary w Nowym Wiśniczu zdobył zaufanie, a przede wszystkim popularność wśród mieszkańców, gdy wdał się w spór pomiędzy parafianami i proboszczem Andrzejem Sękowskim. Nagłaśniając publicznie skandal obyczajowy do jakiego doszło na parafii przyczynił się do odejścia starego proboszcza ze stanowiska. Mianowany tymczasowo administratorem nie zdołał jednak otrzymać nominacji na proboszcza i złożył prośbę o translokację. Swoją rezygnacją z pracy na parafii Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej doprowadził do buntu mieszkańców wsi. Został zamknięty przez parafian w areszcie domowym na plebanii. Doszło do kilkumiesięcznego konfliktu między parafianami i kurią biskupią o obsadę stanowiska proboszcza, a którego konsekwencją była interwencja zbrojna policji oraz wojska w Nowym Wiśniczu. Za podburzanie ludzi do zamieszek Władysław Faron został aresztowany i osadzony w więzieniu w Krakowie.

Suspendowany w grudniu 1922 nie odbył proponowanej przez kurię pokuty w klasztorze redemptorystów w Tuchowie, a po opuszczeniu aresztu powrócił do Nowego Wiśnicza i założył w miejscowości niezależną parafię narodową. 31 maja 1923 mimo ciążącej kary kościelnej odprawił publicznie pierwszą mszę świętą w języku polskim. 19 lipca 1923 za swoje postępowanie został uznany przez biskupa tarnowskiego Leona Wałęgę za ekskomunikowanego latae sententiae[2][3][4].

Kapłan Polskiego Kościoła Narodowego[edytuj | edytuj kod]

Po opuszczeniu placówki w Nowym Wiśniczu Władysław Faron podjął studia filozoficzne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Związał się w tym czasie z ruchem starokatolickim. Nawiązał współpracę z parafią starokatolicką w Katowicach, gdzie za zgodą miejscowego proboszcza Wilhelma Brożka udzielał się jako kapłan wspomagający.

Po krótkim pobycie w Stanach Zjednoczonych Ameryki podczas którego zapoznał się działalnością Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego powrócił do Polski. W 1926 zajął się organizowaniem niezależnej parafii Serca Jezusowego w Zamościu[5]. Jednocześnie energicznie poświęcił się dziełu stworzenia w Polsce Kościoła Narodowego i podjął współpracę z misjonarzami PNKK. Szybko awansował w strukturach nowej wspólnoty wyznaniowej. Od 1927 roku zasiadał w trzyosobowym zarządzie diecezji polskiej PNKK. Był w niej odpowiedzialny za wizytację parafii, kierownictwo kleru oraz kwestie skarbowe.

W 1928 uczestniczył w Konferencji i Pierwszym Synodzie Kościoła Narodowego w Warszawie. Na zgromadzeniu tym wybrano go wikariuszem generalnym i administratorem diecezji misyjnej Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej[6].

21 marca 1929 na synodzie lokalnym w Zamościu Władysław Faron został wybrany biskupem Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego dla Polski. Elekcja ta odbyła się jednak bez udziału delegata biskupa naczelnego PNKK. W związku z podejrzeniem braku legalności uchwał synodu zamojskiego sprawę musiało rozpatrzyć kolejne zgromadzenie. 24 kwietnia 1929 Synod Nadzwyczajny w Krakowie, ponownie przeprowadził wybór biskupów dla Polski. Władysław Faron otrzymał wówczas nominację na biskupa diecezji wschodniej, zwanej lubelsko-małopolską. Ponadto zgromadzenie to mianowało go pierwszym przewodniczącym Prezydium Rady Kościoła. Z uwagi na problemy wewnętrzne Kościoła, a związane z przede wszystkim z rywalizacją o wpływy Stanisława Zawadzkiego i Władysława Farona, w dniach 17–18 grudnia 1929 odbyła się kolejna elekcja w Krakowie. Władysław Faron otrzymał na niej tym razem nominację na jedynego biskupa PNKK dla Polski.

Jako biskup elekt Władysław Faron udał się do Stanów Zjednoczonych Ameryki, gdzie 30 stycznia 1930 otrzymał sakrę z rąk biskupa naczelnego PNKK, Franciszka Hodura. Po powrocie do Polski osiadł w Krakowie i objął funkcję biskupa diecezjalnego. 15 października 1930 spotkała go za to ze strony Kościoła katolickiego kara ekskomuniki większej i przeniesienia do stanu świeckiego[7].

Władysław Faron okazał się biskupem autorytarnym, łamiącym zasady kolegialności władzy w PNKK. Niemal natychmiast po powrocie do kraju zaczął lansować projekt odłączenia polskiej diecezji Kościoła od macierzy w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Samowolnie podejmował próby nawiązania unii kościelnej z Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym. Podobne rozmowy prowadził z Wileńskim Kościołem Ewangelicko-Reformowanym.

Próby jednoosobowego przewodzenia diecezją polską Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego, ignorowanie postanowień lokalnych zgromadzeń Kościoła dość szybko spotkały się z krytyką ze strony części wiernych i duchowieństwa, które w tym celu odwołały się do VI Synodu Powszechnego PNKK obradującego w Buffalo. Ze Stanów Zjednoczonych Ameryki została przysłana delegacja biskupia do rozpatrzenia sprawy.

2 września 1931, na tzw. zjeździe krakowskim doszło do rozłamu w strukturach polskiej prowincji PNKK[8]. Władysław Faron, który zignorował to spotkanie, został zawieszony w czynnościach biskupich. Było to jednoznaczne z opuszczeniem przez niego Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego[9].

Biskup Polskiego Kościoła Starokatolickiego[edytuj | edytuj kod]

Po zerwaniu współpracy z Diecezją Misyjną Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego Władysław Faron obłożył anatemą biskupów PNKK i zorganizował własną denominację starokatolicką, której został zwierzchnikiem. Początkowo podjęte zostały rozmowy zjednoczeniowe z Wileńskim Kościołem Ewangelicko-Reformowanym, a następnie z Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym. Obie unie nie trwały jednak dłużej niż kilka miesięcy. Pomysły biskupa Władysława Farona spotkały się bowiem ze sprzeciwem wiernych.

Na zorganizowanym w 1932 synodzie w Zamościu Władysław Faron został ogłoszony arcybiskupem metropolitą z siedzibą tytularną w Efezie[10]. W 1933 założona przez niego wspólnota określana jako Kościół Katolicki Apostolski Polsko-Narodowy alias Polski Kościół Starokatolicki, aby pozornie podtrzymać związki z Unią Utrechcką i otrzymać formalne uznanie Rzeczypospolitej Polskiej zawarła unię kościelną z parafią Diecezji Starokatolickiej Niemiec w Katowicach. Nie udało się jednak tego połączenia prawnie zalegalizować w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Problematyczny w stosunkach z państwem polskim był bowiem nieuregulowany statut tej jednostki kościelnej. W okresie międzywojennym zwierzchnik Polskiego Kościoła Starokatolickiego rezydował w Zamościu, a następnie w Warszawie.

W 1934 biskup Władysław Faron konsekrował w Zamościu dwóch swoich sufraganów: Adama Jurgielewicza i Jana Perkowskiego. W 1936 w Polskim Kościele Starokatolickim doszło do kryzysu. Władysław Faron próbował pojednać się z PNKK i nawiązał w tym celu kontakt z biskupem Franciszkiem Hodurem. Zabiegi te jednak udaremnili pozostali hierarchowie. W efekcie napięć i nieporozumień wewnątrz Kościoła doszło do rozłamu między biskupami. Wspólnotę biskupa Farona opuścił wraz z podległymi mu parafiami biskup Jurgielewicz. Perkowski natomiast wyjechał do Brazylii, gdzie rozpoczął starania o utworzenie diecezji starokatolickiej[11]. Misja te zaowocowała podjęciem współpracy Polskiego Kościoła Starokatolickiego z Wolnym Kościołem Katolickim i jego liderem Salomão Barbosa Ferrazem.

Podczas II wojny światowej działalność biskupa Farona znalazła się w zainteresowaniu niemieckich władz okupacyjnych w Generalnym Gubernatorstwie. Najpierw Niemcy próbowali administracyjnie zmusić go do połączenia Polskiego Kościoła Starokatolickiego z tolerowanym Kościołem Starokatolickim Unii Utrechckiej w Generalnym Gubernatorstwie lub ze Starokatolickim Kościołem Mariawitów. Później zaczęli go szantażować. Ponieważ odmówił współpracy – pod groźbą uwięzienia w obozie KL Auschwitz – zażądano od niego, aby oskarżył katolickich biskupów Stanisława Galla i Czesława Sokołowskiego o zajmowanie się polityką. Miał to być pretekst do wysłania ich do KL Dachau. I tym razem biskup odmówił. W 1940 został aresztowany przez Gestapo i osadzony w warszawskim areszcie śledczym przy alei Szucha. Skazano go na śmierć. W 1941, tuż przed egzekucją, wyrok zamieniono na pobyt w obozie koncentracyjnym KL Auschwitz. Ostatecznie jednak biskup Faron trafił na dwa lata do więzienia w Siedlcach[10].

Po zakończeniu II wojny światowej Władysław Faron osiadł w Legionowie, gdzie stworzył od podstaw parafię starokatolicką. Nie odniosła ona jednak sukcesu misyjnego i szybko straciła wszystkich wiernych. Po tym niepowodzeniu przeniósł się do Łodzi gdzie objął probostwo w tamtejszej parafii starokatolickiej. W tym czasie za inicjatywy Chrześcijańskiej Rady Ekumenicznej próbował zorganizować na terenie Polski unię Kościołów starokatolickich złożoną ze Starokatolickiego Kościoła Mariawitów, diecezji polskiej Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego i Polskiego Kościoła Starokatolickiego. PNKK sprzeciwił się jednak takiemu rozwiązaniu i unia nie doszła do skutku.

Rekoncyliacja[edytuj | edytuj kod]

W 1948 Władysław Faron wraz z księżmi Bronisławem Jaegerem i Antonim Kaflem postanowił powrócić do Kościoła rzymskokatolickiego. Dzięki wstawiennictwu jezuitów uzyskał możliwość spotkania z prymasem Polski, Augustem Hlondem. 9 lutego 1948 złożył oświadczenie o chęci powrotu do jedności z Kościołem katolickim i wyrzekł się dotychczas wyznawanej doktryny starokatolicyzmu. Skierowany na pokutę do klasztoru paulinów na Jasnej Górze, 27 lutego 1948 w obecności biskupa częstochowskiego Teodora Kubiny złożył tam rekoncyliację i został ponownie przyjęty w stan duchowieństwa rzymskokatolickiego.

Według wspomnień świadków w intencji nawrócenia i powrotu do Kościoła rzymskokatolickiego, biskupa Władysława Farona miała ofiarować swoje życie męczennica z czasów II wojny światowej, błogosławiona Celestyna Faron[12].

Z uwagi na brak zgody polskich biskupów rzymskokatolickich na przyjęcie Władysława Farona do Episkopatu Polski jako kapłan rzymskokatolicki zrezygnował on z noszenia stroju biskupiego, a swoje insygnia biskupie ofiarował jako wotum na Jasnej Górze.

Po przystąpieniu do Kościoła rzymskokatolickiego Władysław Faron został inkardynowany do administratury apostolskiej w Gorzowie Wielkopolskim. Od 1948 był wikariuszem w Świdwinie. Uczył religii w miejscowym gimnazjum i liceum przyrodniczym oraz w szkole krawieckiej. Jednocześnie administrował i organizował parafię w Łobzie. Od 1956 był proboszczem parafii w Szczecinie-Pomorzanach, następnie od 1957 proboszczem parafii w Zbąszynku, a od 1958 - Szczecinie-Dąbiu. W latach 1962-1963 administrował parafią w Zamęcinie[13][14]. Przyczynił się tam do odbudowy zniszczonych kościołów, organizował życie parafialne. Za swoją działalność został uhonorowany godnością kanonika. Mimo że w Kościele rzymskokatolickim nie pełnił funkcji biskupich do końca życia posiadał prawo do używania pontyfikaliów, jednakowoż nigdy z niego nie korzystał.

W 1963 przeszedł na emeryturę. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Łobzie.

Władysław Faron w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Władysław Faron był jednym z bohaterów powieści Jana Brzękowskiego Międzywojnie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia parafii w Nowym Wiśniczu. parafiawisnicz.pl. [dostęp 2011-03-25].
  2. Kronika religijna. U nas. Wyklęcie ks. Farona. „Rycerz Niepokalanej”. Nr 9, s. 142, 1923. 
  3. Ks. Marcin Faron skazany wyrokiem Sądu Biskupiego na degradację. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”. 1, s. 21-23, 1931. 
  4. Leopold Regner: Rządca Diecezji. currenda.diecezja.tarnow.pl. [dostęp 2010-09-21].
  5. Historia parafii polskokatolickiej w Zamościu. polkatzam.w.interia.pl. [dostęp 2011-03-25].
  6. Pierwszy Synod Kościoła Narodowego w Polsce. Warszawa 27,28,29 - VI - 1928 r. (pol.). polskokatolicki.pl. [dostęp 2018-04-29].
  7. Degradacja ks. Marcina Farona, Miesięcznik Kościelny dla Archidyecezyi Gnieźnieńskiej i Poznańskiej 2/1931, s. 30.
  8. Ku chrześcijaństwu jutra, Lublin 1997.
  9. Tadeusz i Jerzy Piątek, Religie Świata – Starokatolicyzm, Warszawa 1987, s. 121.
  10. a b Wojciech Świątkiewicz: s. Celestyna Faron (1913-1944). Oddała życie za nawrócenie. Idziemy 3/2009, 18.01.2009. [dostęp 2010-04-29].
  11. Szymon Guzik: Krótka Historia Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej, 1938, s. 14.
  12. ks. Stanisław Groń SJ. Siostra Celestyna Faron – Święta Siostra – Służebnica Boża
  13. Robert Kufel: Słownik biograficzny księży pracujących w Kościele gorzowskim 1945-1956. Wyd. I. T. I. Zielona Góra: Agencja Wydawnicza „PDN”, 2016, s. 157-158.
  14. Pierwszy Proboszcz Parafii Zbąszynek w latach 1957–1958 ks. Władysław Faron. [dostęp 2013-01-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Leon Grochowski
OldCathBishopcoaUU.png biskup misyjnej diecezji polskiej Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego
1928-1931
OldCathBishopcoaUU.png Następca
Józef Padewski
Poprzednik
-
Zwierzchnik Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
od 1932 do 1948
Następca
Zygmunt Szypold