Patas rudy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Koczkodan rudy)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Patas rudy
Erythrocebus patas[1]
(Schreber, 1775)
samiec
samiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Nadrodzina koczkodanowce
Rodzina koczkodanowate
Podrodzina koczkodany
Rodzaj patas
Gatunek patas rudy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Patas rudy[3], patas[4], koczkodan rudy[5], huzar zwykły[4], huzar rudy[potrzebne źródło] (Erythrocebus patas) – afrykański gatunek ssaka z rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae) o stosunkowo ciężkiej budowie ciała, jeden z największych przedstawicieli rodziny.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy opisany naukowo przez J. Ch. D. von Schrebera w 1775 roku pod nazwą Simia patas[6]. Jako miejsce typowe autor wskazał Senegal[6]. Jedyny przedstawiciel rodzaju Erythrocebuspatas, utworzonego przez Trouessarta w 1897 roku[7].

Gatunek typowy: Simia patas Schreber, 1775

Charakterysryka[edytuj | edytuj kod]

Jest to gatunek szeroko rozprzestrzeniony. Zamieszkuje suche tereny sawannowe i półpustynie, również niewielkie zarośla, np. akacjowe w Afryce Zachodniej i Środkowej. Jest to najszybsza małpa wąskonosa, mogąca przemieszczać się z prędkością do 55 km/h. Potrafi poruszać się na dwóch kończynach, podpierając się ogonem. Grupa rodzinna liczy zwykle około 20 osobników, areał zajmowany przez stado ma powierzchnię około 4 tys. ha. W ciągu jednego dnia małpy penetrują w poszukiwaniu pożywienia obszar o średnicy około 5 km. Odżywiają się żywicą drzew, kwiatami, mrówkami i innymi stawonogami, których poszukują na sawannie.

W niewoli koczkodany rude dożywają 20 lat, jednakże przeciętna samica na wolności umiera w wieku 4 lat. Są to zwierzęta o znacznej śmiertelności, rekompensowanej przez przyspieszone wkraczanie w okres rozrodczy. Gotowość do rozrodu samice osiągają w wieku 2,5 roku. Brak sezonu rozrodczego, długość cyklu płciowego 30 dni.

Długość ciała: do 85 cm.
Długość ogona: 75 cm.
Masa dorosłego samca: ok. 13 kg.
Masa dorosłej samicy: ok. 6 kg.

Wyróżniane dotychczas podgatunki były błędnie opisane, wymagane są dalsze badania dla ich poprawnego określenia.

Przypisy

  1. Erythrocebus patas, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Kingdon, J., Butynski, T.M. & De Jong, Y. 2008. Erythrocebus patas. W: IUCN 2015. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-06]
  3. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 47. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 255, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 117. ISBN 83-01-14344-4.
  6. a b J. Ch. D. von Schreber: Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen. T. 1. Erlangen: Wolfgang Walther, 1775, s. 98. (niem.)
  7. É. L. Trouessart: Catalogus mammalium tam viventium quam fossilium. Wyd. Nova Editio (prima completa). Cz. 1. Berlin: R. Friedländer & sohn, 1897, s. 19. (łac.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Patas monkey Erythrocebus patas (ang.). Primate Info Net. [dostęp 2 stycznia 2009].
  2. Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
  3. Erythrocebus patas. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2 stycznia 2009]
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Erythrocebus patas. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2 stycznia 2009]