Kostka Rubika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kostka Rubika
Ilustracja
Autor Ernő Rubik
Liczba graczy 1
Zalecenia wiekowe od 8 lat

Kostka Rubika (węg. „bűvös kocka”, magiczna kostka) – zabawka logiczna wynaleziona przez Ernő Rubika w 1974 roku. W 1976 r. taką samą kostkę skonstruował i opatentował w Japonii inżynier Terutoshi Ishige. Wynalazca kostki Ernő Rubik po raz pierwszy układał kostkę przez miesiąc[1].

Zasady i mechanika gry[edytuj]

Oryginalna kostka Rubika
Budowa kostki Rubika

Zabawa kostką polega na takim ułożeniu kwadratów, aby na każdej ścianie wszystkie posiadały jeden kolor. Składa się ona z 26 sześcianów i przegubu umieszczonego w środku. Przegub ten umożliwia każdej z zewnętrznych warstw kostki obrót wokół osi prostopadłej do danej warstwy i przechodzącej przez środek kostki.

Liczba kombinacji różnych ułożeń kostki 3x3x3 wynosi ponad 43 tryliony[2][3], tj.:

lub

Najpopularniejsze[według kogo?] techniki układania Kostki Rubika:

Polskie systemy:

Oprócz tego, istnieją metody pozwalające ułożyć kostkę bez patrzenia. Najpopularniejsze[według kogo?] z nich to:

Optymalne rozwiązanie[edytuj]

Od początku rozpowszechnienia kostki Rubika zastanawiano się, jaka jest minimalna liczba ruchów potrzebna do rozwiązania każdego ułożenia. Już w 1995 wiedziano, że optymalna liczba zawiera się w przedziale 20-29, czyli istnieje pomieszana kostka, którą da się ułożyć tylko w 20 lub więcej ruchach oraz każdą kostkę da się rozwiązać w 29 ruchach lub mniej[5][6]. W 2010 zespół matematyków za pomocą serwerów Google udowodnił, że ‘boską’ liczbą dla kostki Rubika jest 20. Oznacza to, że każde ułożenie można rozwiązać maksymalnie w 20 ruchach (choć zazwyczaj wystarczy 15-19 ruchów)[5][7].

Rodzaje kostek[edytuj]

Rodzaje kostek (zgodnie ze wskazówkami zegara od pierwszej w górnym rzędzie): V-Cube 7, Professor’s Cube, V-Cube 6, Pocket Cube, oryginalna kostka Rubika, Rubik’s Revenge
Układanka pięciowymiarowa.
Obecny standard kolorów.
Kostka 11x11x11.

Kostki sześcienne:

  • 2x2x2 (Rubik’s Mini Cube)
  • 3x3x3 (oryginalna Rubik’s Cube)
  • 4x4x4 (Rubik’s Revenge)
  • 5x5x5 (Rubik’s Professor Cube)
  • 6x6x6
  • 7×7×7
  • 8×8×8
  • 9×9×9
  • 10×10×10
  • 11×11×11
  • 13×13×13
  • 17×17×17 (nieprodukowana masowo, drukowana w 3D na zamówienie)
  • Square-1
  • Fisher Cube (łamigłówka skonstruowana przez Tony’ego Fishera)
  • Void Cube (kostka 3x3x3 bez elementów centrowych)
  • Mirror Blocks
  • Skewb
  • Gear Cube

Kostki dwunastościenne:

  • Kilominx – najmniejsza z dwunastościanów
  • Megaminx
  • Starminx
  • Gigaminx
  • Teraminx
  • Petaminx – największa z powszechnie dostępnych dwunastościanów, składa się z 218 elementów, a całkowita liczba kombinacji ułożeń to około 1,95×10160, czyli 19,5 sekswicyliardów

Kostki ośmiościenne :

  • Diamond
  • Octahedron
  • Rubik`s UFO

Kostki o innych kształtach:

  • Pyraminx – łamigłówka w kształcie czworościanu
  • Tetraminx – kostka w kształcie czworościanu bez wierzchołków
  • Rubik's Twist – łamigłówka w kształcie węża, z której można ułożyć różne figury 3D i 2D
  • Rubik's Magic – łamigłówka w kształcie prostokątnej płytki
  • Clock – łamigłówka z zegarami
  • Floppy Cube – kostka 1x3x3.
  • 1x2x2
  • 1x3x3
  • 2x2x4
  • 2x3x3
  • 2x3x4
  • 3x3x4
  • 3x3x5
  • 3x3x6
  • 3x3x7
  • 3x3x8
  • 3x3x9
  • 3x4x5
  • 4x4x2
  • 4x4x5
  • 5x5x4
  • Pentahedron

Oficjalne rekordy World Cube Association[edytuj]

 Osobny artykuł: Speedcubing.

Stan na 9 kwietnia 2016 roku

Kostka Rubika 3x3x3[8][edytuj]

Ville Seppänen układa kostkę z zawiązanymi oczami w 49,83 sekund (2010)

Świat[edytuj]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 4,90 s Stany Zjednoczone Lucas Etter River Hill Fall 2015
2 4,94 s Korea Południowa Hyo-Min Seo Korean Championship 2016
3 5,09 s Stany Zjednoczone Keaton Ellis River Hill Fall 2015
4 5,13 s[a] Holandia Mats Valk Euro 2016
5 5,25 s Stany Zjednoczone Collin Burns Doylestown Spring 2015
6 5,32 s Australia Feliks Zemdegs Australian Nationals 2016
7 5,58 s Niemcy Cornelius Dieckmann Swiss Nats 2016
8 5,58 s Stany Zjednoczone Pavan Ravindra US Nationals 2015
9 5,62 s Korea Południowa Seung Hyuk Nahm Asian Championship 2016
10 5,63 s Stany Zjednoczone Patrick Ponce Big Apple Spring 2016
  • Pierwszy zanotowany wynik układania kostki Rubika 3x3x3 z 1980 roku wynosi 54 sekundy[9].
  • W 1982 roku zorganizowano pierwsze mistrzostwa, gdzie poprawny układ pól ułożono w 22,95 sekundy[10].
  • Pierwsze ułożenie Kostki Rubika w czasie poniżej 10 sekund w historii miało miejsce 5 maja 2007 roku na Spanish Open, a dokonał tego Francuz Thibaut Jacquinot (9,86 s.)[11].

Polska[edytuj]

Mj. Świat Czas Imię i nazwisko Zawody
1 9 5,81 s Polska Michał Pleskowicz World Championship 2015
2 29 6,36 s Polska Jakub Kipa ŚLS Gliwice 2015
3 34 6,42 s Polska Marcin Zalewski Cube Factory 2013
4 41 6,64 s Polska Michał Marszałek Beskidy Cubing Day 2016
5 58 6,64 s Polska Wojciech Knott SLS Gliwice 2014

Rekordy ułożenia Kostki 3x3x3 w innych stypulacjach[edytuj]

  • Jedną ręką: Australia Feliks Zemdegs – 6,88 s[12]
  • Stopami: Polska Jakub Kipa – 20,57 s[13]
  • Z zawiązanymi oczami: Chińska Republika Ludowa Lin Kaijun – 21,05 s[14]
  • Najmniejszą ilością ruchów: Stany Zjednoczone Tim Wong/Niemcy Marcel Peters – 19 ruchów[15]

Kostka 4x4x4[16][edytuj]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 21,54 s Australia Feliks Zemdegs China Championship 2015
2 21.97 s Niemcy Sebastian Weyer Euro 2014
3 25,10 s Kanada Bill Wang Battle of Waterloo 2014
4 25,57 s Holandia Mats Valk China Championship 2015
5 25,58 s Korea Południowa Nahm Seung-hyuk Good Cube Show Korea 2015
...
32 28,69 s Polska Przemysław Kaleta Speed Days Kraśnik 2015

Kostka 5x5x5[17][edytuj]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 44,83 s Australia Feliks Zemdegs Cubing Classic 2016
2 50,56 s Wielka Brytania Robert Yau Exeter Open 2016
3 51,26 s Stany Zjednoczone Kevin Hays World Championship 2015
4 52,11 s Korea Południowa Nahm Seung-hyuk Jeonju Spring 2016
5 52,18 s Republika Chińska Wu Yi-fan All is Well 2016
...
12 54,68 s[a] Polska Michał Halczuk Gdańsk Open 2015

Kostka 6x6x6[18][edytuj]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 1:33,55 s Stany Zjednoczone Kevin Hays Indiana 2015
2 1:34,00 s Włochy Mattia Furlan Slovenian Open 2016
3 1:38,32 s Australia Feliks Zemdegs China Championship 2015
4 1:44,59 s Rosja Vladislav Shavelskiy MPEI Open 2015
5 1:44,97 s Polska Michał Halczuk Masovian Open 2015

Kostka 7x7x7[19][edytuj]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 2:23,55 s Australia Feliks Zemdegs World Championship 2015
2 2:25,96 s Rosja Vladislav Shavelskiy MCO 2016
3 2:30,35 s Stany Zjednoczone Kevin Hays World Championship 2015
4 2:31,21 s Polska Michał Halczuk Polish Championship 2015
5 2:31,46 s Włochy Mattia Furlan Italian Open 2015

Kostka 2x2x2[20][edytuj]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 0,49 s Polska Maciej Czapiewski Grudziądz Open 2016
2 0,52 s Polska Michał Rzewuski Grudziądz Open 2016
3 0,58 s Stany Zjednoczone Rami Sbahi Canadian Open 2015
4 0,63 s Polska Igor Ośmiałowski Grudziądz Open 2016
5 0,69 s[a] Włochy Christian Kaserer Trentin Open 2011

Rekordy maszyn[edytuj]

Notowane są również rekordowe osiągnięcia maszyn w układaniu kostek Rubika. W marcu 2014 Cubestormer 3 ustanowił rekord w układaniu kostki 3×3×3 wynikiem 3,253 sekundy, kostkę 4x4x4 maszyna sterowana przez smartfon Huawei Ascend P6 ułożyła w 1 minutę i 18,68 sekundy. Kostkę 9x9x9 przy sterowaniu Samsungiem Galaxy S3 maszyna ułożyła w 34 minuty i 25,89 sekundy[21]. 11 stycznia 2016 r. na Youtube został umieszczony filmik przedstawiający robota układającego kostkę 3×3×3 w czasie poniżej 1,2 sekundy[22][23]

Znak towarowy[edytuj]

Rubik’s Brand Ltd administruje i kontroluje wszelkie międzynarodowe prawa własności intelektualnej związane z Kostką Rubika. Niektóre znaki towarowe zostały zarejestrowane przez Seven Towns Ltd w imieniu Rubik’s Brand Ltd[24]. Aktualnie w trybie międzynarodowej rejestracji chronione są dwa przestrzenne znaki towarowe przedstawiające Kostkę Rubika[25]. Na terenie Unii Europejskiej zarejestrowane są 23 wspólnotowe znaki towarowe związane z Kostką Rubika, w tym m.in. słowne znaki towarowe RUBIK oraz RUBIK'S, a także szereg znaków towarowych przestrzennych[26]. 25 listopada 2014 r. luksemburski Sąd nie zgodził się na unieważnienie przestrzennego wspólnotowego znaku towarowego nr 000162784[27]. W Polsce w okresie 1983-1993 prawa do znaku słownego „kostka Rubika” należały do Konsumex Külkereskedelmi Vallalat z Budapesztu, ale po 10 latach od zarejestrowania nie zostały przedłużone i wygasły[28].

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. a b c Jest to również obecny rekord Europy.

Przypisy

  1. Focus”. Lipiec 2008 nr 7. Michał Wójcik. 1234-9992. 
  2. 43 252 003 274 489 856 000: Rubik’s Cube and Quantum Chromodynamics – Human Mathematics (ang.). [dostęp 2012-12-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-09)].
  3. Martin Schönert: Analyzing Rubik’s Cube with GAP (ang.). [dostęp 2012-12-04].
  4. http://www.zborowski.republika.pl/ metoda zb.
  5. a b T. Rokicki, H. Kociemba, M. Davidson, J. Dethridge: God's Number is 20 (ang.).
  6. Stefan Pochmann. Analyzing Human Solving Methods for Rubik’s Cube and similar Puzzles (Diploma Thesis). , s. 16, 3 2008 (ang.). 
  7. Marek Kordos i Tomasz Idziaszek: Kostka Rubika - wspomnienia z dawnych lat (pol.). Delta, 5 2011.
  8. World Cube Association Official Results 3x3x3 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  9. Historia kostki Rubika. [dostęp 2012-10-22].
  10. WCA Official Results 3x3x3 World Championship 1982 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  11. 18 sekund w 33 lata....
  12. World Cube Association Official Results 3x3x3 One-handed.
  13. World Cube Association Official Results 3x3x3 With feet.
  14. World Cube Association Official Results 3x3x3 Blindfolded.
  15. World Cube Association Official Results 3x3x3 Fewest moves.
  16. WCA Official Results 4x4x4 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  17. WCA Official Results 5x5x5 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  18. WCA Official Results 6x6x6 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  19. WCA Official Results 7x7x7 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  20. WCA Official Results 2x2x2 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  21. Rubik znów pokonany (pol.). automatyka.pl, 27 marca 2014. [dostęp 31 marca 2014].
  22. Jay Flatland: World's Fastest Rubik's Cube Solving Robot. www.youtube.com, 11.01.2016. [dostęp 2016-02-06].
  23. Tomasz Kulas: Kostka Rubika w 1 sekundę. www.chip.pl, 25.01.2016. [dostęp 2016-02-06].
  24. Informacja prawna na oficjalnej stronie Rubuk’s Brand Ltd. (ang.). www.rubiksbrand.com. [dostęp 2014-12-03].
  25. Znak towarowy nr IR-715571 oraz IR-1045962 zarejestrowany w WIPO (ang.). WIPO - Word Intellectual Property Organization. [dostęp 2014-12-03].
  26. Mikołaj Lech: Kostka Rubika – kiedy znak towarowy jest lepszy od patentu (pol.). Blog o znakach towarowych. [dostęp 2014-12-03].
  27. Wyrok Sądu z 25 listopada 2014 r. w sprawie T- 450/09 Simba Toys GmbH & Co. KG przeciwko OHIM (pol.). InfoCuria - Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. [dostęp 2014-12.03].
  28. Znak towarowy nr 59956. W: Kopia bazy danych Urzędu Patentowego RP na Money.pl [on-line]. [dostęp 2013-02-09].

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Kostka Rubika. google.com/doodles. [dostęp 2014-05-19]. Interakcyjne logo Google z działającą kostką Rubika.