Kostka Rubika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kostka Rubika
Rubik's cube.svg
Autor Ernő Rubik
Liczba graczy 1
Zalecenia wiekowe od 8 lat
Oryginalna kostka Rubika
Budowa kostki Rubika

Kostka Rubika (węg. „bűvös kocka”, magiczna kostka) – popularna zabawka logiczna wynaleziona przez Ernő Rubika w 1974 roku. W 1976 r. taką samą kostkę skonstruował i opatentował w Japonii inżynier Terutoshi Ishige. Wynalazca kostki Ernő Rubik po raz pierwszy układał kostkę przez miesiąc[1].

Zasady i mechanika gry[edytuj | edytuj kod]

Zabawa kostką polega na takim ułożeniu kwadratów, aby na każdej ścianie wszystkie posiadały jeden kolor. Składa się ona z 26 sześcianów i przegubu umieszczonego w środku. Przegub ten umożliwia każdej z zewnętrznych warstw kostki obrót wokół osi prostopadłej do danej warstwy i przechodzącej przez środek kostki.

Liczba kombinacji różnych ułożeń kostki 3x3x3 wynosi ponad 43 tryliony[2][3], tj.:

{8! \times 3^7 \times (12!/2) \times 2^{11}} = 43\ 252\ 003\ 274\ 489\ 856\ 000
lub
{2^{27} \times 3^{14} \times 5^3 \times 7^2 \times 11^1} = 43\ 252\ 003\ 274\ 489\ 856\ 000

Najpopularniejsze techniki układania Kostki Rubika:

polskie systemy:

Oprócz tego, istnieją metody pozwalające ułożyć kostkę bez patrzenia. Najpopularniejsze z nich to:

Optymalne rozwiązanie[edytuj | edytuj kod]

Od początku rozpowszechnienia kostki Rubika zastanawiano się, jaka jest minimalna liczba ruchów potrzebna do rozwiązania każdego ułożenia. Już w 1995 wiedziano, że optymalna liczba zawiera się w przedziale 19-29, czyli istnieje pomieszana kostka, którą da się ułożyć tylko w 19 lub więcej ruchach oraz każdą kostkę da się rozwiązać w 29 ruchach lub mniej. W 2010 zespół matematyków za pomocą serwerów Google udowodnił, że ‘boską’ liczbą dla kostki Rubika jest 20. Oznacza to, że każde ułożenie można rozwiązać maksymalnie w 20 ruchach (choć zazwyczaj wystarczy 15-19 ruchów)[5].

Rodzaje kostek[edytuj | edytuj kod]

Rodzaje kostek (zgodnie ze wskazówkami zegara od pierwszej w górnym rzędzie): V-Cube 7, Professor’s Cube, V-Cube 6, Pocket Cube, oryginalna kostka Rubika, Rubik’s Revenge
układanka pięciowymiarowa

Kostki sześcienne:

  • 2x2x2 (Rubik’s Mini Cube),
  • 3x3x3 (oryginalna Rubik’s Cube)
  • 4x4x4 (Rubik’s Revenge),
  • 5x5x5 (Rubik’s Professor Cube)
  • 6x6x6
  • 7×7×7
  • 8×8×8
  • 9×9×9
  • 10×10×10
  • 11×11×11
  • 13×13×13
  • 17×17×17 (nieprodukowana masowo, drukowana w 3D na zamówienie)
  • Square-1
  • Fisher Cube (łamigłówka skonstruowana przez Tony’ego Fishera)
  • Void Cube (kostka 3x3x3 bez elementów centrowych)
  • Mirror Blocks
  • Skewb
  • Gear Cube

Kostki dwunastościenne :

  • Megaminx – najmniejsza z dwunastościanów
  • Kilominx
  • Starminx
  • Gigaminx
  • Teraminx
  • Petaminx – największa z powszechnie dostępnych dwunastościanów

Ta ostatnia, największa kostka, składa się z 218 elementów, a całkowita liczba kombinacji ułożeń to około 1,95×10160, czyli 19,5 sekswicyliardów.

Kostki ośmiościenne :

  • Diamond
  • Octahedron
  • Rubik`s UFO

Kostki o innych kształtach:

  • Pyraminx – łamigłówka w kształcie czworościanu
  • Tetraminx – kostka w kształcie czworościanu bez wierzchołków
  • Rubik's Twist – łamigłówka w kształcie węża, z której można ułożyć różne figury 3D i 2D
  • Rubik's Magic – łamigłówka w kształcie prostokątnej płytki
  • Clock – łamigłówka z zegarami
  • Floppy Cube – kostka 1x3x3.
  • 1x2x2
  • 1x3x3
  • 2x2x4
  • 2x3x3
  • 2x3x4
  • 3x3x4
  • 3x3x5
  • 3x3x6
  • 3x3x7
  • 3x3x8
  • 3x3x9
  • 3x4x5
  • 4x4x2
  • 4x4x5
  • 5x5x4
  • Pentahedron

Oficjalne rekordy World Cube Association[edytuj | edytuj kod]

Stan na 13 lipca 2015 r.

Ville Seppänen układa kostkę z zawiązanymi oczami w 49,83 sekund (2010)

Kostka Rubika 3x3x3[6][edytuj | edytuj kod]

Świat[edytuj | edytuj kod]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 5,25 s Stany Zjednoczone Collin Burns Doylestown Spring 2015
2 5,39 s Australia Feliks Zemdegs World Championship 2015
3 5,55 s[a] Holandia Mats Valk Zonhovan Open 2013
4 5,72 s Kanada Bill Wang Canadian Open 2015
5 5,74 s Stany Zjednoczone Kevin Costello III Melrose Spring 2015
6 5,81 s Chińska Republika LudowaJiayu Wang
Polska Michał Pleskowicz
Cube Elite Union Cafe 2014
World Championship 2015

Polska[edytuj | edytuj kod]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 5,81 s Polska Michał Pleskowicz World Championship 2015
2 6,36 s Polska Jakub Kipa ŚLS Gliwice 2015
3 6,42 s Polska Marcin Zalewski Cube Factory 2013
4 6,64 s Polska Wojciech Knott SLS Gliwice 2014
5 6,81 s Polska Jakub Wojtaszewski SLS Gliwice 2014

Pierwszy zanotowany wynik układania kostki Rubika 3x3x3 z 1980 roku wynosi 54 sekundy[7]. Dwa lata później zorganizowano pierwsze mistrzostwa, gdzie poprawny układ pól ułożono w 22,95 sekundy[8].

Rekordy ułożenia Kostki 3x3x3 w innych stypulacjach[edytuj | edytuj kod]

  • jedną ręką: Australia Feliks Zemdegs – 6,88 s[9]
  • stopami: Polska Jakub Kipa – 20,57 s[10]
  • z zawiązanymi oczami: Polska Marcin Kowalczyk – 21,17 s[11]
  • najmniejszą ilością ruchów: Japonia Tomoaki Okayama i Stany Zjednoczone Rami Sbahi – 20 ruchów[12]

Kostka 4x4x4[13][edytuj | edytuj kod]

Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 21,97 s[a] Niemcy Sebastian Weyer Euro 2014
2 23,72 s Australia Feliks Zemdegs Canberra Autumn 2015
3 25,10 s Kanada Bill Wang Battle of Waterloo 2014
4 25,58 s Korea Południowa Seung Hyuk Nahm Good Cube Show Korea 2015
5 26,09 s Stany Zjednoczone Kevin Costello III GCC Fall 2014
...
23 28,69 s Polska Przemysław Kaleta Speed Days Kraśnik 2015

Kostka 5x5x5[14][edytuj | edytuj kod]

Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 48,42 s Australia Feliks Zemdegs US Nationals 2014
2 51,26 s Stany Zjednoczone Kevin Hays World Championship 2015
3 52,65 s Kanada Kristopher De Asis Vancouver Summer 2012
4 53,01 s Brazylia Pedro Henrique Da Silva Roque Colégio IPÊ 2015
5 53,11 s Japonia Yu Nakajima East Japan Big Cubes 2013
...
7 54,68 s[a] Polska Michał Halczuk Gdańsk Open 2015

Kostka 6x6x6[15][edytuj | edytuj kod]

Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 1:33,55 s Stany Zjednoczone Kevin Hays Indiana 2015
2 1:46,95 s Australia Feliks Zemdegs Canberra Autumn 2015
3 1:49,83 s[a] Rosja Vladislav Shavelskiy CCC Autumn Open 2014
4 1:51,76 s Polska Michał Halczuk Kraków Open 2013
5 1:52,68 s Niemcy Lucas Wesche SH Open 2014

Kostka 7x7x7[16][edytuj | edytuj kod]

Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 2:23,55 s Australia Feliks Zemdegs World Championship 2015
2 2:30,35 s Stany Zjednoczone Kevin Hays World Championship 2015
3 2:34,64 s[a] Polska Michał Halczuk Speed Days Kraśnik 2015
4 2:36,58 s Rosja Vladislav Shavelskiy Moscow Spring Open 2015
5 2:39,36 s Włochy Mattia Furlan Slovenian Open 2015

Kostka 2x2x2[17][edytuj | edytuj kod]

Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 0,58 s Stany Zjednoczone Rami Sbahi Canadian Open 2015
2 0,69 s[a] Włochy Christian Kaserer Trentin Open 2011
3 0,72 s Włochy Filippo Brancaleoni Trentin Open 2011
4 0,74 s Wielka Brytania Oliver Frost WGC 2015
5 0,75 s Wielka Brytania Ben Whitmore WGC Open 2014
...
32 1,03 s Polska Michał Pleskowicz US Nationals 2010

Rekordy maszyn[edytuj | edytuj kod]

Notowane są również rekordowe osiągnięcia maszyn w układaniu kostek Rubika. W marcu 2014 Cubestormer 3 ustanowił rekord w układaniu kostki 3×3×3 wynikiem 3,253 sekundy, kostkę 4x4x4 maszyna sterowana przez smartphone Huawei Ascend P6 ułożyła w 1 minutę i 18,68 sekundy. Kostkę 9x9x9 przy sterowaniu Samsungiem Galaxy S3 maszyna ułożyła w 34 minuty i 25,89 sekundy[18].

Znak towarowy[edytuj | edytuj kod]

Rubik’s Brand Ltd administruje i kontroluje wszelkie międzynarodowe prawa własności intelektualnej związane z Kostką Rubika. Niektóre znaki towarowe zostały zarejestrowane przez Seven Towns Ltd w imieniu Rubik’s Brand Ltd[19]. Aktualnie w trybie międzynarodowej rejestracji chronione są dwa przestrzenne znaki towarowe przedstawiające Kostkę Rubika[20]. Na terenie Unii Europejskiej zarejestrowane są 23 wspólnotowe znaki towarowe związane z Kostką Rubika, w tym m.in. słowne znaki towarowe RUBIK oraz RUBIK'S, a także szereg znaków towarowych przestrzennych[21]. 25 listopada 2014 r. luksemburski Sąd nie zgodził się na unieważnienie przestrzennego wspólnotowego znaku towarowego nr 000162784[22]. W Polsce w okresie 1983-1993 prawa do znaku słownego „kostka Rubika” należały do Konsumex Külkereskedelmi Vallalat z Budapesztu, ale po 10 latach od zarejestrowania nie zostały przedłużone i wygasły[23].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Jest to również obecny rekord Europy.

Przypisy

  1. Focus”. Lipiec 2008 nr 7. Michał Wójcik. 1234-9992. 
  2. 43 252 003 274 489 856 000: Rubik’s Cube and Quantum Chromodynamics – Human Mathematics (ang.). [dostęp 2012-12-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-09)].
  3. Martin Schönert: Analyzing Rubik’s Cube with GAP (ang.). [dostęp 2012-12-04].
  4. http://www.zborowski.republika.pl/ metoda zb.
  5. http://www.cube20.org/.
  6. World Cube Association Official Results 3x3x3 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  7. Historia kostki Rubika. [dostęp 2012-10-22].
  8. WCA Official Results 3x3x3 World Championship 1982 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  9. World Cube Association Official Results 3x3x3 One-handed.
  10. World Cube Association Official Results 3x3x3 With feet.
  11. World Cube Association Official Results 3x3x3 Blindfolded.
  12. World Cube Association Official Results 3x3x3 Fewest moves.
  13. WCA Official Results 4x4x4 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  14. WCA Official Results 5x5x5 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  15. WCA Official Results 6x6x6 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  16. WCA Official Results 7x7x7 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  17. WCA Official Results 2x2x2 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  18. Rubik znów pokonany (pol.). automatyka.pl, 27 marca 2014. [dostęp 31 marca 2014].
  19. Informacja prawna na oficjalnej stronie Rubuk’s Brand Ltd. (ang.). www.rubiksbrand.com. [dostęp 2014-12-03].
  20. Znak towarowy nr IR-715571 oraz IR-1045962 zarejestrowany w WIPO (ang.). WIPO - Word Intellectual Property Organization. [dostęp 2014-12-03].
  21. Mikołaj Lech: Kostka Rubika – kiedy znak towarowy jest lepszy od patentu (pol.). Blog o znakach towarowych. [dostęp 2014-12-03].
  22. Wyrok Sądu z 25 listopada 2014 r. w sprawie T- 450/09 Simba Toys GmbH & Co. KG przeciwko OHIM (pol.). InfoCuria - Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. [dostęp 2014-12.03].
  23. Znak towarowy nr 59956. W: Kopia bazy danych Urzędu Patentowego RP na Money.pl [on-line]. [dostęp 2013-02-09].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Kostka Rubika. google.com/doodles. [dostęp 2014-05-19]. Interakcyjne logo Google z działającą kostką Rubika.