Kostka Rubika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kostka Rubika
Ilustracja
Autor Ernő Rubik
Zalecenia wiekowe od 8 lat

Kostka Rubika (węg. Bűvös kocka, magiczna kostka) – zabawka logiczna wynaleziona przez Ernő Rubika w 1974 roku, zaś w 1976 roku została skonstruowana i opatentowana w Japonii przez inżyniera Terutoshiego Ishige. Wynalazca kostki Ernő Rubik po raz pierwszy układał kostkę przez miesiąc[1]. Do Polski zabawka trafiła w 1982[2].

Zasady i mechanika gry[edytuj | edytuj kod]

Kostka Rubika
Budowa kostki Rubika

Zabawa kostką polega na takim ułożeniu kwadratów, aby na każdej ścianie wszystkie posiadały jeden kolor. Składa się ona z 26 sześcianów i przegubu umieszczonego w środku. Przegub ten umożliwia każdej z zewnętrznych warstw kostki obrót wokół osi prostopadłej do danej warstwy i przechodzącej przez środek kostki.

Liczba kombinacji różnych ułożeń kostki 3x3x3 wynosi ponad 43 tryliony[3][4], tj.:

lub

Najpopularniejsze techniki układania Kostki Rubika:

Polskie systemy:

Oprócz tego, istnieją metody pozwalające ułożyć kostkę bez patrzenia. Najpopularniejsze[według kogo?] z nich to:

Optymalne rozwiązanie[edytuj | edytuj kod]

Od początku rozpowszechnienia kostki Rubika zastanawiano się, jaka jest minimalna liczba ruchów potrzebna do rozwiązania każdego ułożenia. Już w 1995 wiedziano, że optymalna liczba zawiera się w przedziale 20-29, czyli istnieje pomieszana kostka, którą da się ułożyć tylko w 20 lub więcej ruchach oraz każdą kostkę da się rozwiązać w 29 ruchach lub mniej[6][7]. W 2010 zespół matematyków za pomocą serwerów Google udowodnił, że ‘boską’ liczbą dla kostki Rubika jest 20. Oznacza to, że każde ułożenie można rozwiązać maksymalnie w 20 ruchach (choć zazwyczaj wystarczy 15-19 ruchów)[6][8].

Rodzaje kostek[edytuj | edytuj kod]

Rodzaje kostek (zgodnie ze wskazówkami zegara od pierwszej w górnym rzędzie): V-Cube 7, Professor's Cube, V-Cube 6, Pocket Cube, oryginalna kostka Rubika, Rubik's Revenge
Układanka pięciowymiarowa.
Obecny standard kolorów.
Kostka 11x11x11.

Kostki sześcienne:

  • 2×2×2 (Rubik's Mini Cube)
  • 3×3×3 (oryginalna Rubik's Cube)
  • 4×4×4 (Rubik's Revenge)
  • 5×5×5 (Rubik's Professor Cube)
  • 6×6×6
  • 7×7×7
  • 8×8×8
  • 9×9×9
  • 10×10×10
  • 11×11×11
  • 13×13×13
  • 17×17×17 (nieprodukowana masowo, drukowana w 3D na zamówienie)
  • Square-1
  • Fisher Cube (łamigłówka skonstruowana przez Tony’ego Fishera)
  • Void Cube (kostka 3x3x3 bez elementów centrowych)
  • Mirror Blocks (kostka w której każdy element posiada inny kształt)
  • Skewb
  • Gear Cube

Kostki dwunastościenne:

  • Kilominx – najmniejsza z dwunastościanów
  • Megaminx
  • Starminx
  • Gigaminx
  • Teraminx
  • Petaminx – największa z powszechnie dostępnych dwunastościanów, składa się z 218 elementów, a całkowita liczba kombinacji ułożeń to około 1,95×10160, czyli 19,5 sekswicyliardów

Kostki ośmiościenne :

  • Diamond
  • Octahedron
  • Rubik`s UFO

Kostki o innych kształtach:

  • Pyraminx – łamigłówka w kształcie czworościanu
  • Tetraminx – kostka w kształcie czworościanu bez wierzchołków
  • Rubik's Twist – łamigłówka w kształcie węża, z której można ułożyć różne figury 3D i 2D
  • Rubik's Magic – łamigłówka w kształcie prostokątnej płytki
  • Clock – łamigłówka z zegarami
  • Floppy Cube – kostka 1x3x3.
  • 1x2x2
  • 1x3x3
  • 2x2x4
  • 2x3x3
  • 2x3x4
  • 3x3x4
  • 3x3x5
  • 3x3x6
  • 3x3x7
  • 3x3x8
  • 3x3x9
  • 3x4x5
  • 4x4x2
  • 4x4x5
  • 5x5x4
  • Pentahedron

Oficjalne rekordy World Cube Association[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Speedcubing.

Stan na 27 listopada 2018 roku

Kostka Rubika 3x3x3[9][edytuj | edytuj kod]

Ville Seppänen układa kostkę z zawiązanymi oczami w 49,83 sekund (2010)

Świat[edytuj | edytuj kod]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 3,47 s Chińska Republika Ludowa Yusheng Du (杜宇生) Wuhu Open 2018
2 4,22 s Australia Feliks Zemdegs Cube for Cambodia 2018
3 4,40 s Stany Zjednoczone Max Park SacCubing V 2018
4 4,59 s Korea Południowa SeungBeom Cho ChicaGhosts 2017
4,59 s Polska Jakub Kipa Polish Championship 2018
6 4,64 s Stany Zjednoczone Tanzer Balimtas Pennsylvania 2018
7 4,69 s Stany Zjednoczone Patrick Ponce Rally In The Valley 2017
8 4,72 s Chińska Republika Ludowa Zibo Xu (徐子博) Qianjiang Summer Open 2018
9 4,74 s Holandia Mats Valk Jawa Timur Open 2016
10 4,76 s Stany Zjednoczone Drew Brads Bluegrass Spring 2017
4,76 s Kanada Bill Wang Pickering Spring 2018
  • Pierwszy zanotowany wynik układania kostki Rubika 3x3x3 z 1980 roku wynosi 54 sekundy[10].
  • W 1982 roku zorganizowano pierwsze mistrzostwa, gdzie poprawny układ pól ułożono w 22,95 sekundy[11].
  • Pierwsze ułożenie Kostki Rubika w czasie poniżej 10 sekund w historii miało miejsce 5 maja 2007 roku na Spanish Open, a dokonał tego Francuz Thibaut Jacquinot (9,86 s.)[12].

Polska[edytuj | edytuj kod]

Mj. Świat Czas Imię i nazwisko Zawody
1 4 4,59 s Polska Jakub Kipa Polish Championship 2018
2 41 5,48 s Polska Łukasz Burliga Dragon Cubing 2018
3 69 5,72 s Polska Michał Pleskowicz Les Automnales 2018
4 75 5,76 s Polska Tymon Kolasiński GLS Cup IV 2017
5 77 5,77 s Polska Jakub Kubiak GLS Cup IV 2017

Rekordy ułożenia Kostki 3x3x3 w innych stypulacjach[edytuj | edytuj kod]

  • Jedną ręką: Australia Feliks Zemdegs – 6,88 s[13]
  • Stopami: Stany Zjednoczone Daniel Rose-Levine – 16,96 s[14]
  • Z zawiązanymi oczami: Stany Zjednoczone Jeff Park – 17,20 s[15]
  • Najmniejszą ilością ruchów: Stany Zjednoczone Chad Batten – 18 ruchów[16]

Kostka 4x4x4[17][edytuj | edytuj kod]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 18,42 s Stany Zjednoczone Max Park SacCubing IV 2018
2 18,84 s Niemcy Sebastian Weyer German Open 2018
3 19,36 s Australia Feliks Zemdegs LatAm Tour - Arequipa 2017
4 20,69 s Kanada Bill Wang World Championship 2017
5 20,87 s Chińska Republika Ludowa Xuming Wang (王旭明) Jiujiang Open 2018
...
52 25,68 s Polska Wojciech Knott Project Warszawa 2018

Kostka 5x5x5[18][edytuj | edytuj kod]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 37,28 s Stany Zjednoczone Max Park SacCubing IV 2018
2 37,93 s Australia Feliks Zemdegs Canberra Autumn 2018
3 41,12 s Korea Południowa Seung Hyuk Nahm (남승혁) WCA Asian Championship 2018
4 42,12 s Republika Chińska Yi-Fan Wu (吳亦凡) WCA Asian Championship 2018
5 42,40 s Peru Pedro Alejandro Condo Tellez WCA Euro 2018
...
17 46,82 s Polska Michał Halczuk GLS Cup III 2018

Kostka 6x6x6[19][edytuj | edytuj kod]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 1:13,82 s Australia Max Park WCA Asian Championship 2018
2 1:18,65 s Australia Feliks Zemdegs Australian Nationals 2018
3 1:20,63 s Stany Zjednoczone Kevin Hays SnoCo Summer 2018
4 1:24,97 s Irlandia Ciarán Beahan UK Championship 2018
5 1:24,98 s Korea Południowa Seung Hyuk Nahm (남승혁) China Championship 2018
...
10 1:31,92 s Polska Michał Halczuk Polish Championship 2018

Kostka 7x7x7[20][edytuj | edytuj kod]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 1:47,89 s Stany Zjednoczone Max Park WCCT Fresno 2018
2 1:53,62 s Australia Feliks Zemdegs Australian Nationals 2018
3 1:57,76 s Stany Zjednoczone Kevin Hays Rose City 2018
4 2:02,70 s Irlandia Ciarán Beahan UK Championship 2018
5 2:06,37 s Niemcy Simon Stannek German Big Cube Open 2018
...
11 2:12,05 s Polska Michał Halczuk Polish Championship 2018

Kostka 2x2x2[21][edytuj | edytuj kod]

Mj Czas Imię i nazwisko Zawody
1 0,49 s Polska Maciej Czapiewski Grudziądz Open 2016
2 0,52 s Polska Michał Rzewuski Grudziądz Open 2016
3 0,54 s Meksyk Abraham Torres Ortíz Aguirre ArCubingFest 2018
4 0,56 s Holandia Mats Valk Kaohsiung Open 2016
0,56 s Meksyk Víctor Adán Solis Martinez ArCubingFest 2018

Rekordy maszyn[edytuj | edytuj kod]

Notowane są również rekordowe osiągnięcia maszyn w układaniu kostek Rubika. W marcu 2014 Cubestormer 3 ustanowił rekord w układaniu kostki 3×3×3 wynikiem 3,253 sekundy, kostkę 4x4x4 maszyna sterowana przez smartfon Huawei Ascend P6 ułożyła w 1 minutę i 18,68 sekundy. Kostkę 9x9x9 przy sterowaniu Samsungiem Galaxy S3 maszyna ułożyła w 34 minuty i 25,89 sekundy[22]. 11 stycznia 2016 r. na Youtube został umieszczony filmik przedstawiający robota układającego kostkę 3×3×3 w czasie poniżej 1,2 sekundy[23][24]

Znak towarowy[edytuj | edytuj kod]

Rubik’s Brand Ltd administruje i kontroluje wszelkie międzynarodowe prawa własności intelektualnej związane z Kostką Rubika. Niektóre znaki towarowe zostały zarejestrowane przez Seven Towns Ltd w imieniu Rubik’s Brand Ltd[25]. Aktualnie w trybie międzynarodowej rejestracji chronione są dwa przestrzenne znaki towarowe przedstawiające Kostkę Rubika[26]. Na terenie Unii Europejskiej zarejestrowane są 23 wspólnotowe znaki towarowe związane z Kostką Rubika, w tym m.in. słowne znaki towarowe RUBIK oraz RUBIK'S, a także szereg znaków towarowych przestrzennych[27]. 25 listopada 2014 r. luksemburski Sąd nie zgodził się na unieważnienie przestrzennego wspólnotowego znaku towarowego nr 000162784[28]. 10 listopada 2016 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie C‑30/15 P, w którym uchyla wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 25 listopada 2014 r i unieważnił ochronę tego znaku. W Polsce w okresie 1983-1993 prawa do znaku słownego „kostka Rubika” należały do Konsumex Külkereskedelmi Vallalat z Budapesztu, ale po 10 latach od zarejestrowania nie zostały przedłużone i wygasły[29].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Focus”. Lipiec 2008 nr 7. Michał Wójcik. 1234-9992. 
  2. (bor), Magiczny sześcian Rubika, Świat Młodych, 18 III 1982, s. 1, 5..
  3. 43 252 003 274 489 856 000: Rubik's Cube and Quantum Chromodynamics – Human Mathematics (ang.). [dostęp 2012-12-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-09)].
  4. Martin Schönert: Analyzing Rubik's Cube with GAP (ang.). [dostęp 2012-12-04].
  5. http://www.zborowski.republika.pl/ metoda zb.
  6. a b T. Rokicki, H. Kociemba, M. Davidson, J. Dethridge: God's Number is 20 (ang.).
  7. Stefan Pochmann. Analyzing Human Solving Methods for Rubik's Cube and similar Puzzles (Diploma Thesis). , s. 16, 3 2008 (ang.). 
  8. Marek Kordos i Tomasz Idziaszek: Kostka Rubika – wspomnienia z dawnych lat. Delta, 5 2011.
  9. World Cube Association Official Results 3x3x3 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  10. Historia kostki Rubika. [dostęp 2012-10-22].
  11. WCA Official Results 3x3x3 World Championship 1982 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  12. 18 sekund w 33 lata....
  13. World Cube Association Official Results 3x3x3 One-handed.
  14. World Cube Association Official Results 3x3x3 With feet.
  15. World Cube Association Official Results 3x3x3 Blindfolded.
  16. World Cube Association Official Results 3x3x3 Fewest moves.
  17. WCA Official Results 4x4x4 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  18. WCA Official Results 5x5x5 (ang.). [dostęp 2012-10-22]. Ps. DisStream is gut streamer kappa
  19. WCA Official Results 6x6x6 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  20. WCA Official Results 7x7x7 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  21. WCA Official Results 2x2x2 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  22. Rubik znów pokonany (pol.). automatyka.pl, 27 marca 2014. [dostęp 31 marca 2014].
  23. Jay Flatland: World's Fastest Rubik's Cube Solving Robot. www.youtube.com, 11.01.2016. [dostęp 2016-02-06].
  24. Tomasz Kulas: Kostka Rubika w 1 sekundę. www.chip.pl, 25.01.2016. [dostęp 2016-02-06].
  25. Informacja prawna na oficjalnej stronie Rubuk’s Brand Ltd. (ang.). www.rubiksbrand.com. [dostęp 2014-12-03].
  26. Znak towarowy nr IR-715571 oraz IR-1045962 zarejestrowany w WIPO (ang.). WIPO – Word Intellectual Property Organization. [dostęp 2014-12-03].
  27. Mikołaj Lech: Kostka Rubika – kiedy znak towarowy jest lepszy od patentu (pol.). Blog o znakach towarowych. [dostęp 2014-12-03].
  28. Wyrok Sądu z 25 listopada 2014 r. w sprawie T- 450/09 Simba Toys GmbH & Co. KG przeciwko OHIM (pol.). InfoCuria – Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. [dostęp 2014-12.03].
  29. Znak towarowy nr 59956. W: Kopia bazy danych Urzędu Patentowego RP na Money.pl [on-line]. [dostęp 2013-02-09].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Kostka Rubika. google.com/doodles. [dostęp 2014-05-19]. Interakcyjne logo Google z działającą kostką Rubika.