Kościół św. Zuzanny w Rzymie
Kościół tytularny | |
![]() Fasada kościoła | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość |
Rzym |
Wyznanie | |
Kościół | |
Parafia | |
Wezwanie | |
Położenie na mapie Rzymu ![]() | |
Położenie na mapie Włoch ![]() | |
Położenie na mapie Lacjum ![]() | |
41°54′15″N 12°29′37″E/41,904250 12,493639 | |
Strona internetowa |
Kościół św. Zuzanny w Rzymie (wł. Chiesa di Santa Susanna alle Terme di Diocleziano) – rzymskokatolicki kościół tytularny w Rzymie.
Świątynia ta jest kościołem rektoralnym parafii św. Kamila de Lellis w Rzymie oraz kościołem tytularnym[1]. Jest też kościołem stacyjnym z czwartej soboty Wielkiego Postu.
Lokalizacja
[edytuj | edytuj kod]Kościół znajduje się w II Rione Rzymu – Trevi przy Piazza San Bernardo (adres pocztowy Via XX Settembre 15)[1].
Patronka
[edytuj | edytuj kod]Patronką świątyni jest św. Zuzanna – dziewica, która poniosła śmierć męczeńską za wiarę chrześcijańską w III wieku, prawdopodobnie spokrewniona z cesarzem Dioklecjanem.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwsze prawdopodobne miejsce kultu chrześcijańskiego w tym miejscu jest datowane na koniec III wieku, był to przypuszczalnie tzw. domus ecclesiae. Według legendy kościół powstał na miejscu męczeństwa św. Zuzanny. Zgodnie z nieudokumentowaną tradycją pierwszy kościół bazylikalny został zbudowany w tym miejscu w 330 roku, bardziej prawdopodobna wydaje się późniejsza data w tym samym wieku. Pierwsza wzmianka o Titulus Sanctae Susannae pochodzi ze synodu w 595 roku. Liber Pontificalis wspomina, że papież Sergiusz I upiększył ten kościół, a za pontyfikatu Hadriana I w latach 772-795 przeprowadzono jego remont[2].
Całkowita przebudowa kościoła miała miejsce za papieża Leona III (wcześniej uważano, że dokonano tylko jego renowacji, jednak badania archeologiczne dowodzą, że doszło do kompletnej przebudowy). W efekcie powstała bazylika w kształcie litery T z transeptem, apsydą, nawą główną o 12 kolumnach w arkadach oraz galerią dla kobiet nad arkadami.[2] Koncha apsydy była ozdobiona mozaiką przedstawiającą papieża z Karolem Wielkim[2].
W XV wieku, za pontyfikatu Sykstusa IV, miała miejsce kolejna znaczna przebudowa, kościół został zmniejszony, rozebrano nawy boczne i zamurowano arkady. W 1587 roku papież Sykstus V przekazał kościół, wraz z sąsiadującym budynkiem, zakonowi cystersek. Kolejne przebudowy miały miejsce w latach 1593 i 1603, pracami kierował Carlo Maderno (obecny kształt świątyni jest efektem tej właśnie przebudowy)[2].
W 1921 roku papież Benedykt XV zezwolił na zrobienie ze świątyni kościoła narodowego dla USA (co formalnie stało się w 1924 roku), opiekę duszpasterską przejęli pauliści. Konflikty pomiędzy zakonnicami, a paulistami doprowadziły do tego, że w sierpniu 2017 roku kościół św. Zuzanny przestał pełnić rolę kościoła narodowego.
Od 2013 roku kościół jest zamknięty z powodu remontu[2].
Architektura i sztuka
[edytuj | edytuj kod]Kościół obecnie jest jednonawowy, bez transeptu, z półkolistą apsydą i dwiema dużymi kaplicami bocznymi. Na lewo od apsydy znajduje się dzwonnica zwieńczona niską cebulastą kopułą[2].
Fasada, autorstwa Carlo Maderny, jest znacznie wyższa niż położona za nią nawa. Fasada jest z trawertynu, ma ona dwie kondygnacje: niższą z pięcioma pionowymi strefami i wyższą z trzema. Na dolnej kondygnacji znajduje się sześć kolumn w porządku korynckim oraz (przy narożnikach) korynckie pilastry. Po lewej stronie wejścia znajduje się figura św. Zuzanny, a po prawej św. Felicyty z Rzymu, autorstwo których przypisywane jest Stefano Maderno. Na górnej kondygnacji jest sześć pilastrów kompozytowych odpowiadających kolumnom dolnej kondygnacji[2].
Wnętrze kościoła jest, podobnie jak fasada, autorstwa Carlo Maderno. Nawa ma cztery doryckie pilastry wspierające posągi na cokołach autorstwa Giovanni Antonio Paracca (''Il Valsoldo'') przedstawiające proroków Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela i Daniela. Na ścianach bocznych znajduje się sześć malowideł obrazujących historię starotestamentowej Zuzanny, autorstwa Baldassare Croce[2].
Płaski drewniany, rzeźbiony, kasetonowany i pozłacany strop nawy przypisywany jest także Baldassare Croce, przy czym uważa się, że autorem projektu był Maderno[2].
Freski w apsydzie autorstwa Cesare Nebbia przedstawiają legendarne sceny z życia św. Zuzanny Rzymskiej. Po bokach apsydy znajdują się rzeźby św. Piotra i Pawła, autorstwa Paracca[2].
W prezbiterium znajduje się konfesja ogrodzona balustradą w kształcie litery D[2].
Kaplica św. Wawrzyńca
Po lewej stronie zlokalizowana kaplica św. Wawrzyńca, nazywana również kaplicą Peretti. Została ona zaprojektowana przez Domenico Fontana i ozdobiona freskami przez Giovan Battista Pozzo, autorem ołtarza jest Nebbia. Po lewej w kaplicy znajdują się relikwie św. Genezjusza, a po prawej papieża św. Eleuteriusza (jego ciało zostało tu przeniesione w 1591 roku). Pod ołtarzem z kolei znajdują się relikwie św. Felicyty i jednego z jej synów[2].
Kardynałowie prezbiterzy
[edytuj | edytuj kod]Kościół św. Zuzanny jest jednym z kościołów tytularnych nadawanych kardynałom-prezbiterom (Titulus Sanctae Susannae)[3].
- Asello (udokumentowany w 499)
- Rustico (udokumentowany w 595-600)
- Sergiusz (683-687)
- Jan (udokumentowany w 687/701)
- Jan (udokumentowany w 721-745)
- Leonin (udokumentowany w 761)
- Leon (?-795)
- Leon (?-928)
- Jan (udokumentowany w 963-964)
- Jan (udokumentowany w 1015)
- Roman (udokumentowany 1082-1091)
- Rangerius OSB (1095-1096)
- Benedykt (zm. 1098?)
- Oktawian (udokumentowany 1098-1099), kardynał obediencji wibertyńskiej
- Pietro Pisano (1117-1139 i 1143-1144)
- Jordan (1145-1154)
- Humfryd (udokumentowany w 1161-1172), kardynał w obediencji wiktoryńskiej
- Ermanno (1166)
- Pietro de Bono CanReg (1173-1187)
- Alessio Capocci (1188-1189)
- Giovanni Felice (1189-1194)
- Benedykt (1200-1213)
- Aldobrandino Orsini (1219-1221)
- Geoffroy de Bar (1281-1287)
- Benedetto Caetani, administrator (1288-1294)
- Pietro d'Arrabloy (1316-1327), komendatariusz (1327-1331)
- Andrea Ghilini (1342-1343)
- Pierre Bertrand (1344-1353), komendatariusz (1353-1361)
- Filippo Ruffini OP (1378-1381)
- Pierre de Thury (1385-1410) (kardynał w obediencji awiniońskiej i pizańskiej)
- Francesco Carbone OCist (1392-1405)
- Antonio Panciera (1411-1431)
- Louis de La Palud OSB (1440-1449) (kardynał w obediencji antypapieża Feliksa V)
- Tommaso Parentucelli (1446-1447)
- Filippo Calandrini (1449-1451)
- Alessandro Oliva Sassoferrato OESA (1460-1463)
- Jean Balue (1468-1483)
- Lorenzo Cibo de Mari (1489-1490)
- Juan de Borja (1492-1503)
- Francesco II Soderini (1503-1508)
- Leonardo Grosso della Rovere (1508-1517)
- Raffaele Petrucci (1517-1522)
- Antonio Sanseverino OSIoHier (1528-1530)
- Juan García de Loaysa OP (1530-1546)
- Jacques d’Annebaut (1547-1557)
- Girolamo Seripando OSA (1561-1563)
- Francisco Pacheco de Toledo, diakon pro hac vice (1564-1565)
- Bernardo Navagero (1565)
- Francesco Alciati (1565-1569)
- Girolamo Rusticucci (1570-1597)
- Anne de Perusse d'Escars de Giury OSBClun (1604-1612)
- Gaspar de Borja y Velasco (1612-1616)
- Scipione Cobelluzzi (1616-1626)
- Giulio Cesare Sacchetti (1626-1652)
- Giovanni Battista Spada (1654-1659)
- Pietro Sforza Pallavicino SJ (1659-1660)
- Carlo Carafa della Spina (1665-1675)
- Bernard Gustaw z Badenii-Durlach OSB (1676-1677)
- Marcantonio Barbarigo (1686-1697)
- Daniello Marco Delfino (1700-1704)
- Lorenzo Corsini (1706-1720)
- José Pereira de Lacerda (1721-1738)
- Raniero Felice Simonetti (1747-1749)
- Luca Melchiore Tempi (1756-1757)
- Ludovico Valenti (1759-1762)
- Carlo Crivelli (1802-1818)
- Giuseppe della Porta Rodiani (1835-1841)
- Ignazio Giovanni Cadolini (1843-1850)
- Alessandro Barnabò (1856-1874)
- Bartolomeo d’Avanzo (1876-1884)
- Patrick Francis Moran (1885-1911)
- François-Virgil Dubillard (1911-1914)
- Giorgio Gusmini (1915-1921)
- Giovanni Bonzano (1924-1927)
- Alexis-Henri-Marie Lépicier OSM (1927-1936)
- Arthur Hinsley (1937-1943)
- Edward Mooney (1946-1958)
- Richard Cushing (1958-1970)
- Humberto Sousa Medeiros (1973-1983)
- Bernard Law (1985-2017)
- vacat (2017-nadal)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Chiesa rettoria santa Susanna alle Terme di Diocleziano w serwisie Diocesi di Roma. [dostęp 2019-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-27)]. (wł.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l Santa Susanna na Churches of Rome. [dostęp 2019-02-26]. (ang.).
- ↑ Kościół św. Zuzanny w Rzymie [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2019-02-26] (ang.).