Krystyna Łyczywek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krystyna Łyczywek
Iga
Imię przy narodzeniu Krystyna Wiza
Data i miejsce urodzenia 24 sierpnia 1920
Poznań
Zawód, zajęcie romanistka
Miejsce zamieszkania Szczecin
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Małżeństwo Roman Łyczywek
Dzieci Włodzimierz,
Lech, Ewa
Odznaczenia
Medal „Zasłużony dla Fotografii Polskiej” Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Krystyna Łyczywek z domu Wiza[a] (ur. 24 sierpnia 1920 w Poznaniu) – polska romanistka, tłumaczka literatury francuskiej, dziennikarka, fotografka, członek honorowy ZPAF, Fotoklubu RP, Szczecińskiego Towarzystwa Fotograficznego (STF)[3], Fotoklubu Katalonii, Polish American Photographic Club[4] w Nowym Jorku i in.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Poznaniu, w patriotycznej rodzinie powstańców wielkopolskich. Ojciec, Władysław Wiza, nie pozwalał swoim dwóm córkom uczyć się języka niemieckiego (w trosce o czystość ich polszczyzny) – bardzo wcześnie poznały język francuski i łacinę. Krystyna Wiza uczęszczała do szkoły Urszulanek. Od 14 roku życia (od śmierci ojca) zarabiała na życie korepetycjami. Działała w harcerstwie, kolejno jako zastępowa, przyboczna i drużynowa 17. Drużyny im. Wandy Malczewskiej. Zdała maturę w roku 1938[2] i rozpoczęła studia filologii romańskiej na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu (1938–1939)[5].

W czasie II wojny światowej działała w Szarych Szeregach (Akademickie Koło Harcerskie). W roku 1943, ze względu na falę aresztowań, otrzymała rozkaz ewakuowania się do Warszawy z fałszywymi dokumentami, według których była trochę starsza. W Warszawie złożyła przysięgę w Armii Krajowej i została łączniczką kontrwywiadu. W latach 1943–1944 kontynuowała studia romanistyki na Tajnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich[2][5]. Pracowała też w Szpitalu Maltańskim jako pielęgniarka[2]. W powstaniu warszawskim uczestniczyła jako współredaktorka pisma „W walce” i łączniczka w batalionie „Łukasiński”[2].

Aleja Wyzwolenia w Szczecinie w roku 1948 (fot. Krystyna Łyczywek)

W lipcu 1945 roku Roman Łyczywek (mąż) wyjechał z Poznania do Szczecina, wraz z ekipą pierwszego polskiego prezydenta miasta, Piotra Zaremby. Jego żona dołączyła do niego w październiku, wioząc w koszyku na bieliznę ich trzyipółmiesięcznego synka[6]. W tym mieście zamieszkała na stałe[2][7][6]. Skończyła studia na Uniwersytecie w Poznaniu (1945–1946), wykonując pracę dyplomową na temat Maupassanta pt. La vie de Maupassant à travers ses contes. Do roku 1946 pracowała jako lektor języka francuskiego w szczecińskiej Wyższej Szkole Inżynierskiej, a w następnych latach podejmowała wiele różnych rodzajów działalności na rzecz upowszechnienia w Polsce kultury francuskiej i zacieśnienia kontaktów francusko-polskich[b]. Zajęła się też fotografiką, początkowo amatorsko, robiąc zdjęcia swojego synka. Wkrótce stała się ona jej życiową pasją[5][7].

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Z okazji przyznania Krystynie Łyczywek tytułu Honorowego Obywatela Miasta Szczecin (2013)[9] napisano m.in.:

Gdyby na liście konkurencji olimpijskich pojawiła się dyscyplina „aktywność życiowa”, Krystyna Łyczywek pobiłaby wszystkie rekordy i zdobyła złoty medal[10].

Była m.in. założycielką Szczecińskiego Towarzystwa Fotograficznego (w latach 1963–1975 wiceprezesem i prezesem towarzystwa). W 1964 roku została członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików. W latach 1970–2008 reprezentowała Polskę na kongresach Międzynarodowej Federacji Sztuki Fotograficznej (FIAP), na których pracowała w komisji audiowizualnej, statutowej i jubileuszowej, była referentem prasowym Światowej Komisji ds. młodzieży w dziedzinie fotografii, organizatorką pięciu Sympozjonów poświęconych historii fotografii polskiej, siedemnastu Dialogów interdyscyplinarnych oraz seminariów międzynarodowych w Polsce, członkiem lub przewodniczącą jury w 132 konkursach i wystawach fotograficznych w kraju i zagranicą. W latach 1977–2002 pełniła funkcję prezesa oddziału szczecińskiego ZPAF[6][11][12].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Tematem jej prac fotograficznych jest przede wszystkim człowiek (Ludzie na ulicach miast, Dzień powszedni Francji, Podróże, Dzieci tego świata, Niepełnosprawni) oraz krajobraz (Szczecińskie fascynacje, Chińskie impresje, Maroko, Bretania wczoraj i dziś, Krajobrazy morskie, Szczecin i Paryż inaczej, Dziennik prywatny 2004, Jeden dzień w Warszawie)[6][11].

W latach 1948–2009 wzięła udział w ok. 150 wystawach zbiorowych w Polsce i w innych krajach, gdzie otrzymała nagrody i wyróżnienia. W latach 1957–2009 jej prace były eksponowane na ok. 160 wystawach indywidualnych w Polsce, Finlandii, Francji, Grecji, Holandii, Japonii, Niemczech, Rumunii, Stanach Zjednoczonych i we Włoszech. Około 1700 zdjęć Krystyny Łyczywek zostało opublikowanych w folderach turystycznych, czasopismach, książkach i albumach[6].

Jej prace znajdują się w zbiorach Biblioteki Narodowej w Paryżu, Muzeum Ludwig w Kolonii, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Historii Fotografii w Krakowie i w Musée français de la photographie w Bièvres[13], w Książnicy Pomorskiej w Szczecinie i w zbiorach prywatnych w Polsce i zagranicą[6][11].

Opublikowała około 1400 artykułów w prasie polskiej i zagranicznej (czeskiej, francuskiej, bułgarskiej, hiszpańskiej, holenderskiej, niemieckiej, szwajcarskiej, węgierskiej, włoskiej). Wydała książki autorskie, m.in. Diaporama, Od kropli wody do oceanu, Rozmowy o fotografii (3 tomy). Przetłumaczyła na język polski 5 książek swojego ulubionego autora, Maupassanta, w tym m.in. Prawdziwa Miłość (zbiór nowel, 1949), Topielec (i inne opowiadania) (1993), W Bretanii (1996), Kroniki (które uważa za najciekawsze[14], wyd. 2004), Sycylia (2008)[5][11][15].

Biogram Krystyny Łyczywek zamieszczono w Międzynarodowej Encyklopedii Fotografów od r. 1839 do czasów dzisiejszych (wyd. Auer-Auer, Szwajcaria) oraz w Antologii Fotografii Polskiej 1839–1989 (wyd. Lucrum; Polscy fotografowie)[6].

Wyróżnienia (odznaczenia, tytuły, nagrody)[edytuj | edytuj kod]

Jest laureatką orderu Honneur et Reconnaissance Instytutu France-Pologne oraz tytułów: Artiste FIAP (AFIAP), Excellence FIAP for Services Rendered (ESFIAP), Honorary Excellence FIAP (HonEFIAP)[16]. Za wybitne osiągnięcia w dziedzinie fotografii została uhonorowana nagrodą I-stopnia Ministra Kultury i Sztuki, Medalem im. Jana Bułhaka (odznaczenie przyznawane przez Federację Amatorskich Stowarzyszeń Fotograficznych w Polsce oraz Złotym Medalem „Zasłużony dla Fotografii Polskiej” (odznaczenie przyznawane przez Kapitułę Fotoklubu Rzeczypospolitej Polskiej)[17][18]). W 2010 roku otrzymała Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[12]. W roku 2013 została odznaczona Krzyżem Oficerskim orderu Legii Honorowej[19][20] oraz otrzymała tytuł Honorowego Obywatela Szczecina[6][9].

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Zawarła małżeństwo w czasie powstania warszawskiego z Romanem Łyczywkiem (poznanym wcześniej w Poznaniu), później pierwszym powojennym szczecińskim prawnikiem – obrońcą w procesach członków NSZZ „Solidarność”. Mąż zmarł niedługo po 50. rocznicy ślubu. Syn Włodzimierz (ur. 1945) i dwoje wnuków zostali prawnikami. Fotografią zajmuje się dwoje młodszych dzieci Krystyny i Romana Łyczywków: syn Lech (ur. 1948) – amatorsko, a córka Ewa – profesjonalnie[7] (jest od roku 1983 członkiem ZPAF[21]).

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W Encyklopedii Szczecina[1] podano nazwisko panieńskie Wiza; na stronie Powstańcze biogramy[2] (Archiwum Historii Mówionej publ. Muzeum Powstania Warszawskiego), prawdopodobnie omyłkowo zamieszczono nazwisko Wize.
  2. Zakres działalności ilustruje m.in. program „Dni kultury francuskiej” w Szczecinie, 19–29 kwietnia 2010 (spotkania planowane na 13–18 kwietnia odwołano w związku z żałobą narodową po katastrofie pod Smoleńskiem)[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tadeusz Białecki: Łyczywek Krystyna. W: Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina. T. A–O. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, 1999, s. 574. ISBN 83 87341 045 2. (pol.)
  2. a b c d e f Krystyna Łyczywek. W: Archiwum Historii Mówionej > Powstańcze biogramy [on-line]. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2015-10-25].
  3. Szczecińskie Towarzystwo Fotograficzne. W: Baza ngo.pl [on-line]. [dostęp 2015-10-25].
  4. PAPC Lista członkowska (pol.). W: Strona internetowa Polsko-Amerykańskiego Klubu Fotografika w Nowym Jorku [on-line]. www.polishphotoclub.org. [dostęp 2015-10-25].
  5. a b c d Życiorys Krystyny Łyczywek. W: Strona internetowa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Francuskiej, oddział Wrocław [on-line]. www.tppf.wroclaw.pl. [dostęp 2015-10-26].
  6. a b c d e f g h Pani Krystyna Łyczywek. W: Honorowi Obywatele Miasta Szczecin w: bip.um.szczecin.pl [on-line]. Urząd Miasta Szczecin. [dostęp 2015-10-25].
  7. a b c Krystyna Pohl: Krystyna Łyczywek - niezwykła kobieta zwykłego dnia. W: GS24.pl [on-line]. 15 lutego 2008. [dostęp 2015-10-26].
  8. Dni kultury francuskiej, Szczecin kwiecień 2010. W: Wyborcza.pl [on-line]. Agora SA. [dostęp 2016-12-23].
  9. a b Krystyna Łyczywek Honorową Obywatelką. Dar Szczecina i zespół Szczecinianie Ambasadorami. W: Wyborcza.pl Szczecin [on-line]. GS24.pl, 27 maja 2013. [dostęp 2015-10-25].
  10. Ewa Podgajna. Krystyna Łyczywek Honorową Szczecinianką. Radni jednogłośni. „Wyborcza.pl > Szczecin > Wiadomości”, 2013-05-27. 
  11. a b c d Łyczywek Krystyna. W: Strona internetowa Okręgu Szczecińskiego ZPAF; Biogram [on-line]. zpaf.szczecin.pl. [dostęp 2016-05-16].
  12. a b Złota Gloria Artis dla Krystyny Łyczywek. mkidn.gov.pl, 2010-11-22. [dostęp 2012-11-22].
  13. Le musée de la photographie (fr.). W: Strona internetowa Decouvrir Bièvres [on-line]. www.bievres.fr. [dostęp 2015-10-25].
  14. Andrzej Kutys: „Szczecin ma prawdziwy skarb. To Krystyna Łyczywek” [WIDEO]. W: Radio Szczecin > Kultura > Wiadomości [on-line]. radioszczecin.pl, 2013-10-22. [dostęp 2015-10-26].
  15. Wyniki dla Wszystkie pola= Krystyna Łyczywek. W: Katalog Książnicy Pomorskiej [on-line]. ksiaznica.szczecin.pl. [dostęp 2015-10-26].
  16. Fotografowie Krajoznawcy, web.archive.org, 20 kwietnia 2018 [dostęp 2019-03-16] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-20].
  17. Wyróżnieni medalami przez Kapitułę Fotoklubu RP - lista. Strona oficjalna FOTOKLUBU RP, fotoklubrp.org [dostęp 2019-04-17].
  18. Zbyszko Rzeźniacki: O Federacji Amatorskich Stowarzyszeń Fotograficznych w Polsce. W: Artykuł z czasopisma 'Magazyn Fotograficzny „FOTO"' nr.10/1984 [on-line]. Maciej Rzeźniacki, 25.09.2003. [dostęp 2015-10-26].
  19. Szczecinianka Krystyna Łyczywek otrzymała Krzyż Oficerski. Ambasador Pierre Buhler wręczył Krystynie Łyczywek Krzyż Oficerski orderu Legii Honorowej. W: GS24.pl Serwis Głosu Szczecińskiego [on-line]. www.gs24.pl, 22 października 2013. [dostęp 2015-10-25].
  20. Ambasador Pierre Buhler: Wręczenie odznaczenia Oficera Orderu Legii Honorowej Krystynie Łyczywek. W: Strona internetowa Ambasady Francji w Polsce > Wywiady, wypowiedzi i przemówienia Ambasadora [on-line]. ambafrance-pl, 22 października 2013. [dostęp 2016-12-23].
  21. Łyczywek Ewa. W: Stron internetowa ZPAF [on-line]. zpaf.szczecin.pl. [dostęp 2016-05-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]