Kuchnie Królewskie na Wawelu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kuchnie Królewskie na Wawelu
Ilustracja
tzw. Kuchnie Królewskie, widziane od strony dziedzińca zewnętrznego.
Państwo  Polska
Miejscowość Wawel, Kraków
Ukończenie budowy 1516 – 1517, 1806 (scalenie)
Ważniejsze przebudowy 1940
Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kuchnie Królewskie na Wawelu
Kuchnie Królewskie na Wawelu
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kuchnie Królewskie na Wawelu
Kuchnie Królewskie na Wawelu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kuchnie Królewskie na Wawelu
Kuchnie Królewskie na Wawelu
Ziemia50°03′15,25″N 19°56′10,26″E/50,054236 19,936183

Kuchnie Królewskie – pierwotnie jednopiętrowy ceglany budynek na planie kwadratu zbudowany do 1518 roku pomiędzy Wieżą Lubranką a Rotundą św. Feliksa i Adaukta na wzgórzu wawelskim w Krakowie. Obecnie określa się tak zespół budynków połączonych ze sobą w 1806 roku i kilkukrotnie potem przekształcanych. Kuchnie znajdowały się na zachód od Wieży Lubranki przy Zamku Królewskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kuchnie królewskie wzniesiono w latach 1516–1517 przygotowując wesele Zygmunta I Starego z Boną Sforza. Jednopiętrowy ceglany budynek Kuchni miał na parterze 4 izby z wielkimi piecami kuchennymi, a na piętrze okapy pieców i mieszkania kucharzy. Na północ od Kuchni znajdowały się też Rotunda NMP, mieszkanie podrzęczego wielkorządcy krakowskiego ("Podrzęctwo") oraz mieszkanie klucznika (przy bramie wjazdowej). W XVIII wieku powstała w pobliżu także jednopiętrowa Wozownia Królewska. W 1806 roku Austriacy zburzyli Podrzęctwo i scalili ze sobą Kuchnie, Wozownię królewską i Rotundę Najświętszej Marii Panny), nadbudowując je o wspólne drugie piętro i przeznaczając całość na lazaret wojskowy. W połowie XIX wieku zbudowano dwupiętrową loggię od południa. W 1918 roku od strony dziedzińca arkadowego przekształcono elewacje Kuchni według projektu Szyszko-Bohusza, która to forma przetrwała do dzisiaj. W czasie okupacji niemieckiej, przebudowano Kuchnie od strony dziedzińca zewnętrznego w latach 1940-1943 na biura generalnego gubernatora Hansa Franka[1]. Część z lat okupacji niemieckiej przebudowano w latach 2005-2007 według projektu arch. dr. Jan Wrana, Piotra Stępnia i Marii Kowalczyk likwidując balkon na ryzalicie zachodnim i dwa pozostałe balkony, wysokie zachodnie i wschodnie okna w ryzalicie wschodnim, zmieniając tynk i jego fakturę oraz wymieniając dach na nowy. Obecnie mieści się tu wystawa Wawel Zaginiony oraz biura dyrekcji muzeum i pracownie naukowo-konserwacyjne, a także Sklep Firmowy Mennicy Polskiej.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Obecnie po przekształceniach z XX wieku budynek ma 4 kondygnacje. Składa się z trzech skrzydeł z dziedzińczyka. W zachodniej elewacji skrzydła północnego znajdował się balkon na wysokości 2. piętra. W tej elewacji wyższe kondygnacje podparte są kolumnami na wysokości parteru.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Budynek Dawnych Kuchni Królewskich - Magiczny Kraków, www.krakow.pl [dostęp 2018-06-21] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]