Kościół św. Jerzego na Wawelu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Jerzego
(nieistniejący)
Obiekt zabytkowy nr rej. A-07 z 24.03.1933[1]
Kościół św. Jerzego(nieistniejący)
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres Wawel
Rozpoczęcie budowy przed 1243
Zniszczono 1804
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Kościół św. Jerzego(nieistniejący)
Kościół św. Jerzego
(nieistniejący)
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kościół św. Jerzego(nieistniejący)
Kościół św. Jerzego
(nieistniejący)
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kościół św. Jerzego(nieistniejący)
Kościół św. Jerzego
(nieistniejący)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Jerzego(nieistniejący)
Kościół św. Jerzego
(nieistniejący)
Ziemia50°03′13,2″N 19°56′05,0″E/50,053667 19,934722
Położenie kościoła św. Jerzego na planie Wawelu

Kościół św. Jerzego – nieistniejący już kościół, wznoszący się od średniowiecza na wzgórzu wawelskim w Krakowie, zburzony w latach 1803–1804.

Historia[edytuj]

Data powstania kościoła oraz jego pierwotny wygląd nie są znane. Według Jana Długosza miał zostać zbudowany przez Mieszka I[2]. W 1243 r. miał być inkastelowany przez Konrada Mazowieckiego[3]. Odnaleziono relikty romańskiej kamieniarki, co wskazuje, że świątynia ta mogła być murowana[4]. Kościół w XIII w. wzmiankowany jest jak należący do benedyktynów z Tyńca[5].

W 1346 r. kościół został przebudowany w stylu gotyckim za sprawą Kazimierza Wielkiego[3]. Jan Długosz wspomina, że zastąpiono wówczas świątynią murowaną budowlę drewnianą, możliwe jest więc, że romański murowany kościół uległ wcześniej destrukcji[6]. W 1365 r. otrzymał rangę kolegiaty[7]. Był zbudowany z wapienia pińczowskiego, miał prostokątne prezbiterium, a mury były wzmocnione z zewnątrz przyporami; od południa przylegała do budynku zakrystia[7].

Z chwilą wkroczenia Austriaków do Krakowa Wawel przeznaczono na cele wojskowe. W 1803 r. zdecydowali oni o zburzeniu świątyni (m.in. wraz z sąsiednim kościołem św. Michała), rok później już nie istniał[8]. Wyposażenie sprzedano na licytacji, jego część trafiła do krakowskiego kościoła św. Norberta[8].

Obecnie na zewnętrznym dziedzińcu zamku wawelskiego, który powstał dzięki austriackim wyburzeniom, wyeksponowany jest zarys fundamentów gotyckiego kościoła św. Jerzego[9].

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 30 września 2016; 3 miesiące temu. [dostęp 2015-01-24].
  2. Pianowski 1994 ↓, s. 103.
  3. a b Rożek 1983 ↓, s. 96–97.
  4. Firlet, Pianowski 2007 ↓, s. 59.
  5. Pianowski 1984 ↓, s. 106.
  6. Firlet, Pianowski 2007 ↓, s. 64.
  7. a b Pianowski 1984 ↓, s. 161.
  8. a b Rederowa 1957 ↓, s. 116–117.
  9. Rożek 2006 ↓, s. 344.

Bibliografia[edytuj]

  • Janusz Firlet, Zbigniew Pianowski: Wawel do roku 1300. W: Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta. red. Jerzy Wyrozumski. Kraków: 2007, s. 45–66, seria: Biblioteka Krakowska. 150.
  • Michał Rożek: Urbs celeberrima. Przewodnik po zabytkach Krakowa. Kraków: 2006.
  • Zbigniew Pianowski: Najstarsze kościoły na Wawelu. W: Chrystianizacja Polski południowej. Materiały sesji naukowej odbytej 29 czerwca 1993 roku. Kraków: 1994, s. 41–71, seria: Rola Krakowa w Dziejach Narodu. 13.
  • Zbigniew Pianowski: Z dziejów średniowiecznego Wawelu. Kraków – Wrocław: 1984.
  • Michał Rożek. Nie istniejące kościoły Krakowa. „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej”. R. 33, s. 95–120, 1983. 
  • Danuta Rederowa. Studia nad wewnętrznymi dziejami Krakowa porozbiorowego (1796-1809). Część I: Zagadnienia urbanistyczne. „Rocznik Krakowski”. XXXIV, s. 62–178, 1957. 

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Grzegorz Bednarczyk: Kościół św. Jerzego. W: Nieistniejące kościoły Krakowa [on-line]. [dostęp 2016-10-16].