Kościół św. Michała na Wawelu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy kościoła usytuowanego na Wzgórzu Wawelskim. Zobacz też: Kościół św. Michała w Krakowie (Stare Miasto).
Kościół św. Michała
(nieistniejący)
Distinctive emblem for cultural property.svg A-07 z 24.03.1933[1]
Ilustracja
Relikty kościoła św. Michała
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Wawel
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie św. Michała
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Kościół św. Michała(nieistniejący)
Kościół św. Michała
(nieistniejący)
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kościół św. Michała(nieistniejący)
Kościół św. Michała
(nieistniejący)
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kościół św. Michała(nieistniejący)
Kościół św. Michała
(nieistniejący)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Michała(nieistniejący)
Kościół św. Michała
(nieistniejący)
Ziemia50°03′14,5″N 19°56′06,6″E/50,054028 19,935167
Relikty kościoła św. Michała na mapie Wawelu

Kościół św. Michała – nieistniejący już kościół, wznoszący się od średniowiecza na wzgórzu wawelskim w Krakowie, zburzony w latach 1803–1804.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Data powstania kościoła oraz jego pierwotny wygląd nie są znane. Według Jana Długosza miał zostać zbudowany przez Mieszka I[2]. Kościół jest wymieniony w bulli papieża Eugeniusza III z 1148 jako uposażenie biskupstwa kujawskiego; Jan Długosz wspomina, że w 1086 został mu nadany przez księżną Judytę. Z tej samej bulli wiadomo, że już wtedy była to kolegiata[3]. W toku badań archeologicznych odnaleziono relikty murów romańskich, w związku z czym część badaczy przypuszcza, że świątynia ta była murowana[4].

Część badaczy w przeszłości uważała, że historia kościoła św. Michała sięga do czasów przedpiastowskich i przypisywała mu szczególne znaczenie. M.in. Tadeusz Wojciechowski przypuszczał, że wzniesiono go na miejscu pogańskiego kultu i był to najstarszy kościół na Wawelu[5]. Z kolei Henryk Łowmiański wysunął hipotezę, że kościół pełnił funkcję katedry dla pierwszego biskupa krakowskiego Prohora[6].

W 1355 kościół został przebudowany w stylu gotyckim za sprawą Kazimierza Wielkiego[7]. Jan Długosz wspomina, że zastąpiono wówczas świątynią murowaną budowlę drewnianą, możliwe jest więc, że romański murowany kościół uległ wcześniej destrukcji[8]. Kościół gotycki był zbudowany z cegły, składał się z nawy i zakończonego wielobocznie prezbiterium. Sklepienie nawy było oparte na jednym, centralnym słupie. Do kościoła przylegały przybudówki, w których zapewne mieściły się zakrystia oraz mieszkania dla kanoników[9][7].

Z chwilą wkroczenia Austriaków do Krakowa Wawel przeznaczono na cele wojskowe. W 1803 r. zdecydowali oni o zburzeniu świątyni (m.in. wraz z sąsiednim kościołem św. Jerzego), rok później już nie istniał, a jego wyposażenie sprzedano na licytacji[7].

Obecnie na zewnętrznym dziedzińcu zamku wawelskiego, który powstał dzięki austriackim wyburzeniom, wyeksponowany jest zarys fundamentów gotyckiego kościoła św. Jerzego[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 22 dni temu. [dostęp 2015-01-24].
  2. Pianowski 1994 ↓, s. 102–103.
  3. Pianowski 1984 ↓, s. 105.
  4. Pianowski 1994 ↓, s. 111–112.
  5. Wyrozumski 1992 ↓, s. 84–86.
  6. Szczur 1994 ↓, s. 20.
  7. a b c Rożek 1983 ↓, s. 96–97.
  8. Firlet, Pianowski 2007 ↓, s. 64.
  9. Pianowski 1984 ↓, s. 160.
  10. Rożek 2006 ↓, s. 344.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Janusz Firlet, Zbigniew Pianowski: Wawel do roku 1300. W: Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta. red. Jerzy Wyrozumski. Kraków: 2007, s. 45–66, seria: Biblioteka Krakowska. 150.
  • Michał Rożek: Urbs celeberrima. Przewodnik po zabytkach Krakowa. Kraków: 2006.
  • Stanisław Szczur: Misja cyrylo-metodiańska w świetle najnowszych badań. W: Chrystianizacja Polski południowej. Materiały sesji naukowej odbytej 29 czerwca 1993 roku. Kraków: 1994, s. 7–23, seria: Rola Krakowa w Dziejach Narodu. 13.
  • Zbigniew Pianowski: Najstarsze kościoły na Wawelu. W: Chrystianizacja Polski południowej. Materiały sesji naukowej odbytej 29 czerwca 1993 roku. Kraków: 1994, s. 99–119, seria: Rola Krakowa w Dziejach Narodu. 13.
  • Jerzy Wyrozumski: Dzieje Krakowa. T. 1: Kraków do schyłku wieków średnich. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1992. ISBN 83-08-02057-7.
  • Zbigniew Pianowski: Z dziejów średniowiecznego Wawelu. Kraków – Wrocław: 1984.
  • Michał Rożek. Nie istniejące kościoły Krakowa. „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej”. R. 33, s. 95–120, 1983. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]