Kulturkampf

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Otto von Bismarck i Pius IX. Karykatura "Pomiędzy Berlinem i Rzymem" z 1875 roku w niemieckim piśmie satyrycznym Kladderadatsch

Kulturkampf (z niem. „walka kulturowa”) – nazwą tą powszechnie określa się wydarzenia w Cesarstwie Niemieckim, w latach 1871–1878, kiedy to kanclerz Otto von Bismarck usiłował doprowadzić do ograniczenia wpływów Kościoła katolickiego w państwie. Termin ten jednak bywa stosowany również w odniesieniu do konfliktów obyczajowych i kulturowych w innych miejscach i w innych czasach. Podobne procesy zachodziły wcześniej w Austrii i Francji.

Twórcą pojęcia Kulturkampf był niemiecki fizyk i polityk liberalny Rudolf Virchow.

Historia[edytuj]

Dominującą pozycję w Cesarstwie Niemieckim zajmowało Królestwo Prus, które było państwem protestanckim. Bismarck postrzegał włączenie do Cesarstwa południowoniemieckich państw katolickich (zwłaszcza Bawarii) jako źródło jego potencjalnej destabilizacji, katolicy stanowili bowiem odtąd 36% ludności Niemiec, podczas gdy protestantyzm pełnił nieformalnie rolę religii państwowej. Jako podlegającym władzy czynnika spoza granicy (papiestwu) zarzucano katolikom brak niemieckiego patriotyzmu, odwołując się przy tym demagogicznie do czasów sporu o inwestyturę czy wystąpienia Lutra. Innym powodem był fakt rywalizacji Cesarstwa Niemieckiego ze zdecydowanie katolickim Cesarstwem Austrii, które też większość katolików popierała w sporze o hegemonię w Niemczech. Liberalny polityk Johannes Miquel odniósł się do katolików w słowami Dzisiejsze Niemcy narodziły się wbrew wam. Ze wszystkich sił staraliście się do tego nie dopuścić. Dziś zostaliście pokonani[1].

W swoich wspomnieniach Bismarck utrzymywał, że powodem wszczęcia kulturkampfu były idee tolerancji. Gdy jednak prowadzone przez państwo działania zaczęły być niepopularne, przyjął wersję, ze główną przyczyna jego wywołania była chęć zahamowania agitacji polskich księży wśród mieszkańców Poznańskiego, Śląska i Prus Zachodnich.

Na ziemiach polskich zaboru pruskiego kulturkampf wiązał się z zaostrzeniem germanizacji (głównie po 1878). Doprowadziło to w konsekwencji do wzmocnienia polskiego ruchu narodowego.

Dążenia Bismarcka do osłabienia Kościoła katolickiego, którego przedstawicielstwem politycznym była Niemiecka Partia Centrum, okazały się niezbyt skuteczne. Po 1878 Bismarck wszedł w sojusz z Kościołem katolickim, w celu zwalczania ruchu socjalistycznego.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Jean-Paul Bled "Bismarck. Żelazny Kanclerz" str. 135

Linki zewnętrzne[edytuj]