Latający Holender

Latający Holender, obraz Charlesa Temple Dixa

Latający Holender – europejska legenda marynistyczna o statku-widmo z przeklętą załogą skazaną na wieczną tułaczkę po morzu bez możliwości zawinięcia do portu. Ujrzenie Latającego Holendra ma zwiastować rychłą katastrofę.

Według najpopularniejszej wersji legendy, holenderski kapitan Van der Decken miał bluźnierczo przyrzec na własną duszę, iż zdoła okrążyć Przylądek Dobrej Nadziei w czasie silnego sztormu. Za swoją zuchwałość został ukarany wieczną żeglugą po tej właśnie trasie.

W innej popularnej wersji Latający Holender dowodzony jest przez kapitana Falkenberga, żeglującego przez wieczność po Morzu Północnym grając z diabłem w kości o swoją duszę.

Obserwacje

Zobrazowanie miraży statków, możliwych do powstania w określonych warunkach

Przyjmuje się, że relacje o napotkaniu Latającego Holendra mogą być mirażami prawdziwych statków, płynących w oddali.

Zjawisko takie może powstać w specyficznych warunkach w wyniku różnych współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze.

Znane doniesienia o napotkaniu Latającego Holendra:

• W lutym 1857 roku, miała ujrzeć go załoga statku „Joseph Somers” u brzegów wyspy Tristan da Cunha na południowym Atlantyku. Wkrótce na statku Joseph Somers wybuchł pożar, w którym straciło życie wielu członków załogi.
• 1 lipca 1881 roku statek miał zostać dostrzeżony na wodach australijskich, między Melbourne i Sydney, z pokładu HMS Inconstant. W grupie 13 obserwatorów żaglowca był wówczas szesnastoletni książę Jerzy, który wstąpił później na tron brytyjski jako Jerzy V. Opisał on swoje doświadczenie w dzienniku pokładowym opisując Latającego Holendra jako statek lśniący dziwnym czerwonym blaskiem, którego maszty, reje i żagle były dobrze widoczne. Przyszły król nie był pierwszym członkiem załogi, który wypatrzył statek. Marynarz, który twierdził, że jemu przypadł ten ponury zaszczyt, spadł z masztu następnego dnia i poniósł śmierć na miejscu.
• W marcu 1939 roku, Helene Tydell oraz grupa około 60 urlopowiczów z Zatoki Błędnej w pobliżu Przylądka Dobrej Nadziei, dostrzegła Latającego Holendra, sunącego wolno po morzu w bezwietrzny dzień. Po chwili żaglowiec znikł nagle na oczach obserwatorów.
• We wrześniu 1942 roku pewna rodzina obserwowała go przez kwadrans z tarasu domu w Mouille Point w Kapsztadzie. Płynął w kierunku Zatoki Stołowej, pozostawiając za sobą dziwną poświatę.
• W czasopiśmie Morze (nr 1 z 1972 roku) opisano relację załogi holenderskiego frachtowca „Straat Malakka”, której członkowie jakoby widzieli pięciomasztowe 'wcielenie' Latającego Holendra. Miał to być dryfujący, pozbawiony załogi bark.

W kulturze

Latający Holender z cyklu filmów Piraci z Karaibów

• Dwie książki Briana Jacques’a: Castaways of the Flying Dutchman i jej sequel The Angel's Command. W tej adaptacji, kapitan przeklął Boga za niedoskonałości swego statku, w konsekwencji Anioł Pański przyniósł mu wieść o czekającej go karze.
• Okręt widmo powieść Fredericka Marryata
• Utwór Rockin' Chair grupy The Band.
• „Latający Holender” pojawia się w filmach Piraci z Karaibów: Skrzynia umarlaka i Piraci z Karaibów: Na krańcu świata oraz Piraci z Karaibów: Zemsta Salazara
• Film Pandora and the Flying Dutchman (1951) (Technicolor) z Avą Gardner i Jamesem Masonem.
• Film Josa Stellinga (De Vliegende Hollander) (1995).
• Utwór zespołu Jethro Tull z albumu Stormwatch.
• Obraz Alberta Rydera w Smithsonian American Art Museum w Waszyngtonie.
• Utwór niemieckiej grupy Von Thronstahl.
• Komiks Carla Barksa pt The Flying Dutchman.
• Komiks Romano Scarpy pt. „Okręt Widmo” (wł.Paperino e la leggenda dello „Scozzese Volante”)
• Komiks Janusza Christy z cyklu „Niezwykłe przygody Kajtka-Majtka” pt. „Latający Holender” z 1958 roku.
• „Coffee shop” w amsterdamskiej dzielnicy uciech.
• The Homeward Bounders, książka Diany Wynne Jones.
• Der fliegende Holländer – Latający Holender, opera romantyczna w trzech aktach Richarda Wagnera.
• Flying Dutch, parodia opery Wagnera, dzieło Toma Holta
• Gra zwana „Holendrem” autorstwa Amiri Baraka
• Utwór Tori Amos
• Utwór Wandy Staroniewicz „Holender”
• Jedna z atrakcji Wesołego Miasteczka Six Flags Over Georgia.
• Piłkarz holenderski Dennis Bergkamp cierpi czasami na aviofobię, z tego powodu bywa żartobliwie nazywany „nie latającym Holendrem”.
• Sławny zawodnik amerykańskiej ligi baseballa Honus Wagner był nazywany przez prasę „Latającym Holendrem”.
• Holenderski mistrz kickboxingu w formule K-1 Remy Bonjasky jest znany jako „Latający Holender” z powodu jego wysokich uderzeń kolanami.
• W grze video Alone in the Dark 2, Latający Holender to statek piracki z jednookim kapitanem i widmową załogą.
• Richard Voorhees, postać z serii sci-fi Juliana Maya Saga of Pliocene Exile, wybrał Latającego Holendra jako swoje nowe wcielenie i przestał występować w tym cyklu.
• Time's Fool, nowela Glynna Maxwella, przenosi akcję legendy do XX-wiecznego nocnego pociągu.
• „Latający Holender” to slogan reklamowy linii lotniczych KLM.
• Latający Holender to nazwa widmowego pirata występującego w wielu odcinkach SpongeBob Squarepants.
• Latający Holender to maskotka Hope College w Holland w stanie Michigan.
• Latający Holender to maskotka Lebanon Valley College w Annville, w stanie Pensylwania.
• Latający Holender był maskotką Hofstra University dopóki nie zastąpiono go maskotką „Pride”.
• W brytyjskiej książce dla dzieci i opartym na niej serialu Captain Pugwash występuje statek zwany „Flying Dustman” („Latające Prochy” w sensie: prochy ludzkie).
• Jedna z tras narciarskich na szczycie w Keystone Resort jest nazywana Latającym Holendrem.
• Latający Holender to ważna część twórczości scenicznej komika francuskiego De cape et de crocs.
• W noweli Larry Nivena Protector występuje rasa kosmitów Latający Holender, znanych również jako Vanderveckeni.
• „Latający Holender” to nazwa fast-foodu w Castletownbere w Irlandii.
• „Latający Holender” – tytuł piosenki Stanisława Staszewskiego, nagranej przez zespół Kult i umieszczonej na płycie Tata 2 z 1996 roku.
• „Latający Holender” – tytuł utworu grupy Pijani Powietrzem z płyty „Zawieszeni w czasie i przestrzeni”
• Motyw Latającego Holendra pojawił się w jednym z odcinków Scoobiego-Doo.
• „Latający Holender” – utwór śpiewany przez Bosmana Banka (Janusz Rewiński) w filmie Podróże pana Kleksa.
• Jacht klasy Latający Holender pojawił się w jednym z opowiadań o Panu Samochodziku, Zbigniewa Nienackiego pt. „Pan Samochodzik i Winnetou”.
• Latający Holender – duch pirata, postać z serialu animowanego Nickelodeon, SpongeBob Kanciastoporty. Pojawia się często w Halloween, kradnie dusze ludziom, na nieproszonych gości na jego statku rzuca klątwę i czyni z nich członków jego załogi na całą wieczność.
• Legendę o „Latającym Holendrze” zawiera wydanie z 1999 r. podręcznika języka polskiego „To Lubię!” dla klas szóstych.
• Latający Holender pojawia się w mandze i anime „One Piece” autorstwa Eiichiro Ody.
• Koncept albumu „Death Came Through a Phantom Ship” holenderskiego zespołu Carach Angren.
• Latający Holender wraz z jego kapitanem Van der Decken'em pojawia się w 526 odcinku anime One Piece.
• Motyw Latającego Holendra pojawia się w książce młodzieżowej „Książę Mgły” autorstwa Carlosa Ruiza Zafona.
• Były piłkarz Manchesteru United, potocznie zwany Latającym Holendrem.