Liaoning (1988)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Liaoning
„Liaoning”, 2017
„Liaoning”, 2017
Klasa lotniskowiec
Projekt 1143.5
Historia
Stocznia Zakład nr 444, Mikołajów
Jiangnan, Szanghaj
Położenie stępki 6 grudnia 1985
Wodowanie 25 listopada 1988
 Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza
Nazwa Liaoning
Wejście do służby 25 września 2012

Liaoning – pierwszy lotniskowiec Chińskiej Republiki Ludowej, w służbie od 2012 roku. Należy do radzieckiego projektu 1143.6, oznaczonego w Chinach jako Typ 001. Budowę okrętu dla radzieckiej marynarki wojennej rozpoczęto w 1985 roku w ukraińskim Mikołajowie, pod nazwą "Riga", a następnie "Wariag". W 1998 roku nieukończony lotniskowiec został sprzedany prywatnemu przedsiębiorcy, a w 2002 roku odholowany do Chin, gdzie w 2004 roku został przekazany rządowi. W 2012 roku po kilkuletnim procesie wykończenia wszedł do służby w Marynarce Wojennej Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej jako pierwszy chiński lotniskowiec.

Historia[edytuj]

Wkrótce po rozpoczęciu budowy pierwszego radzieckiego lotniskowca „Leonid Brieżniew” (późniejszy „Admirał Kuzniecow”), w 1983 roku władze Związku Radzieckiego postanowiły o budowie drugiego lotniskowca według tego samego projektu 11435[1]. Otrzymał on początkowo nazwę „Riga” (Ryga, tak jak pierwotnie „Leonid Brieżniew”) lecz 19 czerwca 1990 roku przemianowano go na „Wariag” na pamiątkę m.in. krążownika z czasów wojny rosyjsko-japońskiej 1904–1905[2]. Budowę prowadzono na tej samej pochylni czarnomorskiego zakładu nr 444 w Mikołajowie, pod numerem stoczniowym 106[3]. Oficjalne położenie stępki miało miejsce w dniu zwodowania „Leonida Brieżniewa” 4 grudnia 1985, po zwolnieniu pochylni – w tym dniu zmontowano na pochylni pierwsze wykonane już wcześniej sekcje kadłuba[4]. Od razu na sekcjach dna zainstalowano kotły i turbiny[4]. Zastosowana metoda budowy na pochylni, a nie w doku tak dużych okrętów, była już wówczas ewenementem na świecie[4]. Pierwotnie okręt budowano jako drugą jednostkę projektu 11435, lecz w czerwcu 1986 roku zdecydowano o wprowadzeniu do jego konstrukcji ulepszeń, przede wszystkim dotyczących wyposażenia elektronicznego, zmieniając oznaczenie projektu na 11436[2]. M.in. niedopracowany kompleks wykrywania celów z antenami ścianowymi Mars-Passat zamieniono na nowy kompleks Forum, opierający się na dwóch radarach trójwspółrzędnych z klasycznymi antenami Friegat-MA i radarze Podbieriezowik (zajmującym miejsce na szczycie nadbudówki, na dotychczasowym miejscu pojedynczego radaru Friegat-MA)[2]. Okręt od razu miał być przystosowany do bazowania będących w opracowaniu samolotów wczesnego ostrzegania Jak-44 o napędzie turbośmigłowym[5]. Zmiany wymagały przeprojektowania ok. 150 pomieszczeń, głównie nadbudówki, która została nieco zmniejszona[6].

„Wariag” holowany przez Bosfor

„Wariag” docelowo miał służyć we Flocie Oceanu Spokojnego i wejść do służby w 1993 roku[5]. Kadłub wodowano 25 listopada 1988 roku. Ukończeniu okrętu przeszkodził jednak rozpad ZSRR i kryzys gospodarczy w republikach poradzieckich. Pod koniec 1991 roku władze zaprzestano finansowania budowy[5]. Sytuacja dodatkowo skomplikowała się, gdyż stocznia w Nikołajewie znalazła się na niepodległej Ukrainie. Przez pewien czas budowa była jeszcze kontynuowana ze środków stoczni. Rosja wyrażała w 1993 roku chęć dokończenia okrętu, lecz nie poszły za tym środki finansowe, i w końcu w marcu 1995 roku Rosja oficjalnie zrezygnowała z okrętu i przekazała prawa do niego stoczni w Nikołajewie za długi[5]. Jego gotowość sięgała wówczas 67%[5]. Ukraina również nie była zainteresowana dokończeniem budowy dla własnej floty i stocznia zdecydowała sprzedać okręt za granicę[5].

Po przetargu prowadzonym w latach 1997–1998, nieukończony okręt sprzedano za 20 milionów USD[5] chińskiej firmie Agencia Turistica e Diversoes Chong Lot Limitada, zarejestrowanej w Makau, oficjalnie w celu przebudowy na pływający kompleks hotelarsko-rozrywkowy (podobnie jak wcześniej dwa radzieckie krążowniki lotnicze typu Kijew)[7]. Pierwotnie rozważano zlecenie przebudowy okrętu tej samej stoczni, lecz nie doszło do tego[5]. 14 czerwca 2000 roku okręt wypłynął na holu z Nikołajewa, lecz z powodu braku zgody Turcji na przeholowanie przez Bosfor z uwagi na obawy co do bezpieczeństwa żeglugi, przez 16 miesięcy krążył z holownikami po Morzu Czarnym (zespół nie mógł zakotwiczyć z powodu braku energii do obsługi urządzeń kotwicznych na pokładzie lotniskowca)[5]. Dopiero 2 listopada 2001 roku zezwolono na przepłynięcie przez Bosfor[7]. Podczas sztormu na Morzu Egejskim 5 listopada zerwał się hol i okręt został nawet opuszczony przez załogę, lecz jeszcze tego dnia zdołano go odzyskać[7]. Dawny „Wariag”, holowany wokół Afryki, 3 marca 2002 roku dotarł do chińskiego portu Dalian, gdzie w stoczni podjęto prace wykończeniowe[7].

Sprzedaż kadłuba okrętu nastąpiła dla celów cywilnych, jednakże w 2004 roku lotniskowiec został przekazany marynarce wojennej, która podjęła w stoczni Changxingdao prace nad zbadaniem konstrukcji i dokończeniem budowy[8] (co było wcześniej oczywiste dla wielu ekspertów, którzy podejrzewali, że za zakupem okrętu stały w istocie chińskie służby)[7]. 25 września 2012 roku okręt wszedł do służby w Marynarce Wojennej Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej pod nazwą „Liaoning”.

Próby morskie lotniskowca rozpoczęły się 10 sierpnia 2011 roku. Wstępną gotowość operacyjną jednostka osiągnęła w 2012 roku, a gotowość bojową – prawdopodobnie w listopadzie 2016 roku[9]. Docelowo ma służyć jako okręt szkolny dla pilotów, którzy będą pełnić służbę na nowych chińskich lotniskowcach.

Przypisy

  1. Bałakin i Zabłockij 2007 ↓, s. 216.
  2. a b c Bałakin i Zabłockij 2007 ↓, s. 216
  3. Odajnik i Kostriczenko 2011 ↓, s. 2.
  4. a b c Odajnik i Kostriczenko 2011 ↓, s. 3.
  5. a b c d e f g h i Bałakin i Zabłockij 2007 ↓, s. 219-221
  6. Bałakin i Zabłockij 2007 ↓, s. 216-219.
  7. a b c d e Bałakin i Zabłockij 2007 ↓, s. 224-225
  8. Uzbrajanie chińskiego lotniskowca (pol.). altair.com.pl, 05-06-2011. [dostęp 2011-06-05]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  9. Paweł Behrendt: Liaoning osiągnął gotowość bojową. konflikty.pl, 16 listopada 2016. [dostęp 10 lipca 2017].

Bibliografia[edytuj]

  • Siergiej Bałakin, Władimir Zabłockij: Sowietskije awianoscy. Awianiesuszczije kriejsiera admirała Gorszkowa. Moskwa: Jauza – Kollekcija – Eksmo, 2007. ISBN 978-5-699-20954-5. (ros.)
  • A.N. Odajnik, W.W. Kostriczenko: Awianosjec «Wariag». Dołgij put' ot «Rigi» do «Szi Lana». Moskwa: 2011, seria: Morskaja Kollekcyja. nr8(143)/2011. (ros.)


Linki zewnętrzne[edytuj]