Lucjan Rydel (poeta)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lucjan Rydel
Ilustracja
Portret Lucjana Rydla autorstwa Stanisława Wyspiańskiego
Data i miejsce urodzenia 17 maja 1870
Kraków
Data i miejsce śmierci 8 kwietnia 1918
Bronowice Małe
Narodowość Polak
Dziedzina sztuki literatura
Epoka Młoda Polska
Muzeum artysty Regionalne Muzeum Młodej Polski „Rydlówka”
Ten artykuł dotyczy polskiego poety. Zobacz też: Lucjan Rydel – okulista.
Lucjan Rydel z rodziną (fot. z ok. 1910)
Grób Lucjana Rydla oraz jego żony na Cmentarzu Rakowickim

Lucjan Antoni Feliks Rydel (ur. 17 maja 1870 w Krakowie, zm. 8 kwietnia 1918 w Bronowicach Małych) – poeta i dramatopisarz okresu Młodej Polski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Lucjana (okulisty, profesora i rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego) i Heleny z Kremerów oraz wnukiem Józefa Kremera. W latach 1888−1894 studiował na Wydziale Prawa UJ – studia te podjął na stanowcze życzenie ojca. Po uzyskaniu doktoratu poświęcił się twórczości literackiej i zagadnieniom z dziedziny historii i historii sztuki. Jesienią 1895 zamieszkał w Warszawie. Publikował felietony i artykuły z historii sztuki oraz krytyki literackie na łamach gazet warszawskich i krakowskich, między innymi w Gazecie Polskiej. W 1896 uzyskał stypendium przyznane przez Akademię Umiejętności, dzięki któremu wyjechał do Paryża. Uczęszczał na wykłady w Collège de France, Sorbonie i École des Beaux-Arts. Pracował w Bibliotece Polskiej.

Po powrocie zamieszkał w Krakowie. Ślub Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną (1883–1936), córką chłopa z Bronowic, który odbył się 20 listopada 1900, stał się tematem dramatu Wyspiańskiego pod tytułem Wesele. Po ślubie zamieszkał w dworku w podkrakowskiej wsi Tonie (obecnie dwór przy ul. Kaczorówka 10). W 1908 przeniósł się do wsi Bronowice Wielkie. Mieszkając tam, zakładał czytelnie, prowadził wykłady i organizował przedstawienia ludowe. Przyczynił się do odkrycia i rozwinięcia talentu Antoniego Kucharczyka, wiejskiego poety samouka. W 1907 podróżował po Grecji; wykłady o sztuce i kulturze greckiej, które prowadził później niemal do końca życia w krakowskiej ASP, przyciągały licznych słuchaczy.

Po wybuchu I wojny światowej przebywał w Pradze i Pardubicach. Po powrocie do Krakowa od września 1915 do sierpnia 1916 był dyrektorem Teatru im. Słowackiego. W marcu 1918 zachorował na zapalenie płuc, które wówczas przeważnie było śmiertelne. Zmarł w „Rydlówce”. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim. Nagrobek ma kształt przydrożnej kapliczki z podkrakowskiej wsi, razem z pisarzem spoczywają żona, bracia Stanisław (19-letni, zm. 1909) i Adam oraz siostra Helena Lange.

Do jego najbardziej znanych utworów należą:

  • Zaczarowane koło[1] – baśń dramatyczna z 1900 (na jej podstawie Konstanty Gorski skomponował poemat symfoniczny pod tym samym tytułem, a Jerzy Gablenz operę)
  • Betlejem polskiejasełka wystawione w 1904
  • Zygmunt August – trylogia dramatyczna z 1912 (Królewski jedynak, Złote więzy[2], Ostatni)[3]
  • Ferenike i Pejsidoros – opowiadanie z 1909
  • Poezje – zbiór, wyd. 1899, wyd. kolejne (rozszerzone) 1901 i 1909
  • jednoaktówki: dramat Matka z 1893, misterium fantastyczne Dies irae 1893[4], Na marne 1895
  • poematy bajeczne: Bajka o Kasi i królewiczu 1903, Pan Twardowski 1906, Madejowe łoże 1909[5].

W Warszawie (na Bielanach), Krakowie, Łodzi, Szczecinie, Tychach, Elblągu, Ostrowcu Świętokrzyskim i Zamościu znajdują się ulice nazwane jego imieniem.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lucjan Rydel, Zaczarowane koło : baśń dramatyczna w pięciu aktach, wyd. 1900., polona.pl [dostęp 2018-07-13].
  2. Lucjan Rydel, Zygmunt August : trylogia. Cz. 2, Złote więzy, wyd. 1913., polona.pl [dostęp 2018-07-13].
  3. Lucjan Rydel, Zygmunt August : trylogia. Cz. 3, Ostatni : dramat, wyd. 1913., polona.pl [dostęp 2018-07-13].
  4. Lucjan Rydel, Dies irae : misteryum fantastyczne, wyd. 1893., polona.pl [dostęp 2018-07-13].
  5. Madejowe łoże : stara klechda dla młodych czytelników : w XX pieśniach, wyd. 1909.Lucjan Rydel, polona.pl [dostęp 2018-07-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]