Lutynia (powiat kłodzki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Lutynia
Lutynia - widok od wschodu
Lutynia - widok od wschodu
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Lądek-Zdrój
Liczba ludności (III 2011) 51[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-540
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0853151
Położenie na mapie gminy Lądek-Zdrój
Mapa lokalizacyjna gminy Lądek-Zdrój
Lutynia
Lutynia
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Lutynia
Lutynia
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Lutynia
Lutynia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lutynia
Lutynia
Ziemia50°21′46″N 16°54′10″E/50,362778 16,902778
Budynek kopalni "UNI - BAZALT" w Lutyni

Lutynia (niem. Leuthen) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Lądek-Zdrój.

Położenie[edytuj]

Zasadnicza część miejscowość rozciąga się jest wzdłuż doliny potoku Lutynia, nieliczne domy położone są wzdłuż przebiegającej południowym zboczem Granicznej Drogi Królewskiej prowadzącej do Przełęczy lądeckiej i Travnej w Czechach. Do Lutyni należy też dawna miejscowość Ułęże.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o Lutyni pochodzą z 1346 roku, wieś miała wtedy nazwę Lutein i należała do państwa karpieńskiego[2]. Miejscowość rozwijała się szybko ponieważ była położona na szlaku handlowym[2]. Dwukrotnie (w XVI i na początku XIX wieku) rozpoczynano tutaj wydobycie rud ołowiu i srebra, lecz złoża okazały się zbyt małe do eksploatacji[2]. W czasie trwania wojny trzydziestoletniej mieszkańcy Lutyni brali udział w krwawo stłumionych buntach na tle religijnym[2]. W roku 1641 wieś została kupiona przez radcę cesarskiego Jana Zygmunta Hoffmana, ówczesnego właściciela uzdrowiska w Lądku[2]. Od 1736 roku należała do miasta, a jej rozwój zapewniali kuracjusze, którzy podczas spacerów zatrzymywali się w miejscowej gospodzie[2]. Przed 1786 rokiem miejscowość otrzymała kaplicę modlitewną, a w 1830 roku uruchomiono tu szkołę[3]. Lutynia mimo sprzyjających warunków w XIX wieku nie rozwinęła się, ale stała się obok swego przysiółku Ułęże wsią turystyczną, związaną z Lądkiem[3]. W 1908 roku zamieszkiwało Lutynię 248 osób, najwięcej w porównaniu z innymi latami[3].

Demografia[edytuj]

Jest to najmniejsza miejscowość gminy Lądek-Zdrój. Według Narodowego Spisu Powszechnego posiadała 51 mieszkańców (III 2011 r.)[1].

Zabytki i atrakcje[edytuj]

  • Kościół pw. św. Jana Nepomucena wzniesiony 1784 około roku[2].
  • Ruiny kopalni ołowiu i srebra Nowy Filip
  • Bazaltowe Słupy
  • Czarne Urwisko
  • Szwedzkie Szańce
  • Studnia z 1906 roku, ulokowana w centrum wsi[2]
  • Pensjonat Geo Vita z aleją drzew zasadzonych przez wybitnych naukowców związanych z gazownictwem (w tym dwóch laureatów nagrody Nobla), aktorów i sportowców

Ciekawostki[edytuj]

  • W Lutyni kręcono sceny do polsko-czechosłowackiego filmu o Werwolfie Zagłada Poziomkowego Dworu
  • W czasie okupacji, w jednej z nieistniejących już chałup mieściła się głęboko zakonspirowana placówka wywiadu Armii Krajowej. Zajmowała się ona zbieraniem wiadomości i przerzucaniem ludzi (głównie narodowości żydowskiej) na teren Czech. Placówkę prowadziło małżeństwo Józefa i Elżbiety Matejczyków - powstańców śląskich, którzy na te tereny przenieśli się jeszcze przed wojną[4].
  • W Lutyni znajdowało się przejście małego ruchu granicznego i na szlaku turystycznym Lutynia - Travná, które funkcjonowało do 21 grudnia 2007 roku.

Przypisy

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b c d e f g h Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 373. ISBN 978-83-89188-95-3.
  3. a b c Roman Kaczmarczyk: Lutynia. 06.08.2007. [dostęp 2016-10-06].
  4. Wojciech Ciężkowski (1998), Lądek Zdrój, Wrocław: Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne, ISBN 83-7125-044-4, str. 177-179

Bibliografia[edytuj]