Lutynia (powiat pleszewski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lutynia
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat pleszewski
Gmina Dobrzyca
Liczba ludności 350
Strefa numeracyjna (+48) 62
Kod pocztowy 63 330
poczta Dobrzyca
Tablice rejestracyjne PPL
SIMC 0196517
Położenie na mapie gminy Dobrzyca
Mapa lokalizacyjna gminy Dobrzyca
Lutynia
Lutynia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lutynia
Lutynia
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Lutynia
Lutynia
Położenie na mapie powiatu pleszewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu pleszewskiego
Lutynia
Lutynia
Ziemia51°53′03″N 17°38′44″E/51,884167 17,645556

Lutyniawieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Dobrzyca nad rzeką Lutynia.

Lutynia uzyskała lokację miejską przed 1458 rokiem, zdegradowana po 1505 roku[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Korab - herb Lutyńskich

Pierwsza wzmianka pochodzi z 1398 roku. Lutynia swoją nazwę wzięła bądź od luty, tzn. sroga, bądź od rzeki tu przepływającej, noszącej nazwę Lutyni. W 1458 Lutynia jest wspominana jako miasteczko. Była majątkiem rodzinnym rodziny Lutyńskich, herbu Korab. Najdawniejsi znani właściciele to Korabici z Kwiatkowa - a z nich, znany w 1414, kasztelan Jerzy Biechowski oraz, znany w 1422 r., kasztelan śremski Jan.

Ruiny dworku Lutyńskich w Lutyni
Ocalałe fragm.sztukaterii dworku Lutyńskich w Lutyni

W Lutyni około 1600 r. urodził się Ludwik Samuel Twardowski herbu Ogończyk - słynny XVII - wieczny poeta, znany i ceniony na dworze Wazów.

Od XVI w. majątek był w posiadaniu rodziny Pabianowskich. Od XVII w. majątek zmienił właścicieli. Najpierw przeszedł w ręce Oborskich, następnie Twardowskich i Złotnickich. W 1802 Lutynię kupił Józef Otulski, w którego rękach była to końca XIX w. Kolejni właściciele to Mukułowscy, którzy sprzedali Lutynię po 20 latach od zakupu rodzinie Skoroszewskich.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Krotoszyn w rejencji poznańskiej[2]. Lutynia należała do okręgu koźmińskiego tego powiatu i stanowiła odrębny majątek, którego właścicielem była wówczas Józefina Bogdańska[2]. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 210 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 19 dymów (domostw)[2].

Przy drodze do wsi znajdował się przystanek rozebranego odcinka Krotoszyn - Pleszew Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej. Pociąg zakończył bieg 12 stycznia 1986 r. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie kaliskim.

W Lutyni znajduje się kościół z początku XIX wieku. Działa tu także klub sportowy, a przez wieś przebiega żółty szlak turystyczny Pleszew – Lutynia – Dobrzyca o długości 18 km.

Przystanek kolei wąskotorowej[edytuj | edytuj kod]

Przy drodze powiatowej Pleszew - Krotoszyn, między Dobrzycą a Fabianowem zlokalizowany był przystanek osobowy zlikwidowanej 12 stycznia 1986 roku linii Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej relacji Krotoszyn Wąskotorowy - Dobrzyca - Pleszew Wąskotorowy - Pleszew Miasto - Broniszewice[3]. Odległość od przystanku do wsi wynosiła 3 km. Przystanek powstał z chwilą budowy linii relacji Dobrzyca - Pleszew Miasto w 1900 r. Pierwszy skład przejechał przez Lutynię 10 lipca 1900 r. Po likwidacji przez Polskie Koleje Państwowe KKD tory, peron i wiata zostały rozebrane.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też: Parafia Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Lutyni

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 48-49.
  2. a b c Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 247.
  3. w regularnych kursach do stacji Pleszew Miasto, do Broniszewic okresowo