Wazowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wazowie
Vasaätten
Herb WazowieVasaätten
Kraj Polska, Litwa, Szwecja
Tytuły królowie Polski
królowie Szwecji
car Rosji
wielcy książęta litewscy
książęta opolsko-raciborscy
książę nysko-otchmuchowski
Założyciel Gustaw I Waza
Ostatni przedstawiciel Polska: Jan II Kazimierz
Szwecja: Krystyna
Rok założenia 1523
Rok rozwiązania 1654
Pochodzenie etniczne szwedzka
Gałęzie polska
szwedzka

Wazowie (szw. Vasaätten) – dynastia szwedzka panująca w Królestwie Szwecji w latach 1523–1654, w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1587–1668 oraz na Śląsku w Księstwie Opolsko-Raciborskim w latach 1645–1666 i w Księstwie Nysko-Otmuchowskim w latach 1625–1655.

Nazwa dynastii pochodzi prawdopodobnie od godła vase (pol. snopek, wiązka rózg, faszyna) znajdującego się w herbie rodu.

Historia dynastii[edytuj]

Dynastia Wazów została założona przez regenta Szwecji Gustawa Wazę, syna szwedzkiego możnowładcy Eryka Johanssona, straconego w 1520 na rozkaz króla duńskiego Chrystiana II. Gustaw I objął tron w (1523).

Jego wnuk – Zygmunt III Waza został wybrany w 1587 na króla Polski, w Szwecji był zwalczany ze względu na wyznanie katolickie i w 1599 pozbawiony korony na rzecz stryja – Karola IX Sudermańskiego. Jednak synowie Zygmunta Władysław IV i Jan II Kazimierz panujący w Polsce używali nadal tytułów królów Szwecji, co było jedną z przyczyn wojen polsko-szwedzkich w XVII wieku.

Linia szwedzka panowała do abdykacji królowej Krystyny (córki Gustawa II Adolfa) w 1654 i wygasła wraz z jej śmiercią 9 kwietnia 1689. Linia polska skończyła się 16 grudnia 1672 na Janie II Kazimierzu (abdykował w 1668).

Królowie szwedzcy z dynastii Wazów (linia szwedzka)[edytuj]

Herb Portret Imię Data urodzenia Data śmierci Okres panowania
Arms of the House of Vasa.svg Gustav I of Sweden c 1550.jpg Gustaw I Waza 1496 1560 15211560
Arms of the House of Vasa.svg Eric XIV of Sweden.jpg Eryk XIV 1533 1577 15601568
Arms of the House of Vasa.svg John III of Sweden.jpg Jan III 1537 1592 15691592
Arms of the House of Vasa.svg Martin Kober 003.jpg Zygmunt 1566 1632 15921599 Szwecja
15871632 Polska
Arms of the House of Vasa.svg Karl IX.jpg Karol IX Sudermański 1550 1611 16041611
(regent 15991604)
Arms of the House of Vasa.svg Gustav II Adolf by Merian.jpg Gustaw II Adolf 1594 1632 16111632
Arms of the House of Vasa.svg Swedish queen Drottning Kristina portrait by Sébastien Bourdon stor.jpg Krystyna 1626 1689 16321654

Królowie polscy z dynastii Wazów (linia polska)[edytuj]

Herb Portret Imię Data urodzenia Data śmierci Okres panowania
Polish House of Vasa Coa.svg Martin Kober 003.jpg Zygmunt III Waza 1566 1632 15871632 Polska
15921599 Szwecja
Polish House of Vasa Coa.svg Rubens Władysław Vasa (detail).jpg Władysław IV 1595 1648 16321648
Polish House of Vasa Coa.svg Schultz John II Casimir.jpg Jan II Kazimierz 1609 1672 16481668

Drzewo genealogiczne polskiej gałęzi rodu Wazów[edytuj]

          Zygmunt III Waza
ur. 20 VI 1566
zm. 30 IV 1632
         
                                       
                                       
  Katarzyna
 ur. 19 IV 1594
 zm. 15 V 1594
Władysław IV
 ur. 9 VI 1595
 zm. 20 V 1648
Katarzyna
 ur. IX 1596
 zm. 2 VI 1597
Jan Kazimierz
 ur. 26 XII 1607
 zm. 9 I 1608
Jan II Kazimierz
 ur. 22 III 1609
 zm. 16 XII 1672
Jan Albert
 ur. 25 V 1612
 zm. 29 XII 1634
Karol Ferdynand
 ur. 13 X 1613
 zm. 9 V 1655
Aleksander Karol
 ur. 14 XI 1614
 zm. 19 XI 1634
Anna Konstancja
 ur. 20 I 1616
 zm. 24 V 1616
 
Anna Maria
 ur. 23 V 1593
 zm. 9 II 1600
    Krzysztof
 ur. 10 II 1598
 zm. 10 II 1598
    Anna Katarzyna Konstancja
 ur. 7 VIII 1619
 zm. 8 X 1651
                                       
                                       
Władysław Konstanty (Wasenau)*
 ur. ok. 1635
 zm. 19 III 1698
Zygmunt Kazimierz
 ur. 1 IV 1640
 zm. 9 VIII 1647
Maria Anna Izabela
 ur. 8 I 1642
 zm. 7 II 1642
  Maria Anna Teresa
 ur. 2(?) VII 1650
 zm. 1 VIII 1651
Jan Zygmunt
 ur. 6 I 1652
 zm. 20 II 1652
Maria Katarzyna*(?)
 ur. po 1669
 zm. po 12 XII 1672

Opracowanie na podstawie: Z. Wdowiszewski, Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Kraków 2005, cz. II: Genealogia Domu Wazów w Polsce, s.215-245.

Królowie polscy 1506-1668 (uproszczone drzewo genealogiczne ostatnich Jagiellonów i Wazów polskich)[edytuj]

Zygmunt I Stary
król Polski 15061548
Jagiellonowie
żona od 1518 Bona Sforza
królowa Polski 15181556
|
| | |
Zygmunt II August
król Polski 15481572

(koronowany 1529)
Anna Jagiellonka
królowa Polski 15751596
Katarzyna Jagiellonka
królowa Szwecji 15691583
narzeczony Henryk III Walezy
król Polski 15731574
mąż od 1576 Stefan Batory
król Polski 15761586
mąż od 1562 Jan III Waza
król Szwecji 15691592
Wazowie
|
|
Zygmunt III Waza
król Polski 15871632
żona(1) od 1592 Anna Habsburżanka
królowa Polski 15921598
------
żona(2) od 1605 Konstancja Habsburżanka
królowa Polski 16051631
|
| |
Władysław IV Waza
król Polski 16321648
Jan II Kazimierz
król Polski 16481668

Książęta Vasa[edytuj]

W 1829 roku nazwisko i tytuł księcia Vasa otrzymał od cesarza Franciszka II Gustaw von Holstein-Gottorp, syn zdetronizowanego króla Szwecji Gustawa IV Adolfa. Ostatnią, osobą która nosiła ten tytuł była Karola, królowa Saksonii.

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]