Krotoszyńska Kolej Dojazdowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia kolejowa
Krotoszyńska Kolej Dojazdowa
Dane podstawowe
Zarządca Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych
Tabela SRJP 317 i 318
Długość 49,500 km
Rozstaw szyn 750 mm
Sieć trakcyjna brak
Prędkość maksymalna 20 km/h
Zdjęcie LK
Parowóz Px48 na stacji Krotoszyn Wąskotorowy
Historia
Lata budowy 1900-1901, 1905-1907 i 1946
Rok otwarcia 1900
Rok włączenia do PKP 1949
Rok zawieszenia ruchu 1986
Rok fizycznej likwidacji 1991
Portal Portal Transport szynowy

Krotoszyńska Kolej Dojazdowakolej wąskotorowa łącząca Krotoszyn z Pleszewem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jej budowa przebiegała w trzech głównych etapach:

Szerokość toru Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej wynosiła 750 mm. Kolejka świadczyła usługi przewozowe zarówno pasażerskie, jak i towarowe.

Inicjatorem był ówczesny właściciel Dobrzycy i członek wydziału powiatowego hr. Zygmunt Czarnecki[2]. Celem zmniejszenia kosztów budowy związanych w wykupem gruntów, trasa kolejki wytyczona została głównie wzdłuż dróg (25,55 km). Maksymalne nachylenie wynosiło 1:40 (2,5%), zaś najmniejszy promień łuku – 100 metrów. Maksymalną prędkość ustalono na 20 km/h na odcinku wąskotorowym. W roku 1944 dobudowano trasę łączącą Pleszew Miasto z Broniszewicami[3].

Stacja Pleszew Wąskotorowy położona była przy stacji na linii kolei normalnotorowej nr 272 Poznań GłównyKluczbork, natomiast Krotoszyn Wąskotorowy przy linii nr 14 Łodź KaliskaForst.

Mimo że kolejka nosiła nazwę Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej, zarząd mieścił się w Pleszewie. Poza tym na stacjach Pleszew Miasto, Pleszew Wąskotorowy, Dobrzyca, Koźminiec i Rozdrażew wybudowano budynki stacyjne. Dodatkowo na stacji w Pleszewie M., Dobrzycy, Nowej Wsi, Rozdrażewie i Krotoszynie zbudowano magazyny towarowe. Parowozownia i warsztaty znajdowały się w Dobrzycy i Krotoszynie. Decyzja o lokalizacji warsztatów wąskotorówki w Dobrzycy wynikała częściowo z przebiegu samej budowy, częściowo zaś była uzasadniona sposobem prowadzenia ruchu: Pierwszy poranny pociąg wyjeżdżał z Dobrzycy do Krotoszyna i miał skomunikowanie z pociągami kolei państwowych. Inna lokalizacja zaplecza wymagałaby podsyłania składów.

Stacje wodne zlokalizowano przy stacjach: Pleszew Miasto, Pleszew Wąsk., Dobrzyca, Rozdrażew i Krotoszyn. Na wszystkich stacjach pojawiły się rampy, w Pleszewie Mieście, Pleszewie Wąsk. oraz w Krotoszynie dodatkowo – wagi wagonowe. Uruchomiono również linię telefoniczną.

W latach 1945–1947 linia zarządzana była przez samorząd powiatowy i zarząd państwowy. Od 1949 r. przeszła na własność PKP, a od 1 stycznia 1950 r. pod Wydział Kolei Wąskotorowych. Powołany został też terenowy Zarząd Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej, na czele którego stał naczelnik zarządu. W 1956 r. terenowe zarządy zlikwidowano, a w ich miejsce powołano jeden zarząd – Zarząd Kolei Dojazdowych w Poznaniu, pod którego władanie przeszła krotoszyńska kolejka[4].

W 1978 r. PKP zamknęła linię Pleszew WąskotorowyBroniszewice o długości 10 km. Ostatni skład kursujący na trasie Krotoszyn WąskotorowyPleszew Miasto przejechał 12 stycznia 1986 r. Tym samym PKP zamknęła 40 km odcinek kolejki. Tory zostały rozebrane. W miejscu peronu na stacji Krotoszyn Wąskotorowy został ustawiony parowóz (Px48) z wagonikami jako pomnik i pamiątka po linii.

Kolej na odcinku Pleszew Wąskotorowy – Pleszew Miasto przestała jeździć w 2001 r. [5].

Ciekawostką tego odcinka jest fakt, że w latach 1905‒1907 wybudowano również tor normalny, który współdzielił jedną szynę.

30 czerwca 2006 roku Urząd Miasta i Gminy Pleszew podpisał ze Stowarzyszeniem Kolejowych Przewozów Lokalnych w Kaliszu umowę dotyczącą przywrócenia regularnych kursów kolei wąskotorowej na trasie Pleszew WąskotorowyPleszew Miasto. Uruchomienie kolejki (jako Pleszewska Kolej Lokalna) planowano na 1 września, jednak z powodu złego stanu torów przesunięto na 17 września. Tego dnia po raz pierwszy ruszyło regularne połączenie Pleszew MiastoPleszew Wąskotorowy

4 maja 2015 r. wznowiono ruch na trasie Pleszew MiastoPleszew Wąskotorowy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Śniatała Stanisław ks.: Dobrzyca – monografija historyczna. w: Notatki Dobrzyckie nr 25 grudnia 2002, Dobrzyca 2002.
  2. Matuszewski Maciej, Koleje wąskotorowe Wielkopolski 1886‒1949, Poznań 1988.
  3. Regularne kursy były na trasie Krotoszyn WąskotorowyPleszew Miasto – Broniszewice okresowo.
  4. Malczewski Marek, Koleje wąskotorowe przełomu wieków, [w:] Świat Kolei 11/2005.
  5. Rudzki Piotr, Koleje wąskotorowe odchodzą w dal...: Krotoszyńska Kolej Wąskotorowa, [w:] Koleje Małe i Duże 6/2002.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Grzegorz Rolewski Grzegorz: Pleszewska „skania”, [w:] Świat Kolei 11/2003
  • Malczewski Marek: Linia Broniszewice – Chocz, [w:] Świat Kolei 7/2003
  • Malczewski Marek: Koleje wąskotorowe przełomu wieków, [w:] Świat Kolei 11/2005
  • Matuszewski Maciej: Koleje wąskotorowe Wielkopolski 1886 – 1949, Poznań 1988
  • Pokropiński Bogdan: Wąskotorowe wagony motorowe typu 1Mw, [w:] Świat Kolei 5/2003
  • Pokropiński Bogdan: Przebudowa wagonów osobowych 1Aw na silnikowe, [w:] Świat Kolei 10/2003
  • Rudzki Piotr: Koleje wąskotorowe odchodzą w dal...: Krotoszyńska Kolej Wąskotorowa, [w:] Koleje Małe i Duże 6/2002
  • Śniatała Stanisław ks.: Dobrzyca – monografija historyczna., [w:] Notatki Dobrzyckie nr 25 grudnia 2002, Dobrzyca 2002.
  • Materiały źródłowe do dziejów Pleszewa, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa
  • Zięba Henryk., Monografia Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Poznaniu, okres do roku 1945, Poznań 1989.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]