Pleszew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Pleszew
Fragment pleszewskiego rynku
Fragment pleszewskiego rynku
Herb Flaga
Herb Pleszewa Flaga Pleszewa
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat pleszewski
Gmina Pleszew
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1283
Burmistrz Marian Adamek
Powierzchnia 13,14[1] km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

17 552[2]
1311,8 os./km²
Strefa numeracyjna
62
Kod pocztowy 63-300 do 63-301
Tablice rejestracyjne PPL
Położenie na mapie gminy Pleszew
Mapa lokalizacyjna gminy Pleszew
Pleszew
Pleszew
Położenie na mapie powiatu pleszewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu pleszewskiego
Pleszew
Pleszew
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Pleszew
Pleszew
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pleszew
Pleszew
Ziemia51°53′50″N 17°47′08″E/51,897222 17,785556
TERC
(TERYT)
3020064
SIMC 0937280
Urząd miejski
Rynek 1
63-300 Pleszew
Strona internetowa
BIP

Pleszewmiasto w województwie wielkopolskim, w Kaliskiem, na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Nerem, siedziba powiatu pleszewskiego i gminy Pleszew; muzeum (1983).

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1283 roku położone było w XVI wieku w województwie kaliskim[3].

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa kaliskiego.

Według danych z 30 czerwca 2016 roku miasto liczyło 17 552 mieszkańców[2].

Komunikacja[edytuj]

Transport kolejowy[edytuj]

Parowóz Px48 na stacji Pleszew Miasto Pleszewskiej Kolei Lokalnej

Stacja kolejowa Pleszew znajduje się w Kowalewie, oddalonym 3 km od ścisłego centrum miasta. Stacja Pleszew jest połączona z miastem liniami autobusowymi 20 (A, C, D), 23F, P oraz linią Pleszewskiej Kolei Dojazdowej, pozostałością dłuższej linii kursującej przez Dobrzycę do Krotoszyna (czynna od września 2006 r.). W mieście znajduje się też stacja Pleszew Miasto, która połączona jest węzłem kolejowym i komunikacyjnym ze stacją Pleszew. Na obszarze miasta znajdują się trzy stacje kolejowe – jest to Pleszew, Pleszew Miasto oraz Pleszew Wąskotorowy. Obecnie działają tylko 2 pierwsze stacje. Czwarta stacja Pleszew Wschód została zlikwidowana wraz z likwidacją połączenia do Broniszewic. Planowana budowa Linii Kolei Dużych Prędkości będzie przebiegać na terenie miasta Pleszewa.

Transport drogowy[edytuj]

Pleszew leży na skrzyżowaniu ważnych dróg:

Drogi krajowe i ekspresowe[edytuj]

Drogi wojewódzkie[edytuj]

W Pleszewie rozpoczynająca swój bieg droga powiatowa nr 4308P relacji Pleszew -Grab/Gizałki jest łącznikiem dróg krajowych nr 11 i nr 12 z drogami wojewódzkimi nr 442 i nr 443, krzyżującymi się w miejscowości Gizałki. Droga powiatowa nr 4334P relacji Pleszew – Chocz łączy drogę krajową nr 12 z droga wojewódzką nr 442 w miejscowości Chocz. Droga powiatowa nr 4309P relacji Pleszew – Dobrzyca łączy drogi krajowe nr 11 i nr 12 z drogami krajowymi nr 15 i nr 36 w miejscowości Krotoszyn.

Sieć dróg powiatowych mających bezpośrednie połączeniem z Pleszewem tworzą:

Drogi powiatowe[edytuj]

  • droga powiatowa nr 4308P relacji Pleszew – Marszew – Czermin – Psienie-Ostrów – Pieruchy – Pieruszyce – Wieczyn – Grab (Gizałki)
  • droga powiatowa nr 4309P relacji Pleszew – Kowalew – Fabianów – Dobrzyca
  • droga powiatowa nr 4334P relacji Pleszew – Prokopów – Pacanowice – Pardelak – Broniszewice – Chocz
  • droga powiatowa nr 4329P relacji Pleszew – Kowalew
  • droga powiatowa nr 5288P relacji Pleszew – Nowa Wieś – Łaszew – Taczanów Drugi – Taczanów Pierwszy – Lubomierz – Sowina Błotna – Sowina – Bógwidze – Bronów
  • droga powiatowa nr 4343P relacji Pleszew – Zielona Łąka – Dobra Nadzieja – Chorzew – Cieśle – Kajew – Wszołów
  • droga powiatowa nr 4340P relacji Pleszew – Lenartowice – Zawidowice – Zawady – Rokutów – Turowy – Bogusławice – Bogusław
  • droga powiatowa nr 4338P relacji Pleszew – Lenartowice – Sulęcin – Grodzisko

Drogi gminne[edytuj]

  • droga gminna relacji Pleszew – Tomaszew – Korzkwy
  • droga gminna relacji Pleszew – Zielona Łąka
  • droga gminna relacji Pleszew – Baranówek

Komunikacja autobusowa[edytuj]

Transport zbiorowy międzymiastowy odbywa się między Pleszewem a miastami okolicznymi: Jarocinem, Kaliszem oraz Ostrowem Wlkp. W mieście zatrzymują się również autobusy dalekobieżne PKS m.in. linii Kalisz-Poznań.

Z Ostrowa Wlkp. kursują do Pleszewa autobusy komunikacji miejskiej MZK Ostrów Wlkp. obsługujący linię P.

Łączność z Jarocinem zapewnia mieszkańcom linia P (do i z Jarocina) również z Pleszewskich Linii Autobusowych oraz linia PJ oraz P2 Jarocińskich Linii Autobusowych.

Kaliskie Linie Autobusowe zawiesiły z dniem 1 maja 2011[4]. wszystkie kursy do tego miasta. W obrębie powiatu pleszewskiego od 1 lutego 2007 kursują linie 1, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 28 oraz linia A (do i z Kalisza) Pleszewskich Linii Autobusowych.

Transport lotniczy[edytuj]

W 2014 przy ul. Poznańskiej oddano do użytku sanitarne lądowisko dla helikopterów.

Podział administracyjny[edytuj]

Miasto Pleszew podzielone jest na kilkanaście osiedli. Od 11 kwietnia 2016 r. noszą one własne nazwy[5]:

Nr osiedla Nowa nazwa osiedla
nr 1 Osiedle Zielone
nr 2 Osiedle Wojska Polskiego
nr 3 Osiedle Śródmieście
nr 4 Osiedle Rodzinne
nr 5 Osiedle Jordanowskie
nr 6 Osiedle Wokół Wieży
nr 7 Osiedle Zachodnie
nr 8 Osiedle Królewskie
nr 9 Osiedle Reja
nr 10 Osiedle Piastowskie

Największym osiedlem w Pleszewie jest osiedle Mieszka I (zostało rozdzielone na os. Piastowskie oraz Królewskie), gdzie znajduje się duże skupisko bloków, w których mieszka około 9 tys. ludzi.

Gospodarka[edytuj]

Ośrodek usługowy i przemysłowy. W mieście znajduje się zakład produkcyjny Spomasz Pleszew S.A., produkujący maszyny spożywcze, fabryka obrabiarek Famot Pleszew Sp.z o.o. wraz z koncernem DMG MORI, zakład AGD Florentyna Pleszew, zakłady papiernicze PZP S.A., oraz kilka dużych zakładów produkcji kotlarskiej m.in. Bud-Kot, Tilgner, Kotłospaw.

Sklepy wielkopowierzchniowe[edytuj]

Na terenie miasta znajduje się wiele sklepów wielkopowierzchniowych sprzedaży detalicznej. Są to m.in.:

  • Biedronka (2 markety),
  • Lidl,
  • Kaufland,
  • Tesco,
  • Netto,
  • Bricomarche,
  • PSB Mrówka,
  • Media Expert,
  • Dino (3 markety),
  • Polo Market (2 markety),
  • Lewiatan (4 sklepy),
  • Groszek (2 sklepy)
  • Żabka (2 sklepy).

W śródmieściu znajduje się także galeria handlowa zwana „Galerią Zamkową”.

Aglomeracja pleszewska[edytuj]

Miasto Pleszew stanowi ośrodek monocentrycznej aglomeracji. W jej skład zalicza się obok Pleszewa okoliczne zurbanizowane miejscowości m.in. Prokopów, Zielona Łąka, Przydziałki, Nowa Wieś, Kowalew, Marszew czy Lenartowice. Planowane jest włączenie miejscowości Marszew, Zielona Łąka, Kowalew i Przydziałki w granice miasta Pleszewa. Obecne plany miejscowego zagospodarowania przestrzennego uwzględniają Marszew i Przydziałki jako dwie kolejne dzielnice Pleszewa, gdzie na dzień dzisiejszy w obrębie tych miejscowości powstają nowe osiedla domów jednorodzinnych. Aglomeracja pleszewska liczy około 25 tys. mieszkańców.[potrzebny przypis]

Historia[edytuj]

Dokument cechowy z Pleszewa - 1630 r. (miejsce przechowywania: Archiwum Państwowe w Poznaniu).
Ratusz z 1835 r. na rynku

Najstarsze ślady ludzkiej obecności z okolicy miasta pochodzą z ok. 8300 r. p.n.e. Początki osadnictwa datowane są na IX wiek p.n.e.

Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 1283, kiedy książę kaliski i poznański Przemysł II potwierdził prawa miejskie w dyplomie poddającym civitas Plessov jurysdykcji kaliskiej. Od 1314 Pleszew leżał w województwie kaliskim i był miastem prywatnym, a pierwszym znanym z nazwiska właścicielem był odnotowany w 1395 Filip z Cielczy. W okresie średniowiecza stał się miastem średniej wielkości, czego potwierdzeniem było zobowiązanie do wystawienia 12 pieszych żołnierzy na wyprawę malborską w 1458 r. Przywilej króla Jana Olbrachta z 1493 zezwalał na cotygodniowe targi oraz dwa jarmarki w roku: na św. Floriana (4 maja) i św. Jana Chrzciciela (29 sierpnia).

Na początku XVI wieku w mieście działało 9 cechów a w 1580 odnotowano tu 86 rzemieślników. W okresie reformacji miasto było ośrodkiem protestantyzmu.

Od połowy XVII wieku do połowy XVIII wieku miasto należało do Zaleskich z Otoka [6]).

Rozbiory Polski[edytuj]

W wyniku rozbiorów Polski miasto znalazło się wraz z całą Wielkopolską w zaborze pruskim. Powiat pleszewski utworzono w 1818. Mieszkańcy miasta aktywnie uczestniczyli w ruchu antygermanizacyjnym (Wiosna Ludów, 1848), poparcie dzieci wrzesińskich przez uczniów miejscowych szkół, polskie wystawy gospodarcze w latach 1868 i 1912 i w powstaniu wielkopolskim.

II RP[edytuj]

Od 1919 w odrodzonej Polsce. W styczniu 1919 roku mieszkańcy miasta uczestniczyli w walkach o Krotoszyn i stoczyli zwycięską bitwę z Niemcami pod Kobylą Górą.

W latach wojny stacjonował w Pleszewie 70 pułk piechoty wielkopolskiej, uczestniczący m.in. w bitwie nad Bzurą. II wojna światowa zakończyła się w Pleszewie 24 stycznia 1945. Powiat pleszewski zlikwidowano w 1932, później istniał jeszcze w latach 1956-1975 oraz od 1999.

Kalendarium[edytuj]

Pałac Jouanne’ów na Maliniu (1870)
  • 1283 – pierwsza historyczna wzmianka o Pleszewie
  • 1283 – nadanie praw miejskich przez Przemysła II
  • 1300 – budowa pierwszego kościoła farnego
  • 1458 – miasto wysyła 12 wojów na wyprawę malborską
  • 1493 – początek stałych jarmarków w mieście
  • 1637 – założenie nowego miasta
  • 1715 – pożar w mieście
  • 1771 – Pleszew przekracza liczbę 1000 mieszkańców
  • 1793 – Pleszew pod zaborem pruskim
  • 1806 – wielki pożar miasta, spłonął ratusz i kościół
  • 1807 – Pleszew w Księstwie Warszawskim
  • 1815 – Pleszew ponownie pod zaborem pruskim
  • 1818 – powstaje powiat pleszewski
  • 1831 – epidemia cholery
  • 1835 – budowa ratusza
  • 1848 – udział pleszewian w Wiośnie Ludów
  • 1854 – spłonął kościół św. Ducha
  • 1875 – uruchomienie linii kolejowej: PoznańJarocin – Pleszew – Kluczbork
  • 1900 – uruchomienie linii kolejowej: Pleszew – DobrzycaKrotoszyn
  • 1918 – udział pleszewian w powstaniu wielkopolskim
  • 1932 – likwidacja powiatu pleszewskiego
  • 1939 – pierwsze 13 ofiar wybuchu II wojny światowej
  • 1945 – zdobycie Pleszewa przez Armię Czerwoną (24 I)
  • 1956 – utworzenie powiatu pleszewskiego
  • 1973 – utworzenie gminy Pleszew
  • 1975 – Pleszew w województwie kaliskim
  • 1983 – uroczyste obchody 700-lecia Pleszewa
  • 1990 – reaktywowanie władz samorządowych Pleszewa
  • 1992 – powołanie Związku Gmin Ziemi Pleszewskiej
  • 1999 – powołanie powiatu pleszewskiego
  • 2001 – otwarcie Sądu Rejonowego w Pleszewie
  • 2006 – reaktywacja Pleszewskiej Kolei Wąskotorowej

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Pleszewa w 2014 roku [2].


Piramida wieku Pleszew.png

Zabytki[edytuj]

  • rynek z tzw. turbinowym układem wychodzących ulic i zabytkową, przeważnie dwupiętrową zabudową mieszkalną z XIX wieku,
  • ratusz z 1835 roku, kryty naczółkowym dachem,
  • kościół św. Jana z 1816 roku, przy budowie wykorzystano mury poprzedniego, spalonego kościoła gotyckiego, klasycystyczne wyposażenie wnętrza,
  • kościół św. Floriana, prezbiterium gotyckie, z XV/XVI wieku, nawa drewniana, z 1745, barokowe wyposażenie wnętrza, dwie rzeźby późnogotyckie,
  • kościół Zbawiciela, ewangelicko-augsburski, z połowy XIX wieku,
  • gmach obecnego Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica,
  • pałac Malinie,
  • budynek Muzeum Regionalnego - dawny zajazd pocztowy,
  • zespół klasztorny Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny,
  • dom Parafialny im. Ks. Piotra Skargi wraz z przyległym Ogrodem Jordanowskim,
  • stacja Pleszewskiej Kolei Dojazdowej,
  • park zwany plantami,
  • park miejski,[7]
  • liczne miejsca martyrologii.

Atrakcje turystyczne[edytuj]

Galeria Zamkowa

W Pleszewie znajduje się ostatnie w Polsce połączenie kolejowe obsługiwane regularnymi pociągami wąskotorowymi[8]. Jest to czterokilometrowy odcinek Pleszew Miasto - Pleszew Wąskotorowy (stacja położona przy stacji „Pleszew” kolei szerokotorowej). Zaczyna się on w centrum miasta i biegnie do stacji kolejowej we wsi Kowalew. Dzięki nietypowemu zastosowaniu technicznemu - splotowi torów rozstawu normalnego i o prześwicie 750 milimetrów - po krótkim łączniku kursują nadal pociągi o normalnym rozstawie osi (tak prowadzony jest ruch towarowy) i pasażerskie składy wąskotorowe.

Pozostały odcinek jest częścią uruchomionej w 1901 r. Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej (dziś Pleszewska Kolej Lokalna). Po zamknięciu kolei przez PKP prowadzone były działania mające na celu reaktywację przewozów na odcinku Pleszew Wąsk. - Pleszew Miasto. Zarządcą majątku kolejki, należącego do skarbu państwa został Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie. 30 czerwca 2006 roku została podpisana umowa ze Stowarzyszeniem Kolejowych Przewozów Lokalnych (SKPL). Przewoźnik uruchomił połączenie we wrześniu 2006. Pleszewskie dworce miało łączyć sześć par pociągów, ale liczba par stopniowo topniała, a ostatni rozkład wprowadzony w życie we wrześniu 2012 roku zakładał tylko po jednym kursie w każdą ze stron.

Połączenia na tym odcinku wróciły po ponad dwuletniej przerwie 4 maja 2015 r. o 6.28. Kolej znów jeździ pomiędzy Pleszewem a Kowalewem w ilości 12 par połączeń dziennie (stan na wrzesień 2015 r.). Aktualny rozkład jazdy jest dostępny na stronie przewoźnika - SKPL.

Oświata[edytuj]

Przedszkola:

  • Publiczne Przedszkole nr 1 „Bajka” w Pleszewie, ul. Generała Hallera 30
  • Publiczne Przedszkole nr 2 „Misia Uszatka” w Pleszewie, ul. Mieszka I 20
  • Publiczne Przedszkole nr 3 „Słoneczne” w Pleszewie, ul. Aleja Wojska Polskiego 1
  • Publiczne Przedszkole nr 4 im. 70 Pułku Piechoty w Marszewie, ul. Szkolna 5 (gm. Pleszew)
  • Niepubliczne Przedszkole nr 5 w Pleszewie, ul. Zielona 19
  • Niepubliczne Przedszkole „Pszczółka Maja” w Pleszewie, ul. Warneńczyka 26
  • Niepubliczne Przedszkole „Ochronka” im. bł. Edmunda Bojanowskiego w Pleszewie, ul. Prokopowska 3
  • Niepubliczne Przedszkole „Zielona Łączka” w Zielonej Łące 21 (gm. Pleszew)

Szkoły podstawowe

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. 70 Pułku Piechoty w Zespole Szkół Publicznych nr 1 w Pleszewie, ul. Szkolna 5
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Królowej Jadwigi w Zespole Szkół Publicznych nr 2 w Pleszewie, ul. Ogrodowa 2
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Powstańców Wielkopolski w Zespole Szkół Publicznych nr 3 w Pleszewie, ul. Bolesława Krzywoustego 4
  • Szkoła Podstawowa nr 4 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4 w Pleszewie, ul. Osiedlowa 1

Gimnazja

  • Gimnazjum nr 1 im. 70 Pułku Piechoty w Zespole Szkół Publicznych nr 1 w Pleszewie, ul. Szkolna 5
  • Gimnazjum nr 2 im. św. Królowej Jadwigi w Zespole Szkół Publicznych nr 2 w Pleszewie, ul. Ogrodowa 2
  • Gimnazjum nr 3 im. Powstańców Wielkopolski w Zespole Szkół Publicznych nr 3 w Pleszewie, ul. Bolesława Krzywoustego 4
  • Gimnazjum nr 4 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4 w Pleszewie, ul. Osiedlowa 1
  • Gimnazjum Dwujęzyczne im. Stanisława Staszica Pleszewie, ul. Poznańska 38

Szkoły średnie i zawodowe

Budynek Liceum Ogólnokształcącego im. St. Staszica
  • Liceum Ogólnokształcące im. St. Staszica w Pleszewie, ul. Poznańska 38
  • Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Publicznych nr 3 w Pleszewie, ul. Bolesława Krzywoustego 4
  • Technikum nr 1 w Zespole Szkół Technicznych w Pleszewie, ul. Zielona 3
  • Technikum nr 2 w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
  • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych Zaoczne w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
  • Branżowa Szkoła I Stopnia im. H. Cegielskiego w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
  • Szkoła Przysposabiająca do Pracy w Zespole Szkół Specjalnych w Pleszewie, ul. Osiedlowa 1
  • Zespół Szkół Przyrodniczo-Politechnicznych Centrum Kształcenia Ustawicznego w Marszewie (gm. Pleszew)

Uczelnie

  • Pleszewski Uniwersytet Trzeciego Wieku w Pleszewie, ul. Poznańska 34

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Kościół parafialny pw. św. Floriana - nawa drewniana z 1745 r.

Na terenie miasta funkcjonują 4 parafie rzymskokatolickie, które wchodzą w skład dekanatu pleszewskiego i 3 zgromadzenia zakonne. W mieście działają także: synagoga oraz zbór Świadków Jehowy (w tym grupa ukraińskojęzyczna) z Salą Królestwa[9].

Kościoły w Pleszewie:

Klasztory i kaplice:

  • Zgromadzenie Sióstr Służebniczek Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Pleszewie (pleszewska prowincja św. Józefa) - przy ulicy Edmunda Bojanowskiego 1 w Pleszewie. W skład zgromadzenia wchodzą: klasztor, kaplica, szpital i kostnica,
  • kaplica przy kościele pw. św. Zbawiciela,
  • kaplica przy kościele pw. św. Ścięcia Jana Chrzciciela,
  • kaplica w szpitalu, w Pleszewskim Centrum Medycznym przy ulicy Poznańskiej.

Cmentarze: Na terenie miasta Pleszewa istnieje kilka cmentarzy, w tym parafialnych, komunalnych oraz żydowskich. Cmentarze znajdują się:

  • cmentarz parafialny przy ulicy Kaliskiej,
  • cmentarz parafialny przy kościele św. Floriana, przy ulicy Poznańskiej,
  • cmentarz komunalny przy ulicy Piaski,
  • cmentarz żydowski przy ulicy Mieszka I (obecnie park),
  • dawny cmentarz niemiecki przy ulicy Aleja Wojska Polskiego.

Ludzie związani z Pleszewem[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: ludzie związani z Pleszewem.

Miasta partnerskie[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  2. a b c http://www.polskawliczbach.pl/Pleszew, w oparciu o dane GUS.
  3. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 180.
  4. aktualności KLA, dostęp 05.05.2011.
  5. Miasto otwarte » Nowe nazwy osiedli - pleszew.pl, pleszew.pl [dostęp 2017-01-24] (pol.).
  6. Akta miasta Kalisza. Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne GNIAZDO. [dostęp 2015-07-26].
  7. Miasto otwarte » Zabytki Pleszewa i okolic - pleszew.pl, pleszew.pl [dostęp 2016-09-01].
  8. Kasper Fiszer: Miejska wąskotorówka w Pleszewie. www.transport-publiczny.pl. [dostęp 2015-09-27].
  9. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 21 czerwca 2017.

Linki zewnętrzne[edytuj]