Pleszew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Pleszew
Fragment pleszewskiego rynku
Fragment pleszewskiego rynku
Herb Flaga
Herb Pleszewa Flaga Pleszewa
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat pleszewski
Gmina Pleszew
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1283
Burmistrz Marian Adamek
Powierzchnia 13,14[1] km²
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

20 365
1341 os./km²
Strefa numeracyjna
62
Kod pocztowy 63-300 do 63-301
Tablice rejestracyjne PPL
Położenie na mapie powiatu pleszewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu pleszewskiego
Pleszew
Pleszew
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pleszew
Pleszew
Ziemia 51°53′50″N 17°47′08″E/51,897222 17,785556
TERC
(TERYT)
4304020064
Urząd miejski
Rynek 1
63-300 Pleszew
Strona internetowa
BIP
Pałac Jouanne'ów na Maliniu (1870)

Pleszewmiasto w województwie wielkopolskim, w Kaliskiem, na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Nerem, siedziba powiatu pleszewskiego i gminy Pleszew; muzeum (1983).

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa kaliskiego.

Według danych z 21 czerwca 2014 roku miasto liczyło 20365 mieszkańców[2].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Z Ostrowa kursują autobusy komunikacji miejskiej do Pleszewa. Jest to MZK Ostrów Wlkp. obsługujący linię P. Kaliskie Linie Autobusowe zawiesiły z dniem 1 maja 2011[3]. wszystkie kursy do tego miasta. W obrębie powiatu pleszewskiego od 1 lutego 2007 kursują linie 1, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 28 oraz linia A (do i z Kalisza) Pleszewskich Linii Autobusowych.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

  • linia kolejowa nr 272 relacji Poznań Główny – Pleszew – Ostrów Wielkopolski – Kępno – Kluczbork

Stacja kolejowa Pleszew znajduje się w Kowalewie, oddalonym 3 km od ścisłego centrum miasta. Stacja Pleszew Główny jest połączona z miastem liniami autobusowymi 20 (A, C, D), 23F, P oraz linią Pleszewskiej Kolei Dojazdowej, pozostałością dłuższej linii kursującej przez Dobrzycę do Krotoszyna (czynna od września 2006 r.). W mieście znajduje się też stacja Pleszew Miasto, która połączona jest węzłem kolejowym i komunikacyjnym ze stacją Pleszew Główny. Na obszarze miasta znajdują się trzy stacje kolejowe – jest to Pleszew Główny, Pleszew Miasto oraz Pleszew Wąskotorowy. Obecnie działają tylko 2 pierwsze stacje. Czwarta stacja Pleszew Wschód została zlikwidowana wraz z likwidacją połączenia do Broniszewic. Planowana budowa Linii Kolei Dużych Prędkości będzie przebiegać na terenie miasta Pleszewa.

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Pleszew leży na skrzyżowaniu ważnych dróg krajowych:

Drogi krajowe i ekspresowe[edytuj | edytuj kod]

Drogi wojewódzkie[edytuj | edytuj kod]

W Pleszewie rozpoczynająca swój bieg droga powiatowa nr 4308P relacji Pleszew -Grab/Gizałki jest łącznikiem dróg krajowych nr 11 i nr 12 z drogami wojewódzkimi nr 442 i nr 443, krzyżującymi się w miejscowości Gizałki. Droga powiatowa nr 4334P relacji Pleszew – Chocz łączy drogę krajową nr 12 z droga wojewódzką nr 442 w miejscowości Chocz. Droga powiatowa nr 4309P relacji Pleszew – Dobrzyca łączy drogi krajowe nr 11 i nr 12 z drogami krajowymi nr 15 i nr 36 w miejscowości Krotoszyn.

Sieć dróg powiatowych mających bezpośrednie połączeniem z Pleszewem tworzą:

Drogi powiatowe[edytuj | edytuj kod]

  • droga powiatowa nr 4308P relacji Pleszew – Marszew – Czermin – Psienie-Ostrów – Pieruchy – Pieruszyce – Wieczyn – Grab (Gizałki)
  • droga powiatowa nr 4309P relacji Pleszew – Kowalew – Fabianów – Dobrzyca
  • droga powiatowa nr 4334P relacji Pleszew – Prokopów – Pacanowice – Pardelak – Broniszewice – Chocz
  • droga powiatowa nr 4329P relacji Pleszew – Kowalew
  • droga powiatowa nr 5288P relacji Pleszew – Nowa Wieś – Łaszew – Taczanów Drugi – Taczanów Pierwszy – Lubomierz – Sowina Błotna – Sowina – Bógwidze – Bronów
  • droga powiatowa nr 4343P relacji Pleszew – Zielona Łąka – Dobra Nadzieja – Chorzew – Cieśle – Kajew – Wszołów
  • droga powiatowa nr 4340P relacji Pleszew – Lenartowice – Zawidowice – Zawady – Rokutów – Turowy – Bogusławice – Bogusław
  • droga powiatowa nr 4338P relacji Pleszew – Lenartowice – Sulęcin – Grodzisko

Drogi gminne[edytuj | edytuj kod]

  • droga gminna relacji Pleszew – Tomaszew – Korzkwy
  • droga gminna relacji Pleszew – Zielona Łąka
  • droga gminna relacji Pleszew – Baranówek

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W 2014 przy ul. Poznańskiej oddano do użytku sanitarne lądowisko dla helikopterów.

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

Miasto Pleszew podzielone jest na kilkanaście osiedli. Niektóre z nich noszą własne nazwy. Do większych osiedli zalicza się:

– osiedle Mieszka I,

– osiedle 1000-lecia,

– osiedle 700-lecia,

– osiedle Bojanowskiego,

– osiedle F. Chopina,

Budynek I Liceum Ogólnokształcącego im. St. Staszica

– osiedle Malinie,

– osiedle M. Reja,

Stacja Pleszew Miasto Pleszewskiej Kolei Lokalnej

– osiedle Kossaka,

– osiedle Wojska Polskiego,

– osiedle Żeromskiego,

– osiedle Bogusławskiego.

Największym osiedlem w Pleszewie jest osiedle Mieszka I, gdzie znajduje się duże skupisko bloków, w których mieszka około 9 tys. ludzi.

Kościół p.w. Ścięcia św. Jana Chrzciciela

Aglomeracja pleszewska[edytuj | edytuj kod]

Miasto Pleszew stanowi ośrodek monocentrycznej aglomeracji. W jej skład zalicza się obok Pleszewa okoliczne zurbanizowane miejscowości m.in. Prokopów, Zielona Łąka, Przydziałki, Nowa Wieś, Kowalew, Marszew czy Lenartowice. Planowane jest włączenie miejscowości Marszew, Zielona Łąka, Kowalew i Przydziałki w granice miasta Pleszewa. Obecne plany miejscowego zagospodarowania przestrzennego uwzględniają Marszew i Przydziałki jako dwie kolejne dzielnice Pleszewa, gdzie na dzień dzisiejszy w obrębie tych miejscowości powstają nowe osiedla domów jednorodzinnych. Aglomeracja pleszewska liczy około 25 tys. mieszkańców.[potrzebne źródło]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady ludzkiej obecności z okolicy miasta pochodzą z ok. 8300 r. p.n.e. Początki osadnictwa datowane są na IX wiek p.n.e.

Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 1283, kiedy książę kaliski i poznański Przemysł II potwierdził prawa miejskie w dyplomie poddającym civitas Plessov jurysdykcji kaliskiej. Od 1314 Pleszew leżał w województwie kaliskim i był miastem prywatnym, a pierwszym znanym z nazwiska właścicielem był odnotowany w 1395. W okresie średniowiecza stał się miastem średniej wielkości, czego potwierdzeniem było zobowiązanie do wystawienia 12 pieszych żołnierzy na wyprawę malborską w 1458 r. Przywilej króla Jana Olbrachta z 1493 zezwalał na cotygodniowe targi oraz dwa jarmarki w roku: na św. Floriana (4 maja) i św. Jana Chrzciciela (29 sierpnia).

Na początku XVI wieku w mieście działało 9 cechów a w 1580 odnotowano tu 86 rzemieślników. W okresie reformacji miasto było ośrodkiem protestantyzmu.

Powiat pleszewski utworzono w 1818. Mieszkańcy miasta aktywnie uczestniczyli w ruchu antygermanizacyjnym (Wiosna Ludów, 1848), poparcie dzieci wrzesińskich przez uczniów miejscowych szkół, polskie wystawy gospodarcze w latach 1868 i 1912 i w powstaniu wielkopolskim.

Od 1919 w odrodzonej Polsce. W styczniu 1919 roku mieszkańcy miasta uczestniczyli w walkach o Krotoszyn i stoczyli zwycięską bitwę z Niemcami pod Kobylą Górą.

W latach wojny stacjonował w Pleszewie 70 pułk piechoty wielkopolskiej, uczestniczący m.in. w bitwie nad Bzurą. II wojna światowa zakończyła się w Pleszewie 24 stycznia 1945. Powiat pleszewski zlikwidowano w 1932, później istniał jeszcze w latach 1956-1975 oraz od 1999.

Dokument cechowy z Pleszewa - 1630 r. (miejsce przechowywania: Archiwum Państwowe w Poznaniu).

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • Galeria Zamkowa
    1283 – pierwsza historyczna wzmianka o Pleszewie
  • 1283 – nadanie praw miejskich przez Przemysła II
  • 1300 – budowa pierwszego kościoła farnego
  • 1458 – miasto wysyła 12 wojów na wyprawę malborską
  • 1493 – początek stałych jarmarków w mieście
  • 1637 – założenie nowego miasta
  • 1715 – pożar w mieście
  • 1771 – Pleszew przekracza liczbę 1000 mieszkańców
  • 1793 – Pleszew pod zaborem pruskim
  • 1806 – wielki pożar miasta, spłonął ratusz i kościół
  • 1807 – Pleszew w Księstwie Warszawskim
  • 1815 – Pleszew ponownie pod zaborem pruskim
  • 1818 – powstaje powiat pleszewski
  • 1831 – epidemia cholery
  • 1835 – budowa ratusza
  • 1848 – udział pleszewian w Wiośnie Ludów
  • 1854 – spłonął kościół św. Ducha
  • 1875 – uruchomienie linii kolejowej: PoznańJarocin – Pleszew – Kluczbork
  • 1900 – uruchomienie linii kolejowej: Pleszew – DobrzycaKrotoszyn
  • 1918 – udział pleszewian w powstaniu wielkopolskim
  • 1932 – likwidacja powiatu pleszewskiego
  • 1939 – pierwsze 13 ofiar wybuchu II wojny światowej
  • 1945 – zdobycie Pleszewa przez Armię Czerwoną (24 I)
  • 1956 – utworzenie powiatu pleszewskiego
  • 1973 – utworzenie gminy Pleszew
  • 1975 – Pleszew w województwie kaliskim
  • 1983 – uroczyste obchody 700-lecia Pleszewa
  • 1990 – reaktywowanie władz samorządowych Pleszewa
  • 1992 – powołanie Związku Gmin Ziemi Pleszewskiej
  • 1999 – powołanie powiatu pleszewskiego
  • 2001 – otwarcie Sądu Rejonowego w Pleszewie
  • 2006 – reaktywacja Pleszewskiej Kolei Wąskotorowej

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Pleszewa w 2014 roku [4].


Piramida wieku Pleszew.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • rynek z tzw. turbinowym układem wychodzących ulic i zabytkową, przeważnie dwupiętrową zabudową mieszkalną z XIX wieku,
  • ratusz z 1835 roku, kryty naczółkowym dachem,
  • kościół św. Jana z 1816 roku, przy budowie wykorzystano mury poprzedniego, spalonego kościoła gotyckiego, klasycystyczne wyposażenie wnętrza,
  • kościół św. Floriana, prezbiterium gotyckie, z XV/XVI wieku, nawa drewniana, z 1745, barokowe wyposażenie wnętrza, dwie rzeźby późnogotyckie,
  • kościół Zbawiciela, ewangelicko-augsburski, z połowy XIX wieku,
  • liczne miejsca martyrologii.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

W Pleszewie znajduje się ostatnie w Polsce połączenie kolejowe obsługiwane regularnymi pociągami wąskotorowymi[5]. Jest to czterokilometrowy odcinek Pleszew Miasto - Pleszew Wąskotorowy (stacja położona przy stacji „Pleszew” kolei szerokotorowej). Zaczyna się on w centrum miasta i biegnie do stacji kolejowej we wsi Kowalew. Dzięki nietypowemu zastosowaniu technicznemu - splotowi torów rozstawu normalnego i o prześwicie 750 milimetrów - po krótkim łączniku kursują nadal pociągi o normalnym rozstawie osi (tak prowadzony jest ruch towarowy) i pasażerskie składy wąskotorowe.

Pozostały odcinek jest częścią uruchomionej w 1901 r. Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej (dziś Pleszewska Kolej Lokalna). Po zamknięciu kolei przez PKP prowadzone były działania mające na celu reaktywację przewozów na odcinku Pleszew Wąsk. - Pleszew Miasto. Zarządcą majątku kolejki, należącego do skarbu państwa został Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie. 30 czerwca 2006 roku została podpisana umowa ze Stowarzyszeniem Kolejowych Przewozów Lokalnych (SKPL). Przewoźnik uruchomił połączenie we wrześniu 2006. Pleszewskie dworce miało łączyć sześć par pociągów, ale liczba par stopniowo topniała, a ostatni rozkład wprowadzony w życie we wrześniu 2012 roku zakładał tylko po jednym kursie w każdą ze stron.

Połączenia na tym odcinku wróciły po ponad dwuletniej przerwie 4 maja 2015 r. o 6.28. Kolej znów jeździ pomiędzy Pleszewem a Kowalewem w ilości 12 par połączeń dziennie (stan na wrzesień 2015 r.).

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Przedszkola:

  • Publiczne Przedszkole nr 1 „Bajka” w Pleszewie, ul. Generała Hallera 30
  • Publiczne Przedszkole nr 2 "Misia Uszatka" w Pleszewie, ul. Mieszka I 20
  • Publiczne Przedszkole nr 3 „Słoneczne” w Pleszewie, ul. Aleja Wojska Polskiego 1
  • Publiczne Przedszkole nr 4 im. 70 Pułku Piechoty w Marszewie, ul. Szkolna 5 (gm. Pleszew)
  • Niepubliczne Przedszkole nr 5 w Pleszewie, ul. Zielona 19
  • Niepubliczne Przedszkole "Pszczółka Maja" w Pleszewie, ul. Podgórna 32
  • Niepubliczne Przedszkole "Ochronka" im. bł. Edmunda Bojanowskiego w Pleszewie, ul. Prokopowska 3
  • Niepubliczne Przedszkole „Zielona Łączka” w Zielonej Łące 21 (gm. Pleszew)

Szkoły podstawowe

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. 70 Pułku Piechoty w Zespole Szkół Publicznych nr 1 w Pleszewie, ul. Szkolna 5
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. św. Królowej Jadwigi w Zespole Szkół Publicznych nr 2 w Pleszewie, ul. Ogrodowa 2
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Powstańców Wielkopolski w Zespole Szkół Publicznych nr 3 w Pleszewie, ul. Bolesława Krzywoustego 4
  • Szkoła Podstawowa nr 4 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4 w Pleszewie, ul. Osiedlowa 1

Gimnazja

  • Gimnazjum nr 1 im. 70 Pułku Piechoty w Zespole Szkół Publicznych nr 1 w Pleszewie, ul. Szkolna 5
  • Gimnazjum nr 2 im. św. Królowej Jadwigi w Zespole Szkół Publicznych nr 2 w Pleszewie, ul. Ogrodowa 2
  • Gimnazjum nr 3 im. Powstańców Wielkopolski w Zespole Szkół Publicznych nr 3 w Pleszewie, ul. Bolesława Krzywoustego 4
  • Gimnazjum nr 4 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4 w Pleszewie, ul. Osiedlowa 1
  • Gimnazjum nr 5 im. Stanisława Staszica w I Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica Pleszewie, ul. Poznańska 38

Szkoły średnie i zawodowe

  • I Liceum Ogólnokształcące im. St. Staszica w Pleszewie, ul. Poznańska 38
  • II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Technicznych w Pleszewie, ul. Zielona 3
  • I Liceum Profilowane w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
  • II Liceum Profilowane w Zespole Szkół Technicznych, ul. Zielona 3
  • Technikum nr 1 w Zespole Szkół Technicznych w Pleszewie, ul. Zielona 3
  • Technikum nr 2 w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
  • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych Zaoczne w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
  • Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych Zaoczne w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa dla Dorosłych w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 2 im. H. Cegielskiego w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa w Zespole Szkół Technicznych w Pleszewie, ul. Zielona 3
  • Szkoła Przysposabiająca do Pracy w Zespole Szkół Specjalnych w Pleszewie, ul. Osiedlowa 1
  • Zespół Szkół Przyrodniczo-Politechnicznych Centrum Kształcenia Ustawicznego w Marszewie (gm. Pleszew)

Uczelnie

  • Pleszewski Uniwersytet Trzeciego Wieku w Pleszewie, ul. Poznańska 34

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta funkcjonują 4 parafie rzymskokatolickie, które wchodzą w skład dekanatu pleszewskiego i 3 zgromadzenia zakonne. W mieście działają także: Synagoga oraz zbór Świadków Jehowy z Salą Królestwa[6].

Kościoły w Pleszewie:

Klasztory i kaplice:

  • Zgromadzenie Sióstr Służebniczek Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Pleszewie (pleszewska prowincja św. Józefa) - przy ulicy Edmunda Bojanowskiego 1 w Pleszewie. W skład zgromadzenia wchodzą: klasztor, kaplica, szpital i kostnica,
  • kaplica przy kościele pw. św. Zbawiciela,
  • kaplica przy kościele pw. św. Ścięcia Jana Chrzciciela,
  • kaplica w szpitalu, w Pleszewskim Centrum Medycznym przy ulicy Poznańskiej.

Cmentarze: Na terenie miasta Pleszewa istnieje kilka cmentarzy, w tym parafialnych, komunalnych oraz żydowskich. Cmentarze znajdują się:

  • cmentarz parafialny przy ulicy Kaliskiej,
  • cmentarz parafialny przy kościele św. Floriana, przy ulicy Poznańskiej,
  • cmentarz komunalny przy ulicy Piaski,
  • cmentarz żydowski przy ulicy Mieszka I (obecnie park),
  • dawny cmentarz niemiecki przy ulicy Aleja Wojska Polskiego.

Ludzie związani z Pleszewem[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: ludzie związani z Pleszewem.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bank Danych Regionalnych – Strona główna. GUS. [dostęp 2010-09-14].
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 VI 2014 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-06, s. 105. ISSN 1734-6118. [dostęp 21 czerwca 2014].
  3. aktualności KLA, dostęp 05.05.2011.
  4. http://www.polskawliczbach.pl/Pleszew, w oparciu o dane GUS.
  5. Kasper Fiszer: Miejska wąskotorówka w Pleszewie. www.transport-publiczny.pl. [dostęp 2015-09-27].
  6. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 6 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]