Pleszew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Pleszew
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Pleszew – ratusz (1835)
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat pleszewski
Gmina Pleszew
Prawa miejskie 1283
Burmistrz Arkadiusz Ptak
Powierzchnia 13,38 km²
Populacja (2018)
• liczba ludności
• gęstość

17 437[1]
1303 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 62
Kod pocztowy 63-300 do 63-301
Tablice rejestracyjne PPL
Położenie na mapie gminy Pleszew
Mapa lokalizacyjna gminy Pleszew
Pleszew
Pleszew
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pleszew
Pleszew
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Pleszew
Pleszew
Położenie na mapie powiatu pleszewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu pleszewskiego
Pleszew
Pleszew
Ziemia51°53′50″N 17°47′08″E/51,897222 17,785556
TERC (TERYT) 3020064
SIMC 0937280
Hasło promocyjne: Pleszew – miasto otwarte
Urząd miejski
Rynek 1
63-300 Pleszew
Strona internetowa
BIP

Pleszewmiasto w województwie wielkopolskim, w Kaliskiem, na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Nerem, siedziba powiatu pleszewskiego i gminy Pleszew.

Według danych z 1 stycznia 2018 miasto liczyło 17 437 mieszkańców[1].

Patronem miasta jest św. Jan Chrzciciel[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Pleszew leży w południowej Wielkopolsce, w środkowej części Niziny Południowowielkopolskiej, na Wzgórzach Ostrzeszowskich[3], ok. 22 km od Jarocina, ok. 25 km od Kalisza, ok. 27 km od Ostrowa Wielkopolskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Etymologia nazwy miasta nawiązuje do słowa plesz, plecha – oznaczające łyse, gołe miejsce położone na bezleśnej wysoczyźnie[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dokument cechowy z Pleszewa - 1630 r. (miejsce przechowywania: Archiwum Państwowe w Poznaniu).

Osadnictwo – początki miasta[edytuj | edytuj kod]

Początki osadnictwa Pleszewa datowane są na IX w. p.n.e.[2].

Pierwsza wzmianka o mieście (civitas Plessov) pochodzi z 2 października 1283 kiedy to książę wielkopolski Przemysł II objął pod jurysdykcję sądu kaliskiego miasto Pleszew[2].

Pierwszym odnotowanym (1395) właścicielem miasta był kasztelan Filip z Cielczy – Pleszew był miastem prywatnym[2].

W okresie średniowiecza było to miasto średniej wielkości – przywilej króla Jana Olbrachta z 1493 zezwalał dwa jarmarki w ciągu roku: na św. Floriana (4 maja) i św. Jana Chrzciciela (29 sierpnia)[2].

Na początku XVI w. w Pleszewie działało 9 cechów rzemieślniczych[2]. W okresie reformacji miejscowość była ośrodkiem protestantyzmu[2].

Od rozbiorów Polski[edytuj | edytuj kod]

W 1793 w wyniku rozbiorów Polski miasto znalazło się wraz z całą Wielkopolską w zaborze pruskim[2].

W 1806 pożar zniszczył 2/3 miasta m.in. ratusz i kościół[2]. W 1807 miasto przynależało do departamentu kaliskiego Księstwa Warszawskiego[2]. Po ustaleniach Kongresu Wiedeńskiego (1815) Pleszew ponownie powrócił do zaboru pruskiego[2]. W 1818 utworzono powiat pleszewski obejmujący m.in. miasto Jarocin[2]. W 1831 w mieście panowała epidemia cholery[2]. W okresie rewolucji społecznych i narodowych tzw. Wiosny Ludów (1848–1849) pod Pleszewem zlokalizowany był jeden z głównych obozów powstańczych[2].

W drugiej połowie XIX w. miasto przeżywało rozwój gospodarczy, założono m.in. zakład budowy i naprawy maszyn rolniczych (1877), zakład kotlarski (1886) i drukarnię (1899)[2].

W 1875 uruchomiono linię kolejową z Poznania przez Pleszew (stacja w Kowalewie) do Kluczborka[2].

Mieszkańcy miasta uczestniczyli w powstaniu wielkopolskim (pięć kompanii pleszewskich) w starciach m.in. o Krotoszyn, pod Kobylą Górą i w okolicach Rawicza[2].

II wojna światowa zakończyła się w Pleszewie 24 stycznia 1945 w wyniku ofensywy Armii Czerwonej[2].

W 1983 w Pleszewie uruchomiono komunikację miejską oraz otwarto muzeum[2].

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Samorząd[edytuj | edytuj kod]

Pleszew jest siedzibą samorządu powiatu pleszewskiego oraz gminy miejsko-wiejskiej Pleszew, oprócz tego w mieście znajduje się siedziba sądu rejonowego i urzędu skarbowego[2].

Od 2018 burmistrzem Pleszewa jest Arkadiusz Ptak (Komitet Wyborczy Miłośnicy Ziemi Pleszewskiej)[5].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Pleszew podzielony jest na 10 jednostek pomocniczychosiedli[6]. Wyodrębnione części miasta to Malinie i Nowa Wieś (TERYT)[7].

Nr Nazwa osiedla Nr Nazwa Osiedla
1 Osiedle Zielone 6 Osiedle Wokół Wieży
2 Osiedle Wojska Polskiego 7 Osiedle Zachodnie
3 Osiedle Śródmieście 8 Osiedle Królewskie
4 Osiedle Rodzinne 9 Osiedle Reja
5 Osiedle Jordanowskie 10 Osiedle Piastowskie

Przynależność administracyjna[edytuj | edytuj kod]

Okres Flaga Państwo Jednostka administracyjna
1975–1998 Polska Rzeczpospolita Polska województwo kaliskie
1999– Polska Rzeczpospolita Polska województwo wielkopolskie powiat pleszewski

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Liczba mieszkańców Pleszewa wg GUS[8]
Data

(stan na 1 stycznia)

Liczba ludności Przyrost Gęst. zaludnienia

[os./km²]

Powierzchnia

[km²]

2015 17 717 1324 13,38
2016 17 650 Decrease2.svg 67 1319
2017 17 537 Decrease2.svg 113 1311
2018 17 437 Decrease2.svg 100 1303

Wskaźnik maskulinizacji[edytuj | edytuj kod]

Wskaźnik maskulinizacji[9]

(stan na 1 stycznia 2018)

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
populacja 17 437 100% 51,6% 48,4%

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Pleszewie znajduje się obszar Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Największe firmy na terenie miasta to:

  • Budkot (zakład budowy kotłów),
  • Famot Pleszew Sp. z o.o. / DMG MORI (produkcja obrabiarek),
  • Florentyna Sp. z o.o. (artykuły gospodarstwa domowego),
  • Pleszewskie Zakłady Papiernicze S.A.,
  • Spomasz Pleszew S.A. (produkcja maszyn i urządzeń dla przemysłu spożywczego),
  • Spółdzielnia Metalowców „Kotlarz” (wytwórnia kotłów centralnego ogrzewania).

Turystyka i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytki w Pleszewie
Pałac Malinie z poł. XIX w.
Kościół pw. św. Floriana z XV/XVI w.
Fragment pleszewskiego rynku

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane w rejestr zabytków województwa wielkopolskiego[10]:

Pozostałe historyczne obiekty[11]:

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiegają dwa szlaki piesze: szlak turystyczny żółty Pleszew – LutyniaDobrzyca (18 km) oraz szlak turystyczny żółty Pleszew – LenartowiceTurskoGołuchów (17,4 km)[12].

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Drogi krajowe[edytuj | edytuj kod]

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Budynek stacji kolejowej Pleszew Miasto

Linię kolei wąskotorowej łączącej Pleszew z Kowalewem (stacja kolejowa Pleszew) położoną ok. 4 km od ścisłego centrum miasta, zbudowano w 1903[13]. Inicjatorem budowy kolei dojazdowej był hrabia Zygmunt Czarnecki[13]. W czasie II wojny światowej linia została wydłużona do Broniszewic[13]. Kolej wąskotorowa funkcjonowała na odcinku BroniszewicePleszew WschódPleszew MiastoPleszew WąskotorowyDobrzycaKrotoszyn Wąskotorowy.

W 2006 uruchomiono na odcinku z Pleszewa do Kowalewa Pleszewską Kolej Lokalną (przewoźnik Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych)[13].

Transport miejski[edytuj | edytuj kod]

Komunikację miejską na terenie miasta obsługują Pleszewskie Linie Autobusowe, na liniach miejskich i podmiejskich m.in. do Gołuchowa, Jarocina (linia P) i Kalisza (linia A). Z Ostrowa Wielkopolskiego kursują do Pleszewa autobusy MZK Ostrów Wielkopolski (linia P); z Jarocina autobusy Jarocińskich Linii Autobusowych (linia PJ).

Od 1 maja 2011 Kaliskie Linie Autobusowe zawiesiły wszystkie kursy do Pleszewa[14].

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

Najbliższy międzynarodowy port lotniczy od Pleszewa to port lotniczy Poznań-Ławica (ok. 90 km). W 2014 przy ulicy Poznańskiej oddano do użytku sanitarne Lądowisko Pleszew-Szpital dla helikopterów.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Liceum Ogólnokształcące im. St. Staszica
Placówki oświatowe na terenie Pleszewa
Placówka Nazwa Adres
Żłobek Niepubliczny Żłobek „Niezapominajka” ul. Podgórna 26
Prywatny Żłobek „Tuptuś” ul. Krzyżowa 10

ul. Poznańska 93

ul. Warneńczyka 26a

Przedszkole Publiczne Przedszkole nr 1 „Bajka” ul. Generała Hallera 30
Publiczne Przedszkole nr 2 im. „Misia Uszatka” ul. Mieszka I 20
Publiczne Przedszkole nr 3 „Słoneczne” ul. Al. Wojska Polskiego 1
Niepubliczne Przedszkole „Pszczółka Maja” ul. Warneńczyka 26
Niepubliczne Przedszkole „Ochronka” im. bł. Edmunda Bojanowskiego ul. Bojanowskiego 1
Szkoła podstawowa Szkoła Podstawowa nr 1 im. 70 Pułku Piechoty (w ZSP nr 1) ul. Szkolna 5
Szkoła Podstawowa nr 2 im. Królowej Jadwigi (w ZSP nr 2) ul. Ogrodowa 2
Szkoła Podstawowa nr 3 im. Powstańców Wielkopolskich ul. Bolesława Krzywoustego 4
Szkoła Podstawowa w Zespole Placówek Specjalnych ul. Osiedlowa 1
Szkoła średnia Liceum Ogólnokształcące im. St. Staszica ul. Poznańska 38
Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące ul. Bolesława Krzywoustego 4
Zespół Szkół Technicznych ul. Zielona 3
Zespół Szkół Usługowo–Gospodarczych im. Hipolita Cegielskiego ul. Poznańska 36
Uniwersytet trzeciego wieku Stowarzyszenie „Pleszewski Uniwersytet Trzeciego Wieku” ul. Poznańska 34

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta funkcjonują cztery parafie rzymskokatolickie, które wchodzą w skład dekanatu pleszewskiego. W mieście działa zbór Świadków Jehowy (w tym grupa ukraińskojęzyczna) z Salą Królestwa[15].

Kościoły i klasztory[edytuj | edytuj kod]

Urodzeni w Pleszewie[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Pleszewem.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie Pleszewa[16]:

Niemcy Spangenberg, 1996

Francja Saint-Pierre-d’Oléron, 1997

Belgia Morlanwelz, 2001

Niemcy Westerstede, 2004

Turcja Kemer, 2012

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Pleszew polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t Historia, „Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie” [dostęp 2018-10-14] (pol.).
  3. Ostrów Wielkopolski – dzieje miasta i regionu, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1990, ISBN 83-210-0851-8.
  4. PLESZEW - ZWIEDZAMY Z PTTK, pleszew.pttk.pl [dostęp 2018-09-29].
  5. Arkadiusz Ptak: Pleszew - Wybory 2018, www.portalsamorzadowy.pl [dostęp 2018-12-08] (pol.).
  6. Osiedla, „Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie” [dostęp 2018-11-03] (pol.).
  7. Główny Urząd Statystyczny, eteryt.stat.gov.pl [dostęp 2018-11-03] (pol.).
  8. Główny Urząd Statystyczny / Podstawowe dane / Ludność w przekroju terytorialnym, stat.gov.pl [dostęp 2018-08-08] (pol.).
  9. Pleszew (wielkopolskie), „Polska w liczbach” [dostęp 2018-11-03] (pol.).
  10. Narodowy Instytut Dziedzictwa, www.nid.pl [dostęp 2018-11-25].
  11. Zabytki, „Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie” [dostęp 2018-11-25] (pol.).
  12. PLESZEW - ODDZIAŁ PTTK PLESZEW, pleszew.pttk.pl [dostęp 2018-12-07].
  13. a b c d Pleszew - Pleszewska Kolej Dojazdowa, pleszew.pttk.pl [dostęp 2018-11-30].
  14. aktualności KLA, dostęp 05.05.2011.
  15. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2017-06-21].
  16. Miasta partnerskie, „Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie” [dostęp 2018-04-21].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]