Młynarz (Tatry)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Młynarz
Młynarz – widok z drogi Palenica Białczańska – Morskie Oko
Młynarz – widok z drogi Palenica Białczańska – Morskie Oko
Państwo  Słowacja
Położenie Powiat Poprad
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 2170 m n.p.m.
Wybitność ok. 95 m
Pierwsze wejście Ludwik Chałubiński, Wojciech Łukowski, Jan Gronikowski
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Młynarz
Młynarz
Ziemia49°11′36,47″N 20°06′11,25″E/49,193464 20,103125
Młynarz – widok z Doliny Kaczej
Grań od Rysów do Młynarza
Wschodnia grań Młynarza

Młynarz, Wielki Młynarz (słow. Mlynár, Veľký Mlynár, niem. Müller, węg. Molnár[1], 2170 m n.p.m.) – rozłożysty szczyt na Słowacji, w bocznej grani Tatr Wysokich, odchodzącej od Żabiego Szczytu Wyżniego początkowo na wschód, a następnie skręcającej w kierunku północnym.

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Grań Młynarza oddziela Dolinę Żabich Stawów Białczańskich (Žabia Bielovodská dolina) od Doliny Ciężkiej (Ťažká dolina) i głównej części Doliny Białej Wody (Bielovodská dolina). Masyw od Żabiego Szczytu Wyżniego oddzielony jest Młynarzową Przełęczą. Od Młynarzowej Przełęczy grań biegnie początkowo na północny wschód do wierzchołka najwyższego punktu, Wielkiego Młynarza, potem dalej na północ. Znajdują się w niej:

Sam Wielki Młynarz ma trzy wierzchołki, z których główny jest południowy. Dwa pozostałe, położone na północ i południowy wschód od niego, są o ok. 40 m niższe. Wierzchołki główny i północny rozdzielone są Młynarzową Szczerbiną. Z kolei Mały Młynarz ma dwa wierzchołki, pomiędzy którymi znajduje się Przełęcz Korosadowicza (Štrbina v Malom Mlynári, ok. 1950 m)[2].

Opisana grań główna ma wiele odgałęzień, dzięki czemu Młynarz jest jednym z najbardziej skomplikowanych topograficznie obiektów w Tatrach. Jedyny do tej pory szczegółowy opis stworzył Władysław Cywiński w 6. tomie przewodnika Tatry. Przewodnik szczegółowy. Wiele spośród nazw w tym rejonie jest autorstwa Cywińskiego, inne zostały przez niego skorygowane[2].

Najbardziej okazała boczna grań (hrebeň Bielovodských veži) odchodzi od Wielkiego Młynarza ku wschodowi. Wyróżniają się w niej kolejno (od szczytu Wielkiego Młynarza):

Słowacka nazwa Západná Bielovodská veža może odnosić się zarówno do Przeziorowego Zęba, jak i Upłaziastej Turni – tę nieścisłość Cywiński opisuje, powstrzymując się od zajęcia stanowiska. Młynarczyk i Nawiesista Turnia obrywają się nieomal pionowymi ścianami (ok. 300 m wysokości) do Doliny Białej Wody.

Oprócz tej grani od Wielkiego Młynarza odchodzą jeszcze dwie mniejsze, jedna w kierunku północno-wschodnim, do Doliny Białej Wody i druga, południowo-wschodnia, ograniczająca od północnego wschodu Dolinę Ciężką i kulminującą w Niżniej Młynarzowej Kopie (Malá mlynárova kopa, ok. 1725 m).

Najciekawszy widok na Młynarza przedstawia się z polany Biała Woda w Dolinie Białej Wody, ku której opada licznymi urwiskami. Od polskiej strony Młynarz wraz z Doliną Białej Wody, jest dobrze widoczny np. z drogi do Morskiego Oka na wysokości Wanty (gajówka pod Wantą, ok. 2 km przed Włosienicą)[1].

Zbocza Młynarza poprzecinane są licznymi żlebami, do których należą (kolejno od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Skoruszowy Żleb, Jarząbkowy Żleb, Młynarzowy Żleb, Młynarczykowy Żleb, Białowodzki Żleb, Żleb Między Kopy, Ciężki Młynarzowy Żleb, Żleb pod Widłę, Białczański Młynarzowy Żleb[4].

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Młynarza pochodzi od jednej ze skał przypominającej kształtem młynarza dźwigającego młyński kamień. Jest to tzw. Przeziorowa Turnia, położona we wschodniej grani Wielkiego Młynarza. W turni znajduje się okno skalne, widoczne dobrze z Doliny Białej Wody. Nazwa przez pomyłkę została przesunięta z turni na cały masyw. Wcześniej szczyt nazywany był Wierchem nad Młynarzem[1].

Historia zdobycia[edytuj | edytuj kod]

Drogi w masywie Młynarza były od dawna znane góralom. Nieznana jest dokładna data pierwszego wejścia turystycznego. W 1867 Jan Jarząbek znalazł w masywie szczątki ludzkie, najprawdopodobniej jakiegoś koziarza[5]. Przewodnik z Zakopanego, Wojciech Samek w 1877 miał uprawnienia do prowadzenia wycieczek na Młynarza, ale nie ma informacji o odbytych wejściach w jego towarzystwie w tym masywie[1].

Pierwsze odnotowane wejścia turystyczne:

Pierwsze odnotowane przejście turystyczne północnej grani Młynarza, od Wyżniej Skoruszowej Przełęczy do Wielkiego Młynarza:

  • latem – Alfréd Grósz, L. Progner, Oskar Zuber 8 lipca 1914 r.
  • zimą – Lesiecki i Oppenheim 4 lutego 1914 r.[5]

Pierwsze odnotowane przejście wschodniej grani Wielkiego Młynarza – Jan Humpola, Mieczysław Świerz 14 lipca 1924 r.[5]

Boczne granie Młynarza schodzące do leżącej u jego podnóży Doliny Białej Wody zakończone są skalnymi lub trawiastymi urwiskami. Poprowadzono nimi wiele dróg wspinaczkowych. Młynarz był także uczęszczany przez juhasów, koziarzy i strzelców. Obecnie znajduje się na terenie objętym rezerwatem.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. a b c d Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13184-5.
  3. Władysław Cywiński: Tatry. Przewodnik szczegółowy. Tom 6. Młynarz. Zakopane: Wydawnictwo Górskie, 1998. ISBN 83-7104-011-3.
  4. Jarosław Januszewski, Grzegorz Głazek, Witold Fedorowicz-Jackowski: Tatry i Podtatrze, atlas satelitarny 1:15 000. Warszawa: GEOSYSTEMS Polska Sp. z o.o., 2005. ISBN 83-909352-2-8.
  5. a b c d Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część VII. Żabia Przełęcz Wyżnia – Żabia Czuba. Warszawa: Sport i Turystyka, 1954, s. 98-112.