Marcin Koszałka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marcin Koszałka
Ilustracja
Marcin Koszałka
Data i miejsce urodzenia 30 grudnia 1970
Kraków
Zawód reżyser
scenarzysta
autor zdjęć filmowych
Lata aktywności 1999–

Marcin Koszałka (ur. 30 grudnia 1970 w Krakowie) – polski operator i reżyser filmowy.

W 1995 roku rozpoczął naukę na kierunku Realizacja Obrazu na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach[1], który ukończył w 2001 roku. W 2014 pracą zatytułowaną „Obsesja śmierci w obrazach mojego kina dokumentalnego” obronił stopień doktora sztuki filmowej i dziś jest wykładowcą tej uczelni[2]. Autor zdjęć filmowych do wielu znaczących dzieł współczesnej polskiej kinematografii, członek Polskiej i Europejskiej Akademii Filmowej[3]. Jest też reżyserem filmów dokumentalnych i fabularnych, do których sam pisze scenariusze oraz zajmuje się ich montażem. Autorskie filmy Marcina Koszałki mają niepowtarzalny charakter i często dotykają spraw bardzo mu bliskich. Zdjęcia do filmów kolegów i koleżanek wyróżnia dojrzałość i elegancja w operowaniu kadrami oraz artystyczna dbałość o szczegóły. Nieprzypadkowo jest autorem zdjęć, o współpracę z którym zabiegają najwybitniejsi autorzy polskiego kina.

Życiorys[edytuj]

Mimo wykształcenia operatorskiego Marcin Koszałka od początku swojej zawodowej kariery uciekał przed zaszufladkowaniem i związaniem się jedynie z tym zawodem. Po realizacji dwóch etiud szkolnych, już w 1999 roku debiutuje jako reżyser kręcąc Takiego pięknego syna urodziłam[4], dokument poświęcony relacjom we własnej rodzinie. Film przyjęty został entuzjastycznie w kraju i poza jego granicami, przynosząc Koszałce nagrody w Berlinie, Krakowie, Kazimierzu Dolnym, Nyon. Marcin Koszałka odważnie sięgnął w tym filmie do historii własnej rodziny, co wywołało spore poruszenie a niekiedy kontrowersje w środowisku rodzimych dokumentalistów i naraziło twórcę na słowa krytyki ze strony starszych kolegów, którzy zdecydowanie inaczej postrzegali miejsce filmu dokumentalnego w przestrzeni polskiej kinematografii. Od tej pory jest Marcin Koszałka jednym z najważniejszych polskich dokumentalistów swojego pokolenia.

Po głośnym debiucie powstają nie mniej cenione m.in.: Jakoś to będzie, Śmierć z ludzką twarzą, Cały dzień razem, poświęcone Jerzemu Nowakowi Istnienie, Do bólu, Ucieknijmy od niej, poświęcona Piotrowi Korczakowi (czołowemu polskiemu wspinaczowi) Deklaracja nieśmiertelności, Będziesz legendą, człowieku[5] (o polskich piłkarzach przygotowujących się do Euro 2012), Zabójca z lubieżności. Ten ostatni dokument opowiadający pośrednio historię seryjnego mordercy z Bytomia, zaprowadził Koszałkę do reżyserskiego debiutu w filmie fabularnym. Tak powstał thriller artystyczny Czerwony pająk[6], który spotkał się z gorącym przyjęciem na festiwalach w Karlowych Warach, Arras, Kairze, a po premierze kinowej w Polsce cieszył się uznaniem krytyki, środowiska oraz widzów tęskniących za udanym artystycznym kinem ocierającym się o gatunkową przynależność. To historia seryjnego mordercy działającego w Polsce w latach 60-tych XX wieku, ale tylko zainspirowana prawdziwymi wydarzeniami oraz legendami krążącymi od wielu lat po Krakowie i całym kraju. W powszechnej opinii Czerwony pająk to jeden z najlepszych, najbardziej dojrzałych i wyrazistych polskich debiutów reżyserskich ostatnich lat. Marcin Koszałka nie tylko film wyreżyserował, ale napisał także do niego scenariusz, zajął się zdjęciami oraz montażem. W pełni więc można mówić o artystycznej kontroli nad swoim fabularnym reżyserskim debiutem.

Marcin Koszałka pozostaje niezmiennie jednym z najważniejszych współczesnych rodzimych autorów zdjęć filmowych. W jego dorobku są tak głośne i doceniane filmy, jak m.in.: Pręgi, Senność i Zbliżenia Magdaleny Piekorz, Kochankowie z Marony Izabelli Cywińskiej, Rysa Michała Rosy, Rewers Borysa Lankosza, Uwikłanie Jacka Bromskiego a także Szczęście świata najnowszy film Michała Rosy. Koszałka jest autorem zdjęć do spektakli telewizyjnych (m.in. Ich czworo – ostatnia reżyserska praca Marcina Wrony) i dokumentów swoich kolegów (m.in. + - czyli podróże muchy na wschód Bogdana Dziworskiego). Prace te przyniosły Koszałce liczne nagrody i wyróżnienia.

Życie prywatne[edytuj]

Marcin Koszałka jest żonaty z Natalią Bartkowicz, mają córkę Zofię i syna Antka. Twórca uprawia alpinizm i taternictwo. Był członkiem honorowego komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego[7] przed przyspieszonymi wyborami prezydenckimi w Polsce w 2010 oraz przed wyborami prezydenckimi w 2015 roku.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Lista nagród w dorobku dokumentalnym Marcina Koszałki jest imponująca. Po sukcesie filmu Takiego pięknego syna urodziłam, kolejne przedsięwzięcia przynosiły mu m.in.: wyróżnienie dla filmu Imieniny na festiwalu w Wilnie[8], nagrodę w kategorii film dokumentalny na festiwalu OFFensiva za Jakoś to będzie, nagrody Krakowskiego Festiwalu Filmowego i festiwalu w Jihlavie za Cały dzień razem, nagrody publiczności Krakowskiego Festiwalu Filmowego i festiwalu w Nyon oraz Grand Prix festiwalu w Teheranie[9] za Istnienie, nagrody dla filmu Do bólu na festiwalach w Krakowie, Karlowych Warach, Lipsku i Łodzi, liczne nagrody dla Deklaracji nieśmiertelności (m.in. nagrody publiczności Krakowskiego Festiwalu Górskiego, Krakowskiego Festiwalu Filmowego i Festiwalu Filmów Górskich w Zakopanem, nagroda na festiwalach w Bolzano, Bristolu, Chicago, Gdańsku, Karlowych Warach, Tampere, Trento, Bratysławie, Teplicach, Vancouver). Praca w roli autora zdjęć filmowych przyniosła Koszałce liczne nagrody i wyróżnienia. Pręgi otrzymały nagrodę za najlepsze zdjęcia na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni oraz nominację do Orłów. Rewers także wygrał festiwal w Gdyni, ale zdobył też Złotą Kaczkę miesięcznika Film, Brązową Żabę festiwalu Camerimage, nominację do Orłów oraz nagrodę za najlepsze zdjęcia na festiwalu Prowincjonalia. Film Zbliżenia doceniono za najlepsze zdjęcia na festiwalu Prowincjonalia.

Czerwony pająk, debiut reżyserski Marcina Koszałki w fabule, otrzymał m.in. nagrody na festiwalach w Arras i Kairze, wyróżnienie w konkursie polskich filmów na festiwalu Cinergia w Łodzi oraz nominacje do nagród Stowarzyszenia Autorów Zdjęć Filmowych oraz Polskiej Akademii Filmowej Orły 2016.

W 2014 roku Narodowy Instytut Audiowizualny wydał specjalny box DVD z dokumentalnymi filmami Marcina Koszałki, tym samym zapraszając tego twórcę do grona najwybitniejszych polskich dokumentalistów, którzy doczekali się podobnego wyróżnienia. Marcin Koszałka był dwukrotnie nominowany do Paszportów Polityki[10] – w 2007 roku za Istnienie oraz w 2010 roku za zdjęcia do Rewersu. Juror krajowych i międzynarodowych festiwali filmowych. W 2016 roku jego debiut Takiego pięknego syna urodziłam znalazł się wśród 10 najlepszych w historii polskich filmów dokumentalnych, zestawienia ogłoszonego podczas projektu 100/100. Epoka Polskiego Filmu Dokumentalnego[11] i w głosowaniu publiczności podczas tego wydarzenia zajął 2. miejsce.

W kwietniu 2016 roku Marcin Koszałka otrzymał za Czerwonego pająka nagrodę za reżyserię na Festiwalu Filmów z Europy Środkowo-Wschodniej goEast[12] w Wiesbaden. Film doceniono też nagrodą krytyków oraz specjalnym wyróżnieniem kanału kulturalnego 3sat.

Wybrana filmografia[edytuj]

Reżyseria[edytuj]

Zdjęcia[edytuj]

Przypisy

  1. Wyborcza.pl, krakow.wyborcza.pl [dostęp 2016-03-22].
  2. Wydział Radia i Telewizji : Kadra, www.writv.us.edu.pl [dostęp 2016-03-22].
  3. FilmPolski.pl, FilmPolski [dostęp 2016-03-22].
  4. Jakoś to będzie – film dokumentalny, vod.tvp.pl [dostęp 2016-03-22].
  5. Recenzja filmu: "Będziesz legendą, człowieku", reż. Marcin Koszałka, www.polityka.pl [dostęp 2016-03-22].
  6. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-03-22].
  7. Grupa WirtualnaG. W. Polska Grupa WirtualnaG. W., 150 znanych osób popiera Komorowskiego - zobacz, kto, wiadomosci.wp.pl, 14 maja 2010 [dostęp 2016-03-22] (pol.).
  8. Marcin Koszałka | Nagrody, marcinkoszalka.pl [dostęp 2016-03-22].
  9. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-03-22].
  10. Dorociński, Koszałka, Palkowski nominowani do Paszportów Polityki - News - Stopklatka, stopklatka.pl [dostęp 2016-03-22].
  11. 100/100 Epoka Polskiego Filmu Dokumentalnego, www.100100.pl [dostęp 2016-03-22].
  12. KrzysztofK. Spór KrzysztofK., Spór w kinie: Marcin Koszałka najlepszym reżyserem, Spór w kinie [dostęp 2016-04-28].

Linki zewnętrzne[edytuj]