Maria Dzielska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Maria Celina Dzielska, de domo Dąbrowska, primo voto Józefowicz (ur. 18 września 1942 w Krakowie) – polska uczona, profesor dr hab. Uniwersytetu Jagiellońskiego, historyk i filolog klasyczny, tłumacz tekstów źródłowych, wyspecjalizowana w historii późno-antycznego Rzymu i wczesnego Bizancjum.

Życiorys[edytuj]

Po maturze (1960) podjęła studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, które ukończyła w 1965. Studia filologii klasycznej odbywała na UJ i w latach 1965–1968 na Uniwersytecie Łódzkim. Tytuł magistra filologii klasycznej otrzymała 20 lutego 1968 roku na podstawie pracy zatytułowanej „Tyrania Nabisa na tle ruchów rewolucyjnych w Sparcie w III i II wieku”, napisanej pod kierunkiem doc. dra hab. Beniamina Nadela (druk w 1970 na łamach „Zeszytów Naukowych UJ. Prace Historyczne” 30, 1970, s. 37-47, pod nazwiskiem Maria Józefowicz). Karierę akademicką zaczynała na Uniwersytecie Łódzkim, będąc asystentką stażystką w Katedrze Filologii Klasycznej Uniwersytetu Łódzkiego, potem asystentką w Katedrze Historii Powszechnej Starożytnej i Średniowiecznej UŁ. Kolejne stopnie kariery akademickiej zdobywała na macierzystej uczelni krakowskiej: doktorat (1972), habilitacja (1984), profesura nadzwyczajna (1992).

Maria Dzielska pracuje w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 80. XX w. była zaangażowana w działalność opozycyjną u boku męża Mirosława Dzielskiego, twórcy polskiego liberalizmu chrześcijańskiego. Tytuł profesora zwyczajnego uzyskała 22 października 1996. Przetłumaczyła na język polski pisma Pseudo-Dionizego Areopagity. Należy do najczęściej tłumaczonych na języki obce współczesnych historyków polskich. Jej książka Hypatia z Aleksandrii, wydana w Krakowie w 1993, a USA w 1995 przez Harvard University Press, została przetłumaczona na 8 języków i uznana za najlepszą akademicką książkę roku 1995 w kategorii „Filozofia” przez „Choice Magazine” oraz najlepszą książkę historyczną roku 1995 przez American History Book Club. Ponadto po angielsku ukazała się książka Dzielskiej Apollonius of Tyana in Legend and History. Książka ta została również przetłumaczona na język grecki.

Popularyzuje wiedzę o antyku i kulturze klasycznej w telewizji (audycje „Ogród Sztuk”, „Grzechy po polsku” w TVP, „Rozmowy istotne” w TVP Kultura). Jest zastępcą przewodniczącego Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa (od 2009 r.), członkiem Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej PAN oraz zastępcą przewodniczącego Komisji Filologii Klasycznej PAU, wiceprzewodniczącą Rady Naukowej Związku Podhalan, członkiem Rady Muzeum Narodowego w Krakowie, uczestnikiem seminariów naukowych pod patronatem Prezydenta RP w Lucieniu.

Życie prywatne[edytuj]

Profesor Dzielska jest spokrewniona w linii prostej z błogosławioną Celiną Chludzińską Borzęcką, poprzez swoją prababkę Celinę Haller de Hallenburg (żonę Józefa Antoniego Juliusza Hallera de Hallenburg – brata stryjecznego generała Józefa Hallera).

Twórczość[edytuj]

  • Apoloniusz z Tiany. Legenda i rzeczywistość, Kraków 1983; wyd. poszerzone w języku angielskim: Apollonius of Tyana in Legend and History (Roma 1986), wyd. greckie (Ateny 2000);
  • Hypatia z Aleksandrii (wyd. I Kraków 1993, wyd. II Kraków 2006, wyd. III Kraków 2010), wyd. angielskie (Cambridge Mass. / London 1995), wyd. greckie (Ateny 1997). wyd. tureckie (Stambuł 1999); wyd. koreańskie (Seul 2002), wyd. hiszpańskie (Madryt 2004, wyd. II Madryt 2009), wyd. tajskie (Bangkok 2005), wyd. francuskie (Paryż 2009); wyd. portugalskie (Relógio D'Água 2009)
  • Pseudo-Dionizy Areopagita, Pisma teologiczne. Hierarchia niebiańska, Hierarchia kościelna, Imiona boskie, Teologia mistyczna, Listy, przekład z jęz. greckiego całości pism teologa wczesnobizantyńskiego (t. 1: Kraków 1997, t. 2: Kraków 1999; wyd. II Kraków 2005) – nagroda „Literatury na Świecie” (2000)
  • (Wstęp i redakcja naukowa), Proklos, Elementy teologii, przekład z jęz. greckiego R. Sawa (Warszawa 2002).

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]