Maria Zientara-Malewska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maria Zientara-Malewska
Ilustracja
Zdjęcie sprzed 1974
Data i miejsce urodzenia 4 września 1894
Brąswałd
Data i miejsce śmierci 2 października 1984
Olsztyn
Miejsce spoczynku Cmentarz Komunalny w Olsztynie
Narodowość  Polska
Rodzice Augustyn
Odznaczenia
Order Budowniczych Polski Ludowej (1960–1990) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Pro Ecclesia et Pontifice (od 1908)
Maria Zientara-Malewska (pierwsza z prawej) z uczennicami; przed nią siedzi ks. Maksymilian Grochowski, po lewej siedzi ks. Bolesław Domański, a za nim stoją: (w jasnym garniturze) inspektor szkolny Józef Mozolewski i (w okularach) dyrektor szkoły polskiej w Złotowie, Juliusz Zieliński
Pomnik Marii Zientary-Malewskiej w Brąswałdzie

Maria Zientara-Malewska (ur. 4 września 1894 w Brąswałdzie, zm. 2 października 1984 w Olsztynie) – poetka, nauczycielka i działaczka warmińska.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1926 ukończyła Seminarium Nauczycielskie w Krakowie. W latach 1921–1923 pracowała w Gazecie Olsztyńskiej. W tym czasie organizowała też koła Kobiet Polek i Związku Towarzystw Młodzieży w Prusach Wschodnich. Krótko prowadziła polskie przedszkole w Gietrzwałdzie, a 10 kwietnia 1929 rozpoczęła nauczanie w polskiej szkole w Chaberkowie. Następnie kierowała Wydziałem Przedszkoli i Opieki Religijnej Związku Polskich Towarzystw Szkolnych w Niemczech (w latach 1929-1935 w Zakrzewie, od 1935 do 1939 w Nowym Kramsku).

11 września 1939 została aresztowana przez hitlerowców, a później wywieziona do obozu koncentracyjnego Ravensbrück, z którego została zwolniona 18 kwietnia 1940.

W 1945 podjęła pracę w Wydziale Oświaty Pełnomocnika Rządu na Okręg Mazurski. Była członkiem Okręgowego Polskiego Komitetu Narodowościowego oraz Instytutu Mazurskiego, działała też w Polskim Stronnictwie Ludowym. W połowie 1952 została przyjęta w poczet Związku Literatów Polskich.

Jedną ze swoich książek kończy słowami:

Przyjemnie pomyśleć, że i ja złożyłam cegiełkę pod budowę nowego życia na Warmii i Mazurach...

Maria Zientara-Malewska: Śladami twardej drogi. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1966.

Członek Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu w 1958 roku[1].

Została pochowana na cmentarzu komunalnym w Olsztynie (kw. 5B rząd 2 grób 10)[2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Debiutowała wierszem Pory roku zamieszczonym w Gazecie Olsztyńskiej (4 grudnia 1920).

Jej wiersze w latach międzywojennych były drukowane prawie we wszystkich czasopismach polskich w Niemczech, także w dwóch antologiach Warmia i Mazury oraz Nasi poeci. Po 1945 wydano jej 20 samodzielnych książek. Można je podzielić na trzy grupy:

  • baśnie i legendy, m.in:
    • Legendy dwóch rzek (1955)
    • Baśnie znad Łyny (1970)
  • wspomnienia i opracowania z zakresu warmińskiego folkloru:
    • Warmio moja miła (1959)
    • Śladami twardej drogi (1966)
    • Wspomnienia nauczycielki (1985)
    • Wieś nad łąkami Brąswałd (Wydawnictwo Pojezierze, 1988)
  • wiersze - 6 zbiorków, m.in:
    • Pieśni Warmianki (1963)
    • Na warmińską nutę (1982)
    • Miłość prostego serca (1985)

Niegdyś przypisywano jej autorstwo tekstu hymnu warmińskiego O Warmio moja miła, co mogło wynikać z podobieństwa do tytułu jednego z wierszy Marii Zientary-Malewskiej. Jednak nie ma dowodów na jej autorstwo hymnu (pierwodruk podaje Marię Paruszewską), czas powstania utworu (1920 rok) uważa się za zbyt wczesny dla tej poetki i obecnie uważa się, że autorem (lub autorami) był ktoś inny (Paruszewska lub ktoś z otoczenia kompozytora).

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

15 lipca 1955 została odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi oraz Medalem 10-lecia Polski Ludowej. Później została odznaczona Krzyżem Kawalerskim (19 lipca 1955)[3] i Krzyżem Oficerskim (28 października 1959) Orderu Odrodzenia Polski. W 1972 została odznaczona Orderem Budowniczych Polski Ludowej[4][5]. 11 maja 1980 roku otrzymała papieski medal Pro Ecclesia et Pontifice.[potrzebny przypis]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Patronka Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Kozłowie, Szkoły Podstawowej nr 30 w Olsztynie, Szkoły Podstawowej nr 3 w Kętrzynie, Szkoły Podstawowej w Bartach, Szkoły Podstawowej w Spychowie oraz Gimnazjum w Dywitach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Trybuna Robotnicza, nr 4 (4350) 7 stycznia 1958 roku, s. 2.
  2. Znani i zasłużeni na Cmentarzu przy ul. Poprzecznej, ZCK Olsztyn
  3. M.P. z 1955 r. Nr 96, poz. 1298
  4. Lista odznaczonych w Belwederze. „Nowiny”, s. 2, Nr 201 z 22 lipca 1972. 
  5. Obchody Święta Odrodzenia, „Kurier Polski”, nr 171 z 24 lipca 1972, s. 2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]