Przejdź do zawartości

Mariusz Walter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Mariusz Walter
Ilustracja
Mariusz Walter (2019)
Data i miejsce urodzenia

4 stycznia 1937
Lwów

Data i miejsce śmierci

13 grudnia 2022
Warszawa

Zawód

reżyser filmów dokumentalnych i programów telewizyjnych, dziennikarz, przedsiębiorca

Współmałżonek

Bożena Walter

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Mariusz Antoni Walter (ur. 4 stycznia 1937 we Lwowie[1], zm. 13 grudnia 2022[2] w Warszawie) – polski reportażysta, reżyser filmów dokumentalnych, pracownik naukowy, menedżer, producent, współwłaściciel Grupy ITI, założyciel telewizji TVN, przedsiębiorca. Od 1 stycznia 2013 do 2018 honorowy prezes Grupy ITI[3][4][5].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Był synem Marii z domu Kozłowskiej (we Lwowie prowadziła pracownię i haftu artystycznego[6], zm. 1980[7]) i Karola Waltera (1891–1940, sędzia we Lwowie[8], ofiara zbrodni katyńskiej)[9][10][11][12]. Miał brata Zygmunta (ur. ok. 1930, zm. 1990[13]) i siostrę Michalinę (ur. ok. 1934, po mężu Horst)[14]. Był siostrzeńcem aktora i reżysera Janusza Warneckiego[6][15][16][17]. Pochodził z zamożnej rodziny[18]. We Lwowie mieszkał przy ul. Akademickiej 6 (rodzina posiadała jeszcze kamienicę przy ul. Kraszewskiego 12)[6].

Jako dziecko wraz z bliskimi uniknął aresztowania przez NKWD i deportacji w głąb ZSRR w 1940[19]. Mając dwa lata w chwili aresztowania jego ojca w 1939 został z bratem wyprowadzony z domu tylnym wyjściem[6]. Następnie wychowywał się w stolicy, gdzie w 1944 przetrwał powstanie warszawskie[20][6]. Następnie przebywał w Pruszkowie i Sochaczewie, a po wojnie trafił do Kasinki Małej, gdzie na krótko osiadł z rodziną[21].

Ukończył naukę w technikum budowlanym w Krakowie[22]. Przez kilka miesięcy pracował w Miejskim Przedsiębiorstwie instalacyjnym[23]. Ukończył studia na Wydziale Inżynierii Sanitarnej Politechniki Śląskiej w Gliwicach, broniąc pracy dyplomowej pt. „Odsalanie słonych wód kopalnianych w kopalni Makoszowy”[24.1]. Podczas studiów mieszkał w domu prof. Stanisława Fryze[6]. Po uzyskaniu dyplomu zamieszkał w Warszawie[22].

Pracę w mediach rozpoczął w redakcji studenckiego radiowęzła[24.2]. Po ukończeniu studiów został reporterem w Polskim Radiu Katowice, w którym odbył staż w audycji Śląski Magazyn Informacyjny, a następnie został sprawozdawcą sportowym[25]. Terminował u boku sprawozdawcy sportowego Witolda Dobrowolskiego, kilka razy obsługiwał kolarski Wyścig Pokoju[26].

W lutym 1963 rozpoczął pracę w Telewizji Polskiej jako dziennikarz sportowy i reporter dokumentalista[27]. Dla TVP zrealizował kilka krótkometrażowych filmów dokumentalnych na podstawie własnego scenariusza, w tym Autobus z napisem „Koniec” (1971, na bazie obserwacji przy Wyścigu Pokoju[26]), za który otrzymał m.in. Grand Prix „Złotego Smoka” na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie i główną nagrodę na Międzynarodowych Dniach Filmów Sportowych w Oberhausen, oraz Potomków Sebastiana Grzyba (1972) nagrodzonych Brązowym Lajkonikiem na Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie[28]. Współtworzył także program telewizyjny Turniej Miast[29] oraz był pomysłodawcą i twórcą Studia 2 (1974–1983), pierwszego wielogodzinnego bloku programowego w historii polskiej telewizji[30]. Zainicjoważ też program Świadkowie (stanowiący ujawnianie relacji ludzi znających historie i losy innych), Progi i bariery[26]. W 1978 został redaktorem naczelnym Redakcji Widowisk Publicystycznych i Form Dokumentalnych Studia-2 TVP. Po rozpoczęciu stanu wojennego został zawieszony w obowiązkach zawodowych[31], a w 1983 zakończył pracę w telewizji publicznej[32].

W latach 1967–1983 był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[33][34]. Wchodził w skład egzekutywy Oddziałowej Organizacji Partyjnej w Komitecie Zakładowym PZPR przy Komitecie do spraw Radia i Telewizji[35]. Jerzy Urban w lutym 1983 zaproponował gen. Czesławowi Kiszczakowi utworzenie w ramach MSW PRL zespołu, który miał prowadzić czarną propagandę antysolidarnościową i kampanię na rzecz poprawy wizerunku służb podległych MSW w społeczeństwie; do zespołu rekomendował Waltera, którego określił jako „najzdolniejszego redaktora telewizyjnego w Polsce, organizatora i koncepcjonistę”, „członka PZPR”, ale „raczej profesjonalistę niż polityka”[36]. Koncepcja utworzenia zespołu została odrzucona przez MSW[37]. Walter nie wiedział o planach powstania tego organu, a dowiedział się o nich dopiero z IPN-u[38].

W 1967 za wyreżyserowany przez siebie film dokumentalny Beczka, morze, ludzie (1966) otrzymał nagrodę Złotą Fregatę na Festiwalu Filmów Morskich w Szczecinie[39]. Od 1973 wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi[40], a w latach 1979–1984[41] prowadził wykłady na Uniwersytecie Śląskim[34].

W 1976 poznał Jana Wejcherta, z którym przez kolejne cztery lata organizował mecze pokazowe tenisisty Wojciecha Fibaka[42]. Po zakończeniu pracy w TVP planował założyć biuro turystyczne, ale Wejchert namówił go do pracy w jego przedsiębiorstwie Konsuprod[42]. W 1984, wraz z Wejchertem, założył firmę ITI (International Trading and Investment), która początkowo zajmowała się produkcją chipsów oraz kręceniem reklam telewizyjnych i filmów na zamówienie, a później – po uzyskaniu koncesji od władz PRL – również sprowadzaniem sprzętu elektronicznego z zagranicy i dystrybucją w Polsce filmów na kasetach wideo[43]. Z Wejchertem założył także Contal International Ltd, firmę zajmującą się importem sprzętu elektronicznego[44] oraz współtworzył spółkę TV7, która w 1994 bez powodzenia ubiegała się o koncesję telewizyjną[45][46]. W 1996 z Wejchertem stworzył stację telewizyjną TVN, której został prezesem, a w 2001 przekazał kierownictwo nad nią synowi, Piotrowi[47]. Był pomysłodawcą całodobowego kanału informacyjnego TVN24, który rozpoczął nadawanie 9 sierpnia 2001[48]. Po odejściu z TVN założył firmę deweloperską Mawal[49].

Od 1995 należał do Polskiej Rady Biznesu[48].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]
Miejsce pochówku Mariusza Waltera

18 kwietnia 1965 poślubił Bożenę Bukrabę[50], dziennikarkę i długoletnią spikerkę TVP w okresie PRL, z którą miał syna, Piotra (ur. 1967), producenta filmowego, i córkę, Sandrę (ur. 1973), producentkę telewizyjną[51]. Miał dom w Kosarzyskach[52].

21 grudnia 2022 został pochowany na cmentarzu w Wilanowie[53][54].

Miejsce na liście najbogatszych Polaków tygodnika „Wprost”

[edytuj | edytuj kod]
  • 2013 – miejsce 34. (850 mln zł)
  • 2012 – miejsce 33. (750 mln zł)
  • 2011 – miejsce 28. (850 mln zł)
  • 2009 – miejsce 44. (510 mln zł)
  • 2008 – miejsce 27. (1200 mln zł)
  • 2007 – miejsce 22. (1200 mln zł)
  • 2006 – miejsce 16. (1000 mln zł)
  • 2005 – miejsce 29. (500 mln zł)
  • 2004 – miejsce 34. (450 mln zł)

Źródło: Wprost[55].

Nagrody

[edytuj | edytuj kod]
  • Jego film Pierwszy. Szósty zdobył nagrodę Miasta Wenecji w kategorii „Dokument” podczas Prix Italia – 1971
  • Film dokumentalny Autobus z napisem „Koniec” Cortina d’Ampezzo (Międzynarodowy Festiwal Filmów Sportowych) Puchar Miasta Cortina d’Ampezzo w dziale Filmów Telewizyjnych (XXVIII Festiwal)[56]
  • Trzykrotny Laureat Brązowego Lajkonika
  • SuperWiktor – 1996
  • Nagroda „Gwiazda Telewizji Polskiej” wręczona z okazji 50-lecia TVP „za nowatorskie programy telewizyjne, stworzenie nowej jakości w rozrywce i publicystyce telewizyjnej” – 2002
  • Laureat Nagrody Specjalnej Zarządu Konfederacji Lewiatan, przyznawanej osobom wybitnie zasłużonym na polu kultury, polityki, nauki, życia publicznego i gospodarki – 2012[57].

Odznaczenie

[edytuj | edytuj kod]

Postanowieniem Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego z 7 listopada 2001 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi w działalności telewizyjnej”[58].

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]

W 2023 jego żona Bożena Walter zainicjowała rodzinną Fundację im. Bożeny i Mariusza Walterów, która od 2024 przyznaje nagrody imienia Mariusza Waltera dla twórców mediów tworzących wartościowe treści[59].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Mariusz Walter w bazie filmpolski.pl
  2. ↑ Mariusz Walter nie żyje. Miał 85 lat [online], tvn24.pl, 13 grudnia 2022 [dostęp 2022-12-13].
  3. ↑ ITI ma nowego wiceprezesa. Walter zastąpił Waltera.
  4. ↑ Piotr Walter zastąpi Mariusza Waltera na stanowisku członka Zarządu Grupy ITI [online], iti.pl [zarchiwizowane z adresu 2013-04-04].
  5. ↑ ITI CORPORATION | Rejestr.io [online], rejestr.io [dostęp 2021-01-15] (pol.).
  6. 1 2 3 4 5 6 Janicki 1993 ↓, s. 196.
  7. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 30.
  8. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 8.
  9. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 7.
  10. ↑ Maliszewski 2010 ↓, s. 231.
  11. ↑ Rafał Kalukin, Radosław Omachel, Mariusz Walter: Koniec wyścigu [online], newsweek.pl, 22 listopada 2012 [dostęp 2015-09-19] [zarchiwizowane z adresu 2015-05-22].
  12. ↑ Ukraińska Lista Katyńska [online], Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994, s. 102 [dostęp 2015-09-19] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-31].
  13. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 35.
  14. ↑ Maliszewski 2010 ↓, s. 231, 233, 235, 237.
  15. ↑ Maliszewski 2010 ↓, s. 233.
  16. ↑ Janusz Warnecki, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Autorzy) [dostęp 2022-12-14].
  17. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 10.
  18. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 9.
  19. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 10–11.
  20. ↑ Maliszewski 2010 ↓, s. 231, 233.
  21. ↑ Maliszewski 2010 ↓, s. 237.
  22. 1 2 Maliszewski 2010 ↓, s. 240.
  23. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 40–41.
  24. Tomasz Raczek: Karuzela z herosami. Michałów – Grabina: Instytut Wydawniczy Latarnik, 2004. ISBN 83-917891-8-7.
    1. ↑ S. 427.
    2. ↑ S. 428.
  25. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 51–53, 57.
  26. 1 2 3 Janicki 1993 ↓, s. 197.
  27. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 59, 121.
  28. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 61, 121–125.
  29. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 87.
  30. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 132, 135.
  31. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 157–158.
  32. ↑ Majchrzak 2006 ↓, s. 108.
  33. ↑ Mariusz Walter w serwisie „Ludzie Wprost”.
  34. 1 2 Majchrzak 2006 ↓, s. 107.
  35. ↑ Informacje w BIP IPN [online] [dostęp 2022-03-05].
  36. ↑ Majchrzak 2006 ↓, s. 103, 107–108.
  37. ↑ Majchrzak 2006 ↓, s. 109.
  38. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 159.
  39. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 100.
  40. ↑ Biuletyn Informacji Publicznej. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2023-03-08].
  41. ↑ Mariusz Walter nie żyje. Współzałożyciel telewizji TVN miał 85 lat [online], radiolodz.pl, 13 grudnia 2022 [dostęp 2023-01-28] (pol.).
  42. 1 2 Agnieszka Kowalska, Wolę zarabiać niż wydawać, „Trybuna Śląska”, Nr 234, 6 października 2000, s. 19.
  43. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 184, 187, 190–191, 200.
  44. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 192.
  45. ↑ https://archiwum.rp.pl/artykul/17116-TV-7:-Telewizja-walterowska.html
  46. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 235–239.
  47. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 247–248, 307–308.
  48. 1 2 Walter i Turowska 2025 ↓, s. 301.
  49. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 321.
  50. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 97.
  51. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 101, 143.
  52. ↑ Walter i Turowska 2025 ↓, s. 22.
  53. ↑ Pogrzeb Mariusza Waltera. Wśród żałobników liczne gwiazdy TVN – Rusin, Olejnik, Wojciechowska, a także Szymon Hołownia [online], warszawa.wyborcza.pl, 21 grudnia 2022 [dostęp 2022-12-21] (pol.).
  54. ↑ Mariusz Walter spocznie w grobowcu obok swojego przyjaciela. Razem stworzyli telewizję TVN. fakt.pl, 21 grudnia 2022. [dostęp 2023-08-02].
  55. ↑ 100 Najbogatszych Polaków 2017 – Rankingi Wprost [online], 100najbogatszych.wprost.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
  56. ↑ FilmPolski.pl [online], FilmPolski [dostęp 2023-03-14] (pol.).
  57. ↑ Mariusz Walter uhonorowany „za biznesowy sukces”, „TVN24.pl” [dostęp 2017-07-25].
  58. ↑ M.P. z 2002 r. Nr 3, poz. 55 – pkt 3.
  59. ↑ Dominika Olszyna, Bożena Walter: ja bym z mężem nie wytrzymała, gdybym tak samo nie kochała telewizji [online], Onet Kobieta, 14 marca 2024.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mariusz_Walter&oldid=79686428”