Mezja Górna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Moesia Superior)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mezja Górna
Mezja Górna wśród prowincji rzymskich w roku 117 n.e.
Mezja Górna na przełomie III i IV wieku
VI wiek - prowincje Mezja I (Moesia Prima) i Dardania oraz Mezja II (Moesia Secunda)

Mezja Górna (łac. Moesia Superior) – jedna z prowincji imperium rzymskiego.

Prowincja utworzona została w 86 r. n.e. przez cesarza Domicjana w drodze podziału istniejącej wcześniej prowincji Mezja na Mezję Górną oraz Mezję Dolną (Moesia Inferior).

Granicę między nowo utworzonymi prowincjami ustalono na rzece Cibricy (łac. Ciabrus).

Objęła terytoria na zachód i południe od Dunaju, stanowiące obecnie w przybliżeniu centralną część Republiki Serbii oraz zachodniej Bułgarii (od rejonu Widynia w północno-zachodniej części kraju do Rodopów) oraz nieznaczne tereny w północnej części Republiki Macedonii.

Główne ośrodki[edytuj]

Początkowo centralnym grodem Mezji Górnej było Naissus (obecnie Nisz). Główne ośrodki[1][2]:

na terenie Serbii

Road sign Castle.jpg Naissus (obecnie Nisz)
Road sign Castle.jpg Singidunum (obecnie Belgrad)
Road sign Castle.jpg Taurunum (obecnie Zemun w Belgradzie)
Road sign Castle.jpg Viminacium (rejon Požarevac)
Road sign Castle.jpg Margus (Margum) (rejon Požarevac)
Road sign Castle.jpg Remesiana (Romatiana) (obecnie Bela Palanka)
Road sign Castle.jpg Iustiniana Prima (rejon współcz. Lebane)

na terenie Bułgarii

Road sign Castle.jpg Bononia (obecnie Widyń)
Road sign Castle.jpg Ratiaria (obecnie Arczar, rejon Dimowa)
Road sign Castle.jpg Serdica (obecnie Sofia)
Road sign Castle.jpg Nicopolis ad Nestum (rejon Garmen w obwodzie Błagojewgrad)
Road sign Castle.jpg Pautalia (obecnie Kiustendił)

na terenie Macedonii

Road sign Castle.jpg Scupi (obecnie Skopje)

Wydarzenia[edytuj]

Wraz z administracyjnymi zmianami granic prowincji poszczególne ośrodki zmieniały swoje podporządkowanie.

W drugiej połowie III wieku Mezja Górna została okrojona przez cesarza Aureliana na rzecz utworzonej prowincji (Nowej Dacji - Dacia Aureliana), do której ewakuowano na południe od Dunaju część ludności z Dacji po odwołaniu stamtąd armii rzymskiej (271). Tym samym doszło do powstania prowincji oddzielającej Mezję Górną od Mezji Dolnej. Stolicą nowej prowincji została Serdica (Sofia).

Mezja Górna stała się wówczas prowincją limesową (graniczną), narażoną na ataki z północy i wschodu: po wycofaniu się Rzymian część ziem Dacji (obecnej zachodniej Rumunii) znalazła się pod panowaniem Wizygotów i Gepidów.

W 285 roku na terenie prowincji doszło do rozstrzygnięcia wojny domowej toczonej między cesarzem Karynusem a wojskami Dioklecjana. W bitwie pod Margum Karynus poległ, co otworzyło Dioklecjanowi drogę do władzy nad całością Cesarstwa.

Ok. 293 roku w ramach reform Dioklecjana Mezja Górna uległa kolejnemu podziałowi na Mezję I (Moesia Prima) oraz Dardanię. Podziałowi uległa wtedy także Dacia Aureliana - wydzielono z niej naddunajską prowincję Dacia Ripensis (Dacja Nabrzeżna) ze stolicą w Ratiarii oraz prowincję Dacia Mediterranea ze stolicą w Sofii.

Prowincje znalazły się w granicach diecezji Mezja, utworzonej w ramach prefektury Ilirii (Praefectrura praetorio Illyrici).

Pod panowaniem Bizancjum[edytuj]

Po podziale Cesarstwa Rzymskiego w 395 roku Mezja Prima znalazła się na pograniczu Cesarstwa wschodniorzymskiego[3]. W późniejszych wiekach tereny wielokrotnie wychodziły spod panowania Bizancjum, zmieniając przynależność państwową bądź będąc zdobywanym i łupionym, m.in. przez Hunów, Sarmatów, Gepidów i Ostrogotów[4].

W 510 Cesarstwo Bizantyńskie odzyskało dostęp do Dunaju w rejonie Viminacium i Singidunum[4], gdzie cesarz Justynian I Wielki doprowadził do odbudowy fortyfikacji[5]. Ziemie utracone przejściowo na rzecz Awarów w 584 roku. Następnie twierdze mezyjskie były wykorzystywane przez cesarza Maurycjusza; ziemie na zachód od rzeki Margus zostały utracone ostatecznie na początku VII wieku[4] - na rzecz Awarów, a następnie Słowian.

Przypisy

  1. Miroslava Mirković, Римски градови на Дунаву у Горњој Мезији (Miasta rzymskie nad Dunajem w Górnej Mezji) (srb.), Wydawnictwo Towarzystwa Archeologicznego Jugosławii, seria Dysertacje, Belgrad 1968, udostępnione w ramach Biblioteki Kultury Serbskiej - Projekt Rastko www.rastko.rs [dostęp: 16.01.2017]
  2. Digital Atlas of the Roman Empire [dostęp: 15.01.2016]
  3. Beograd. Ancient Period (serb.). [dostęp 2017-01-03].
  4. a b c Singidunum (Belgrade) (serb.). www.livius.org. [dostęp 2017-01-03].
  5. Prokopiusz z Cezarei: O budowlach (ang.). Loeb Classical Library, 1940. [dostęp 2017-01-03].