Dacja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy krainy historycznej. Zobacz też: Dacia – marka samochodu.
Romania Coat of Arms
Artykuł z serii
Historia Rumunii
Dacja
Wczesne średniowiecze
Późne średniowiecze
Odrodzenie narodowe
Królestwo Rumunii
II wojna światowa
Rumunia w epoce komunizmu
Rumunia po roku 1989
Patrz też:
Kalendarium

Dacja (rumuński Dacia) – kraina historyczna w Europie południowo-wschodniej (w przybliżeniu na obszarze dzisiejszej Rumunii). Od północy była ograniczona Karpatami, od wschodu rzeką Prut, od południa dolnym Dunajem, od zachodu początkowo środkowym biegiem Dunaju, a od I wieku naszej ery – rzeką Cisą.

Historia[edytuj kod]

Plemiona na terenach Dacji przed podbojem rzymskim (82 p.n.e.)
Prowincja Dacia w roku 120 n.e.
Mapa Dacji w II–III wieku

Czasy przedrzymskie[edytuj kod]

Początkowo Dację zamieszkiwała ludność geto-dacka (Dakowie). Dacja uzyskała jednolite oblicze etniczne po wywędrowaniu stąd w końcu III w. p.n.e. Celtów. W około 60 p.n.e. król Burebista zjednoczył plemiona dackie, jednak po jego śmierci (między 44 a 40 p.n.e.) państwo rozpadło się na kilka niezależnych księstw. Ponowne zjednoczenie Dacji nastąpiło w końcu I wieku naszej ery, dokonał tego król Decebal.

 Osobny artykuł: Dakowie.

W latach 101-106 Rzymianie pod wodzą cesarza Trajana podbili Dację, pokonując Daków, jak również plemiona sprzymierzone (po stronie przeciwników Cesarstwa wystąpiło m.in. sarmackie plemię Roksolanów).

Czasy rzymskie[edytuj kod]

W 106 Trajan utworzył rzymską prowincję Dacia (określaną też jako Dacia Traiana). Początkowo stacjonował tam jeden legion, a od 165 dwa. Za panowania Hadriana Dacja była jedną z prowincji limesowych (granicznych), na jej granicach zbudowano umocnienia i obwarowania.

W 119 Hadrian podzielił Dację na dwie części: Dację Górną (Dacia Superior) i Dację Dolną (Dacia Inferior), a w 124 z Dacji Górnej wydzielono Dację Porolissensis. Prowincja została szybko zromanizowana w wyniku wyniszczenia Daków, kolonizacji przez weteranów Trajana i zromanizowanych plemion z Bałkanów, oraz przez żywiołowy i niekontrolowany napływ osadników, przyciąganych przez chęć wzbogacenia się (Dacja miała bogate złoża złota), a także wskutek stacjonowania silnego garnizonu rzymskiego. Głównymi miastami w tym czasie były:
Road sign Castle.jpg Ulpia Traiana (Sarmizegethusa)[1]
Road sign Castle.jpg Apulum (Alba Iulia)[2]
Road sign Castle.jpg Patavissa/Potaissa (Turda)[3]

W czasie wojen markomańskich (166-180) prowincje dackie połączono (w 172) w jedną – tres Daciae.

W III wieku Dacja była wielokrotnie pustoszona przez Gotów, Gepidów i Karpów.

Najazd Gotów i Karpów na Dację i Mezję (250-251 r.)

Likwidacja prowincji[edytuj kod]

W 271 cesarz Aurelian odwołał z Dacji rzymską armię i ewakuował część ludności do nowej Dacji – Dacji Nabrzeżnej (Dacia Ripensis), utworzonej z obszarów części Mezji. Jak twierdzi część rumuńskich historyków po wycofaniu się Rzymian w dawnej Dacji pozostała część ludności łacińskojęzycznej (przodkowie Rumunów). Nie ma jednak na to żadnych dowodów, nie potwierdzają tej tezy także dostępne dane źródłowe i archeologiczne. Po wycofaniu się Rzymian część ziem obecnej Rumunii zajęli Wizygoci i Gepidowie.

W VI wieku na teren Dacji napłynęła z północnego wschodu fala plemion słowiańskich, atakujących stąd bałkańskie prowincje Bizancjum.

Dacia Aureliana[edytuj kod]

VI wiek - prowincje Dacia Ripensis i Dacia Mediterranea w VI wieku n.e.
 Osobny artykuł: Dacia Aureliana.

Reformy cesarza Aureliana z 271 roku doprowadziły do powstania nowej prowincji. Oddzielała ona Mezję Górną od Mezji Dolnej. Stolicą nowej prowincji została Serdica (obecnie bułgarska stolica Sofia).

Ok. 293 roku w ramach reform Dioklecjana Dacia Aureliana uległa podziałowi - wydzielono z niej naddunajską prowincję Dacia Ripensis (Dacja Nabrzeżna) ze stolicą w Ratiarii (obecnie Arczar, rejon Dimowa w Bułgarii) oraz prowincję Dacia Mediterranea ze stolicą w Sofii.

Prowincje nowej Dacji znalazły się w granicach diecezji Mezja (łac. Diocesis Moesiarum), utworzonej w ramach prefektury Ilirii (Praefectrura praetorio Illyrici).

Władcy Dacji przed włączeniem do Cesarstwa Rzymskiego[edytuj kod]

  • Zalmoxis
  • Moskon – III wiek p.n.e.
  • Dromichaetes – III wiek p.n.e.
  • Rubobostes – II wiek p.n.e.
  • Oroles – II wiek p.n.e.
  • Rhemaxos – około 200 p.n.e.
  • Dicomes – I wiek p.n.e.
  • Rholes – I wiek p.n.e.
  • Dapyx – I wiek p.n.e.
  • Cotiso – I wiek p.n.e.
  • Zyraxes – I wiek p.n.e.
  • Burebista – 70 p.n.e. – 44 p.n.e.
  • Charnabon
  • Comosicus – 44 p.n.e. – 28 p.n.e.
  • Coson
  • Duras – 68 – 87
  • Decebalus – 87 – 106

Zobacz też[edytuj kod]

Przypisy

  1. Sarmizegetusa / Ulpia Traiana Sarmizegetusa, Digital Atlas of the Roman Empire [dostęp: 17.01.2016]
  2. Apulum, Alba Julia, Digital Atlas of the Roman Empire [dostęp: 17.01.2016]
  3. Potaissa, Turda, Digital Atlas of the Roman Empire [dostęp: 17.01.2016]