Nagłe zatrzymanie krążenia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z NZK)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nagłe zatrzymanie krążenia
Cessatio circulationis
ICD-10 I46
I46.0 Zatrzymanie krążenia ze skuteczną resuscytacją
I46.1 Nagła śmierć sercowa, tak opisana
I46.9 Zatrzymanie krążenia nieokreślone

Nagłe zatrzymanie krążenia, NZK (łac. cessatio circulationis[1]) – nagły stan chorobowy, w którym dochodzi do zatrzymania czynności mechanicznej serca, powodującego ustanie krążenia krwi. Następuje wtórne zatrzymanie oddechu i w konsekwencji dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia mózgu. Właściwym postępowaniem po rozpoznaniu NZK jest rozpoczęcie resuscytacji.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Niektóre przyczyny (tzw. 4H i 4T) prowadzą do utraty tętna przy zachowaniu aktywności elektrycznej.

Mechanizmy zatrzymania[edytuj | edytuj kod]

  • migotanie komór – jest to niesynchroniczna praca komórek mięśnia sercowego, depolaryzacja zachodzi w różnym czasie; w zapisie EKG brak wyodrębnionych zespołów QRS
  • częstoskurcz komorowy – bez tętna; w zapisie EKG wysokie zespoły QRS, czasem ostre
  • asystolia – brak czynności elektrycznej (i, co za tym idzie, mechanicznej) w mięśniu sercowym; w zapisie EKG linia zbliżona do linii izoelektrycznej
  • rozkojarzenie elektromechaniczne – obecna czynność elektryczna serca (zapis EKG inny niż asystolia i migotanie komór), ale brak czynności mechanicznej (aktywność elektryczna bez tętna)

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Nagłe zatrzymanie krążenia rozpoznaje się po sprawdzeniu trzech najważniejszych objawów (wszystkie one muszą wystąpić):

  • utrata świadomości – poszkodowany nie reaguje na bodźce (dotyk i głos)
  • brak oddechu lub oddech patologiczny – kontrola oddechu po udrożnieniu dróg oddechowych przez 10 sekund
  • brak tętna na dużych tętnicach – kontrola tętna na tętnicy szyjnej zewnętrznej lub udowej przez 10 sekund

Objawy późne (jeśli nie podjęto natychmiastowych działań resuscytacyjnych):

  • sinica dystalnych części ciała
  • szerokie źrenice (niereagujące na światło)
  • bladość, plamy opadowe

Postępowanie[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe czynności resuscytacyjne[edytuj | edytuj kod]

  • A (ang. airways) – udrożnienie dróg oddechowych: usunięcie z jamy ustnej śluzu i ciał obcych oraz odgięcie głowy do tyłu i wysunięcie żuchwy
  • B (ang. breathing) – wentylacja płuc: sztuczny oddech usta-usta lub usta-nos
  • C (ang. circulation) – zewnętrzny (pośredni) masaż serca: rytmiczne uciskanie mostka dwoma rękami ułożonymi dłoń na dłoń na głębokość 5 cm (u dorosłych) w linii środkowej ciała, na środku klatki piersiowej [dolna połowa mostka].
  1. W przypadku braku reakcji ratownik ma (po udrożnieniu dróg oddechowych przez odchylenie głowy do tyłu) stwierdzić – w czasie do 10 sekund – wzrokiem, słuchem i dotykiem, czy pojawiają się prawidłowe oddechy, kaszel lub ruchy pacjenta świadczące o zachowanej czynności serca.
  2. Po stwierdzeniu braku reakcji oraz braku oddechu należy wezwać pogotowie (999 lub 112), po czym trzydzieści razy ucisnąć środek klatki piersiowej (dolna połowa mostka), a następnie wykonać dwa wdechy ratownicze.
  3. Sekwencję trzydziestu ucisków i dwóch wdechów należy powtarzać do przywrócenia spontanicznego oddechu, zmęczenia ratującego lub do przyjazdu wykwalifikowanej pomocy.
  4. Resuscytację krążeniowo-oddechową rozpoczyna się od 5 wdechów ratowniczych z następczym masażem serca w czterech przypadkach NZK: u dziecka, u topielca, u wisielca, u zasypanego (śniegiem, ziemią itp.).

Ważne jest, aby w trakcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO) starać się wykryć i leczyć (jeśli to możliwe) potencjalnie usuwalne przyczyny nagłego zatrzymania krążenia.

Jeżeli podstawowe zabiegi resuscytacyjne były wykonywane przez przynajmniej dwie minuty bez pozytywnego skutku, a jest dostęp do defibrylatora automatycznego (AED), przykleja się trzy elektrody do klatki piersiowej z monitora defibrylatora, sprawdza rytm i przechodzi do dalszego postępowania.

Prowadzone są testy zastosowania dronów do szybkiego dostarczania defibrylatora typu AED (automated external defibrillator) do pacjenta z nagłym zatrzymaniem akcji serca[2].

Dalsze postępowanie[edytuj | edytuj kod]

Po stwierdzeniu rytmu do defibrylacji (migotanie komór lub częstoskurcz komorowy bez tętna):

  • wykonuje się defibrylację 360 J (prądem monofazowym) lub 150–200 J (prądem dwufazowym, przez nowoczesny defibrylator)
  • kontynuuje się rozpoczętą resuscytację krążeniowo-oddechową w sekwencji trzydziestu uciśnięć i dwóch wdechów przez dwie minuty
  • co dwie minuty sprawdza się rytm
  • w razie potrzeby wykonuje się kolejne defibrylacje i kontynuuje resuscytację według podanego schematu
  • po trzeciej defibrylacji podaje się 1 mg adrenaliny dożylnie, powtarza 1 mg adrenaliny co 3–5 minut; amiodaron w dawce 300 mg również podaje się po trzeciej defibrylacji[3]
  • wyżej wymieniony cykl postępowania powtarza się, jeśli nie dojdzie do przywrócenia krążenia (obecny puls).

Po stwierdzeniu rytmu nie do defibrylacji (asystolia lub aktywność elektryczna bez tętna):

  • podaje się 1 mg adrenaliny dożylnie i powtarza podawanie 1 mg co 3–5 minut
  • kontynuuje się resuscytację krążeniowo-oddechową w sekwencji trzydziestu uciśnięć mostka i dwóch wdechów
  • ocenia się rytm co dwie minuty
  • nie zaleca się rutynowo podawania atropiny[3].

Po 20–25 minutach od zatrzymania krążenia lub przy ciężkiej kwasicy i niektórych zatruciach lekami podaje się 8,4% roztwór wodorowęglanu sodu w dawce 1 mEq/kg masy ciała.

Zaprzestanie resuscytacji następuje po 30–45 minutach, jeśli NZK trwało powyżej sześciu minut przed rozpoczęciem RKO[potrzebny przypis]. Czas trwania zabiegów resuscytacyjnych należy przedłużyć do 45–60 min w wypadku utonięcia, w hipotermii i przy zatruciach lekowych[potrzebny przypis]. Zalecenia te dotyczą osób wyłącznie z wykształceniem medycznym. Osoby bez wymaganego wykształcenia wykonują resuscytację do czasu przybycia pomocy specjalistycznej lub do własnego wyczerpania, bez względu na czas, jaki upłynął od nagłego zatrzymania krążenia.

Kryteria stwierdzania nieodwracalnego zatrzymania krążenia stanowi obwieszczenie Ministra Zdrowia, określające RKO za nieskuteczne po upływie ostatnich 20 minut resuscytacji w rytmie asystolii w przypadku dorosłych oraz 45 minut w przypadku dzieci w wieku poniżej 2 lat, z zachowaniem 5-minutowego okresu obserwacji po nieskutecznej RKO w obu przypadkach[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Szczeklik i Gajewski 2017 ↓, s. 129.
  2. Andreas Claesson, Anders Bäckman, Mattias Ringh, Time to Delivery of an Automated External Defibrillator Using a Drone for Simulated Out-of-Hospital Cardiac Arrests vs Emergency Medical Services, „Journal of American Medical Association”, 317(22), 2017, s. 2332–2334, DOI10.1001/jama.2017.3957.
  3. a b Podsumowanie głównych zmian w Wytycznych Resuscytacji. Polska Rada Resuscytacji, 2010. s. 7. [dostęp 2011-04-14].
  4. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 9 sierpnia 2010 r. w sprawie kryteriów i sposobu stwierdzenia nieodwracalnego zatrzymania krążenia M.P. z 2010 r. nr 59, poz. 784

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski: Interna Szczeklika 2017. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2017, s. 129. ISBN 978-83-7430-517-4.
  • Stany nagłe. Tomasz Hryniewiecki (red.). Warszawa: Medical Tribune Polska, 2009, s. 6–11. ISBN 978-83-60135-58-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.