Nagłe zatrzymanie krążenia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nagłe zatrzymanie krążenia
ICD-10 I46
I46.0 Zatrzymanie krążenia ze skuteczną resuscytacją
I46.1 Nagła śmierć sercowa, tak opisana
I46.9 Zatrzymanie krążenia nie określone

Nagłe zatrzymanie krążenia, w skrócie nzk – nagły stan chorobowy, w którym dochodzi do zatrzymania czynności mechanicznej serca powodującego ustanie krążenia krwi. Następnie występuje wtórne zatrzymanie oddechu, i w konsekwencji dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia mózgu. Właściwym postępowaniem po rozpoznaniu nzk jest rozpoczęcie resuscytacji.

Przyczyny[edytuj]

Należy rozważyć tzw. 4H i 4T.

Mechanizmy zatrzymania[edytuj]

  • migotanie komór – jest to niesynchroniczna praca komórek mięśnia sercowego, depolaryzacja zachodzi w różnym czasie; w zapisie EKG brak wyodrębnionych zespołów QRS
  • częstoskurcz komorowy – bez tętna; w zapisie EKG wysokie zespoły QRS, czasem ostre
  • asystolia – brak czynności elektrycznej (a co za tym idzie i mechanicznej) w mięśniu sercowym – w zapisie EKG – linia izoelektryczna
  • rozkojarzenie elektromechaniczne (PEA) – obecna czynność elektryczna serca (obecny zapis EKG – inny niż asystolia i migotanie komór), ale brak czynności mechanicznej (aktywność elektryczna bez tętna)

Objawy[edytuj]

Nagłe zatrzymanie krążenia rozpoznajemy po sprawdzeniu trzech najważniejszych objawów (wszystkie trzy muszą wystąpić):

  • utrata świadomości (poszkodowany nie reaguje na bodźce – dotyk i głos),
  • brak oddechu lub oddech patologiczny (kontrola oddechu po udrożnieniu dróg oddechowych przez 10 sekund),
  • brak tętna na dużych tętnicach (kontrola tętna na tętnicy szyjnej zewnętrznej lub udowej przez 10 sekund)

Objawy późne (jeśli nie podjęto natychmiastowych działań resuscytacyjnych):

Postępowanie[edytuj]

Podstawowe czynności resuscytacyjne[edytuj]

  • A (ang. Airways) – udrożnienie dróg oddechowych: usunięcie z jamy ustnej śluzu i ciał obcych oraz odgięcie głowy do tyłu i wysunięcie żuchwy
  • B (ang. Breathing) – wentylacja płuc: sztuczny oddech usta-usta lub usta-nos
  • C (ang. Circulation) – zewnętrzny (pośredni) masaż serca: rytmiczne uciskanie mostka dwoma rękami ułożonymi dłoń na dłoń na głębokość 5 cm (u dorosłych) w linii środkowej ciała, na środku klatki piersiowej [dolna połowa mostka].
  1. W przypadku braku reakcji, ratownik ma (po udrożnieniu dróg oddechowych przez odchylenie głowy do tyłu) stwierdzić w czasie do 10 sekund wzrokiem, słuchem i dotykiem, czy pojawiają się prawidłowe oddechy, kaszel lub ruch pacjenta świadczące o zachowanej czynności serca
  2. Po stwierdzeniu braku reakcji oraz braku oddechu, należy wezwać pogotowie (999 lub 112), po czym trzydzieści razy ucisnąć środek klatki piersiowej [dolna połowa mostka], a następnie wykonać dwa wdechy ratownicze
  3. Sekwencję trzydziestu ucisków i dwóch wdechów należy powtarzać do przywrócenia spontanicznego oddechu, zmęczenia ratującego lub do przyjazdu wykwalifikowanej pomocy
  4. Resuscytację krążeniowo-oddechową rozpoczyna się od 5 wdechów ratowniczych z następnym masażem serca w 4 przypadkach NZK: u dziecka, u topielca, u wisielca, u zasypanego (śniegiem, ziemią i inn.)

Ważne jest, aby w trakcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej [RKO] starać się wykryć i leczyć (jeśli to możliwe) potencjalnie usuwalne przyczyny nagłego zatrzymania krążenia.

Jeżeli podstawowe zabiegi resuscytacyjne były wykonywane przez przynajmniej dwie minuty bez pozytywnego skutku, a mamy dostęp do defibrylatora (automatycznego (AED) lub z karetki zespołu ratownictwa medycznego lub szpitalnego), przykleja się 3 elektrody do klatki piersiowej z monitora defibrylatora sprawdza się rytm i przechodzi do dalszego postępowania.

Dalsze postępowanie[edytuj]

Po stwierdzeniu rytmu do defibrylacji (migotanie komór lub częstoskurcz komorowy bez tętna):

  • wykonuje się defibrylację 360 J - prądem monofazowym, 150-200 J - prądem dwufazowym [nowoczesny defibrylator]
  • kontynuuje się rozpoczętą resuscytację krążeniowo-oddechową w sekwencji trzydziestu uciśnięć i dwóch wdechów przez dwie minuty
  • co 2 minuty sprawdza się rytm
  • w razie potrzeby wykonuje się kolejne defibrylacje i kontynuuje się resuscytację według podanego schematu
  • po trzeciej defibrylacji podaje się 1 mg adrenaliny dożylnie, powtarza się 1 mg adrenaliny co 3-5 minut; amiodaron w dawce 300 mg również podaje się po trzeciej defibrylacji[1]
  • wyżej wymieniony cykl postępowania powtarza się, jeśli nie dojdzie do przywrócenia krążenia (obecny puls)

Po stwierdzeniu rytmu nie do defibrylacji (asystolia lub aktywność elektryczna bez tętna - PEA):

  • podaje się 1 mg adrenaliny dożylnie i powtarza się podawanie 1 mg co 3-5 minut
  • kontynuuje się resuscytacje krążeniowo-oddechową w sekwencji: trzydziestu uciśnięć mostka i dwóch wdechów
  • ocena rytmu co dwie minuty
  • nie zaleca się rutynowo podawania atropiny[1]

Po 20-25 minutach od zatrzymania krążenia lub przy ciężkiej kwasicy i niektórych zatruciach lekami podaje się 8,4% roztwór wodorowęglanu sodu w dawce 1 mEq/kg masy ciała.

Zaprzestanie resuscytacji po 30-45 minutach jeśli NZK trwało poniżej sześciu minut przed rozpoczęciem RKO. Czas trwania zabiegów resuscytacyjnych należy przedłużyć do 45-60 min w wypadku utonięcia, w hipotermii i przy zatruciach lekowych. Zalecenia te dotyczą osób wyłącznie z wykształceniem medycznym. Osoby bez wymaganego wykształcenia wykonują resuscytację do czasu przybycia pomocy specjalistycznej lub do własnego wyczerpania, bez względu na czas jaki upłynął od nagłego zatrzymania krążenia.

Kryteria stwierdzania nieodwracalnego zatrzymania krążenia stanowi obwieszczenie Ministra Zdrowia, określające RKO za nieskuteczne po upływie ostatnich 20 minut resuscytacji w rytmie asystolii w przypadu dorosłych oraz 45 minut w przypadku dzieci w wieku poniżej 2 lat, z zachowaniem 5 minutowego okresu obserwacji po nieskutecznej RKO w obu przypadkach[2].

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. a b Podsumowanie głównych zmian w Wytycznych Resuscytacji. Polska Rada Resuscytacji, 2010. [dostęp 2011-04-14]. s. 7.
  2. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 9 sierpnia 2010 r. w sprawie kryteriów i sposobu stwierdzenia nieodwracalnego zatrzymania krążenia M.P. z 2010 r. Nr 59, poz. 784

Bibliografia[edytuj]

  • Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie. Andrzej Szczeklik (red.). T. I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 242-7. ISBN 8374300310.
  • Stany nagłe. Tomasz Hryniewiecki (red.). Warszawa: Medical Tribune Polska, 2009, s. 6-11. ISBN 978-83-60135-58-7.


Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.