Narwa (miasto)
59°22′08″N 28°11′14″E/59,368889 28,187222 Zamek w Narwie (2022) | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Prowincja | |||||
| Burmistrz | |||||
| Powierzchnia |
84,54 km² | ||||
| Wysokość |
25 m n.p.m. | ||||
| Populacja (1 I 2025) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
| Nr kierunkowy |
035 | ||||
| Kod pocztowy |
20201 | ||||
| Tablice rejestracyjne |
N | ||||
Położenie na mapie Estonii  | |||||
| 59°22′08″N 28°11′14″E/59,368889 28,187222
| |||||
| Strona internetowa | |||||
Narwa (est. Narva, niem. Narwa, ros. Нарва) – miasto w północno-wschodniej Estonii, na granicy z Rosją, nad rzeką Narwą, niedaleko ujścia tej rzeki do Zatoki Fińskiej. Populacja wynosi 52 495 osób (1 I 2025)[1].
Po drugiej stronie rzeki leży rosyjskie miasto Iwangorod, dawniej część Narwy, w 1945 roku zostało ono włączone przez władze sowieckie do Rosyjskiej FSRR.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Obszar dzisiejszej Narwy był zasiedlony już w 5. i 4. tysiącleciu p.n.e. przez ludy z kultury Narva.
Pierwszą pisemną wzmianką o miejscowości mógł być wpis w Latopisie nowogrodzkim pierwszym. Pojawia się tam we wpisie z 1172 roku termin „Nerewski koniec”, który mógł odnosić się do miejscowości, jak również do przeprawy na rzece Narwie[2].
Pierwsza pewna wzmianka pochodzi z 1240 roku. Narwa jest wymieniona jako należąca do duńskiego króla mała wieś[2]. Prawdopodobnie w 2. połowie XIII wieku, przed 1277 rokiem, duńczycy wybudowali zamek nad Narwą[2]. Według Latopisu nowogrodzkiego pierwotnie zamek miał stać na prawym brzegu rzeki, być może stanowiąc bazę do dalszych podbojów na wschód. Próba jego budowy tam jednak się nie powiodła i zamek wybudowano w obecnej lokalizacji, na lewym brzegu[2].
W 1346 roku król Danii Waldemar IV sprzedał północno-zachodnie ziemie Estonii wraz z Narwą zakonowi inflanckiemu[2].
W 1659 roku miasto strawił pożar. Odbudowa według całkiem nowego planu urbanistycznego zajęła 20 lat[3].
Strategiczne położenie Narwy spowodowało, że w jej okolicach rozgrywało się wiele konfliktów zbrojnych. M.in. podczas:
- wojen inflanckich: 1558, 1581 (6 września 1581 wojska szwedzkie zdobyły miasto i wymordowały całą ludność[4]),
- III wojny północnej (wielkiej wojny północnej): 1700 (najistotniejsza), 1704,
- wojny estońsko-bolszewickiej (wojny o niepodległość Estonii): bitwa o Narwę w 1918, następnie wkroczenie wojsk estońskich do miasta w styczniu 1919,
- II wojny światowej: 1944.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Do wybuchu II wojny światowej Narwa była etnicznie estońska, podobnie jak stanowiący jej część leżący obecnie w Rosji Iwangorod. W 1940 roku ZSRR przeprowadził wysiedlenia Estończyków i Niemców z Narwy, a na ich miejsce osiedlono Rosjan, szczególnie w okresie odbudowy miasta ze zniszczeń wojennych. W okresie radzieckim oba miasta posiadały wspólną infrastrukturę, m. in. energetyczną i sanitarną.
Po odzyskaniu przez Estonię niepodległości w mieście osiadła pewna liczba Estończyków, którzy objęli stanowiska w administracji państwowej i służbach publicznych, jednak wciąż ludność rosyjska stanowi zdecydowaną większość populacji[5]. W 2007 roku miasto, które liczyło ponad 67 497 mieszkańców i zajmowało obszar 84,54 km², miało 93,85% mieszkańców rosyjskojęzycznych, z czego 86,41% Rosjan. Estończycy stanowili jedynie 4% mieszkańców Narwy[potrzebny przypis]. W 2025 r. (1 I) miasto zamieszkane było przez 52 495 osób[1].
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]W mieście rozwinął się przemysł włókienniczy, bawełniany, materiałów budowlany, metalowy, maszynowy, drzewny oraz spożywczy[6].
Transport
[edytuj | edytuj kod]Przez Narwę przebiega estońska droga krajowa nr 1 z Tallinna. Jest ona częścią trasy europejskiej E20 z lotniska Shannon w Irlandii do Petersburga w Rosji.
W mieście znajduje się stacja kolejowa Narwa na historycznej linii z Paldiski do Petersburga, wybudowanej w 1870 roku. Obecnie z Narwy można dojechać do Tallinna lub do Moskwy oraz Petersburga (połączenia międzynarodowe obsługuje spółka GO Rail, krajowe Elron).
W mieście znajduje się trawiaste lotnisko Olgina, używane obecnie głównie dla spadochroniarstwa. Może ono obsłużyć samoloty o masie do pięciu ton. Miasto wraz z sąsiednią gminą Vaivara chce utworzenia większego portu lotniczego, mogącego obsłużyć ruch międzynarodowy[7].
Kultura
[edytuj | edytuj kod]Od 1999 roku w cyklu dwuletnim organizowany jest w Narwie Międzynarodowy Konkurs Chopinowski dla młodych pianistów[8].
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]
Urodzeni w Narwie
[edytuj | edytuj kod]- Paul Keres – szachista
- Adolf Szyszko-Bohusz – architekt
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c RV0240: POPULATION BY SEX, AGE AND PLACE OF RESIDENCE, 1 JANUARY [online], PxWeb [dostęp 2025-12-21] (ang.).
- ↑ a b c d e History [online], Narva Muuseum [dostęp 2026-04-09] (ang.).
- ↑ Narva: A city that has always been fought over [online], The Baltic Guide Online, 18 sierpnia 2024 [dostęp 2026-04-09] (ang.).
- ↑ Jeremy Black: Warfare: Renaissance to revolution 1492-1792. Cambridge University Press, 1996, s. 59. ISBN 0-5214-7033-1.
- ↑ Michał Kacewicz: V kolumna Putina? Rosjanie w Estonii. [w:] Newsweek [on-line]. Ringier Axel Springer Polska, 2014-09-30. [dostęp 2014-09-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-30)]. (pol.).
- ↑ Narwa, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-02-09].
- ↑ Narva pondering airport development plan [online], ERR, 6 października 2015 [dostęp 2026-04-09] (ang.).
- ↑ Międzynarodowy Konkurs Chopinowski w Narwie – koncert galowy - Polska w Estonii - Portal Gov.pl [online], Polska w Estonii [dostęp 2025-10-03].
| Gminy miejskie | |
|---|---|
| Gminy wiejskie |
