Necpaly

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Necpaly
ilustracja
Państwo  Słowacja
Kraj  żyliński
Powiat Martin
Starosta Peter Majko[1]
Powierzchnia 42,172[2] km²
Wysokość 510 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

879[3]
20,84 os./km²
Nr kierunkowy 043
Kod pocztowy 038 12
Tablice rejestracyjne MT
Położenie na mapie kraju żylińskiego
Mapa lokalizacyjna kraju żylińskiego
Necpaly
Necpaly
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Necpaly
Necpaly
48°59′08,22″N 18°58′03,30″E/48,985617 18,967583
Strona internetowa

Necpaly – wieś (obec) w północnej Słowacji, w powiecie Martin, w kraju żylińskim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona jest we wschodniej części Kotliny Turczańskiej, u zachodnich podnóży Wielkiej Fatry. Zabudowania wsi rozłożone są u wylotu Doliny Necpalskiej, po obu stronach Necpalskiego Potoku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1266 r.[4], jednak jak wskazują przypadkowe znaleziska archeologiczne, tereny te zamieszkane były już znacznie dawniej. W katastrze wsi znaleziono m.in. brązowe i złote przedmioty z końca epoki brązu, zaliczane do kultury łużyckiej, zaś u podnóży Brotnicy (836 m n.p.m.) na południe od wsi odkryto ślady osadnictwa z okresu rzymskiego, wiązanego z kulturą puchowską.

Dwór

Wieś należała początkowo do Necpalskich, a od XVI do XIX w. do rodziny Justhów. Ci drudzy, związani z prądami reformacyjnymi, założyli w Necpalach ewangelicką łacińską szkołę średnią, a później gimnazjum artykularne (istniejące w latach 1592-1834), dzięki czemu wieś stała się głównym ośrodkiem protestantyzmu w Turcu. Już w XVIII w. powstała we wsi papiernia, pracująca do 1924 r., działały też tartak i browar. Mieszkańcy trudnili się rolnictwem i rzemiosłem, natomiast z końcem XIX w. zaznaczyła się intensywna emigracja zarobkowa.

W 1944 r. w czasie słowackiego powstania narodowego w Necpalach mieścił się sztab 5. związku taktycznego wojsk powstańczych. Wieś była ostatnią miejscowością w Kotlinie Turczańskiej, oddaną wojskom niemieckim przez wycofujących się w góry powstańców. Okres ten i liczne ofiary faszystów upamiętnia w Necpalach kilka pomników i tablic pamiątkowych.

Przypisy

  1. a b Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-11-09].
  2. a b Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-11-09].
  3. a b Slovakia: Žilinský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-11-09].
  4. a b Necpaly - História (słow.). W: E-OBCE.sk [on-line]. TERRA GRATA. [dostęp 2017-11-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Hochmuth Zdenko a kolektív: Veľká Fatra. Turistický sprievodca ČSSR č. 3, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1980;
  • Vavrík Bartolomej i in.: Turiec. Turistický sprievodca, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1986;
  • Malá Fatra - Martinské hole. Turistická mapa 1:50 000. Edícia turistických máp č. 121, wyd. VKÚ Harmanec 1993. ​ISBN 80-85510-10-3​;