Martin (Słowacja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Martin
Ilustracja
Centrum miasta
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Słowacja
Kraj żyliński
Burmistrz Andrej Hrnčiar
Powierzchnia 67,74 km²
Wysokość 395 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

58 719 [1]
866,8 os./km²
Nr kierunkowy 0 43
Kod pocztowy 036 01
Tablice rejestracyjne MT
Położenie na mapie kraju żylińskiego
Mapa lokalizacyjna kraju żylińskiego
Martin
Martin
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Martin
Martin
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Martin
Martin
Ziemia 49°03′49″N 18°55′17″E/49,063611 18,921389
Strona internetowa

Martin (węg. Turócszentmárton, niem. Turz-Sankt Martin, łac. Sanctus Martinus / Martinopolis) – miasto powiatowe w środkowej Słowacji, w kraju żylińskim, w historycznym regionie Turiec. Do 1951 nosiło nazwę Turčiansky Svätý Martin.

Położenie[edytuj]

Martin leży na wysokości 394 m n.p.m.w północnej (dolnej) części Kotliny Turczańskiej, u ujścia rzeki Turiec do Wagu, między pasmami Wielkiej Fatry i Małej Fatry. Liczba mieszkańców miasta wynosi 61 276 osób [2002], powierzchnia miasta – 67,74 km². Współrzędne geograficzne – 49°05'23 N, 18°56'16 E.

Dzielnice Martina[edytuj]

  • Jahodníky
  • Košúty
  • Martin
  • Podháj
  • Priekopa
  • Tomčany
  • Záturčie

Komunikacja[edytuj]

Przez Martin przebiega słowacka droga krajowa nr 18 (przyszła autostrada D1 / E50) z Żyliny do Rużomberku. Łączy się z nią droga krajowa nr 65 z Żaru nad Hronem. Przez miasto przebiega też linia kolejowa ze Zvolena, która w sąsiednim miasteczku Vrútky łączy się z Koszycko-Bohumińską magistralą dając połączenia do Żyliny oraz Popradu.

Historia[edytuj]

W okolicach Martina istniało osiedle kultury halsztackiej, a w IX wieku – osiedle słowiańskie. Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1264 – w tym czasie stał tu już romański kościół. Prawa miejskie Martin otrzymał w 1340. W 1430 miasto zostało spalone przez husytów, kilkakrotnie niszczyły je także trzęsienia ziemi. Od XVIII wieku był siedziba władz komitatu Turiec. W połowie XIX wieku Martin stał się ośrodkiem słowackiego odrodzenia narodowego (dzisiejsza literacka odmiana języka słowackiego ma za podstawę dialekt okolic Martina). w 1863 w Martinie założono Macierz Słowacką. W 1894 w mieście rozpoczęto produkcję piwa Martiner. 30 października 1918 w Martinie ogłoszono deklarację o zjednoczeniu ziem słowackich z Czechami i Morawami w Czechosłowację. Pod koniec II wojny światowej Martin został zdobyty przez Armię Czerwoną 11 kwietnia 1945. Po wojnie Martin stał się ośrodkiem przemysłu ciężkiego, głównie maszynowego (również zbrojeniowego), budowlanego, a także papierniczego i spożywczego (browar, zamknięty w 2003). W 1951 komunistyczne władze usunęły z nazwy miasta określenie "święty", stanowiące jej część od początku istnienia miasta.

Dzisiejszy Martin to nadal ośrodek przemysłowy – znajdują się tu m.in. zakłady Volkswagena, drukarnia "Printers Neografia Inc.", zakłady obuwnicze "Ecco Slovakia" i wytwórnia części samochodowych "Trim Leader Co".

Sport, turystyka, zabytki[edytuj]

W Martinie ma siedzibę klub hokejowy MHC Martin.

Miasto służy również jako baza turystyczna do wycieczek w góry Wielkiej i Małej Fatry. Znajduje się tu kilka muzeów, m.in. Muzeum Etnograficzne (oddział Słowackiego Muzeum Narodowego) i skansen wsi słowackiej (Múzeum slovenskej dediny) oraz szereg galerii sztuki. Są tu również zabytki:

  • katolicki kościół pw. świętego Marcina z XIII wieku, rozbudowany w XV wieku, z freskami z XIV wieku,
  • klasycystyczny kościół ewangelicki,
  • słowacki Cmentarz Narodowy (Národný cintorín, pomnik kultury narodowej). Założony w początkach XIX w., znaczenie narodowego panteonu uzyskał w II połowie tego stulecia, w czasie, kiedy Martin był nieoficjalną stolicą Słowaków. Znajdują się tu groby z cennymi nagrobkami i pomnikami ponad 300 wybitnych osób słowackiego życia narodowego, kulturalnego i naukowego.
  • budynki Macierzy Słowackiej,
  • odbudowane centrum miasta z budynkami słowackiego Banku Tatrzańskiego ("Tatra Banka"), Słowackiej Biblioteki Narodowej i teatru,
  • synagoga i cmentarz żydowski.

Miasta partnerskie[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]