Nefertiti

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nefertiti
Wielka Małżonka Królewska
Ilustracja
Popiersie Nefertiti
królowa Egiptu
Jako żona Echnatona
Poprzedniczka Teje
Następczyni Meritaton
Dane biograficzne
Dynastia XVIII
Ojciec Aj
Matka Teje
Mąż Echnaton
Dzieci Meritaton,
Maketaton,
Anchesenpaaton,
Neferneferuaton-Taszerit,
Neferneferure,
Setepenre
Płaskorzeźba przedstawiająca Echnatona, Nefertiti i ich troje dzieci, która była wzorem falsyfikatu na wymianę za głowę Nefertiti (Muzeum Egipskie w Berlinie)
M17X1
N35
N5
F35F35F35F35M18X1
Z4
B1

Neferneferuaton-Nefertiti („Piękna, jest piękność Atona, piękna która nadchodzi/nadeszła/przybyła”) – żona faraona Echnatona z XVIII dynastii, w latach 1334–1332 p.n.e. prawdopodobnie faraon (jako Anchcheperure Neferneferuaton).

Prawdopodobnie jej imię wymawiano Nafteta[potrzebny przypis].

Pochodzenie Nefertiti nie jest jasne. Przedstawia się teorię, jakoby była księżniczką mitannijską – co tłumaczyłoby jej imię, utożsamia się ją też z Taduhepą. Przyjmuje się także, że była córką doradcy dworu Aja, który wstąpił na tron po śmierci Tutanchamona.

Była ukochaną żoną Echnatona, z którym miała 6 córek: Meritaton, Maketaton, Anchesenpaaton, Neferneferuaton-Taszerit, Neferneferure i Setepenre. Prawdopodobnie została wyniesiona na tron jako współregent i przybrała imię Neferneferuaton („Nadzwyczajna piękność Atona”). Jako jedyna królowa w historii Egiptu jest przedstawiana na nielicznych zachowanych płaskorzeźbach w pozach zarezerwowanych dla faraonów[potrzebny przypis], np. zwyciężania lub upokarzania wrogów Egiptu. Była także macochą Tutanchamona, syna ze związku Echnatona z drugorzędną żoną Kiją.

Stawiane są hipotezy, że po śmierci swego męża objęła tron jako Anchcheperure Semenchkare. Jednak Christian Loeben z Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie odkrył, że Nefertiti nie była następczynią męża. Zrekonstruowana przez dr. Loebena figurka pogrzebowa Uszebti, znaleziona w Amarnie, sugeruje, że umarła wcześniej niż jej mąż. Na figurce widnieje napis, że przedstawia ona „wielką małżonkę królewską Nefertiti oby żyła wiecznie”. Ponieważ została nazwana żoną Echnatona, można wnioskować, że nigdy nie była jego następczynią[1]. Nie można jednak wykluczyć, że doszła do władzy jako regentka w imieniu małoletniego Tutanchamona[2].

Podobnie jak Echnaton pochowana została w jego nowej stolicy Achetaton (dosłownie „horyzont Atona”, obecnie: Amarna). Jednak ich grób został prawdopodobnie przeniesiony do Doliny Królów. Przypisuje się im grobowiec KV55, gdzie znalezione szczątki zostały zidentyfikowane jako należące do Echnatona. Dawniejsza hipoteza głosiła, że anonimowa mumia z grobowca KV35 w Dolinie Królów, zwana Młodszą Damą, należy do królowej Nefertiti. Jednak najnowsze[kiedy?] badania wykluczyły tę teorię[potrzebny przypis].

Po upadku kultu Atona i restauracji kultu Amona większość posągów i inskrypcji jej męża została zniszczona lub zatarta. Z jej pamiątkami nie obchodzono się tak zdecydowanie, co może wskazywać, że to ona przywróciła stary kult.

Według pewnych wskazówek, skarby znalezione w grobie przedwcześnie zmarłego Tutanchamona mogły pierwotnie być wyposażeniem grobowców jego ojca i macochy. 6 grudnia 1912 roku Ludwig Borchardt (1863–1938) odnalazł w el-Amarna bardzo dobrze zachowane popiersie królowej. Przy podziale wykopalisk między Egipt i Niemcy, strona niemiecka zaoferowała Egipcjanom w zamian kamienny ołtarz (środkową część tryptyku), który w roku 2009 okazał się falsyfikatem, wzorowanym na znajdującej się w zbiorach berlińskich płaskorzeźbie[3]. Popiersie jest przechowywane w Neues Museum w Berlinie. Rząd Egiptu ponawia próby odzyskania dzieła, które jego zdaniem jest skradzione[potrzebny przypis]. Rzeźba ta, przedstawiająca głowę kobiety z długą szyją i przysługującym faraonom nakryciem głowy, stała się symbolem starożytnego kanonu piękna.[potrzebny przypis]

Wraz z Echnatonem wprowadzała kult jedynego boga – Atona, symbolizowanego przez tarczę słoneczną. Monoteizm był powodem konfliktu ze stanem kapłańskim, przede wszystkim z kapłanami Amona.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Akhenaten And Nefertiti – The Royal Gods Of Egypt, BBC, 2002.
  2. Vandenberg 2002 ↓.
  3. Krimi um die Königin, „Der Spiegel”, 22, 2009, s. 134–135.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Joyce Tyldesley, Nefertiti, Warszawa: PIW, 2003.
  • Krzysztof Kęciek, Starożytność wyklęta. Archeolodzy i łowcy sensacji, Warszawa: Attyka, 2008.
  • Michelle Moran, Nefertiti, Katowice: Sonia Draga, 2008.
  • Philipp Vandenberg, Nefertiti, Świat Książki, 2002.