Niewiadom

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Niewiadom
Dzielnica Rybnika
Ilustracja
Szyb Głowacki w zabytkowej kopalni „Ignacy” w Rybniku Niewiadomiu.
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miasto

Rybnik

W granicach Rybnika

27 maja 1975[1]
(1954–75 w granicach Niedobczyc)

SIMC

0942943 / 0942950

Zarządzający

Tadeusz Białous

Populacja (2021)
• liczba ludności


4483[2]

Strefa numeracyjna

(+48) 032

Kod pocztowy

44-273

Położenie na mapie Rybnika
Mapa konturowa Rybnika, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Niewiadom”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Niewiadom”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Niewiadom”
50,076°N 18,470°E/50,075800 18,469700
Portal Polska

Niewiadom (śl. Niewiadům, niem. Niewiadom, czes. Nevědomí) – dzielnica Rybnika położona w południowo-zachodniej części Rybnika, w pobliżu granicy z Rydułtowami i Radlinem.

Składa się z dwóch dawnych wsi i jednego obszaru dworskiego[3]:

  • wieś Niewiadom Dolny (niem. Nieder-Niewiadom, 1908–1922 Nieder-Birkenau) – samodzielna gmina do 1929, włączona do Niewiadomia Górnego[4];
    • obszar dworski Niewiadom Dolny (niem. Nieder-Niewiadom, 1908–1922 Birkenau) – samodzielna jednostka do 1924, włączona do gmin Niewiadom Dolny i Górny[5];
  • wieś Niewiadom Górny (niem. Ober-Niewiadom, 1916–1922 i 1939–1945 Lentzberg; 1931–1939 Niewiadom[6]) – samodzielna gmina do 1945, właczona do gminy Niedobczyce[7].

Cały obszar wraz z Niedobczyami włączono do Rybnika 27 maja 1975[8].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy’ego nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy oznaczającej brak wiedzy – niewiedzy[9]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości wymienia nazwę Niewiadom podając jej znaczenie „Unbekannter Ort”, czyli po polsku „Nieznana, niewiadoma miejscowość”[9].

Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 r. notuje dwie miejscowości o tej nazwie Ober-Niewiadom oraz Nieder-Niewiadom[10].

11 sierpnia 1931 r. zmieniono nazwę gminy Niewiadom-Górny na Niewiadom[11].

Górny Niewiadom zwyczajowo nazywany jest „Hoymą” lub „Ignacym” – nazwy te pochodzą od nazw kopalni. Dolny Niewiadom zwany jest Buzowicami; јest to najdalej na zachód wysunięta część Rybnika.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Herb rodu Kropaczów z Niewiadomia
  • Zachowane dokumenty wskazują, iż Niewiadom (ówczesna pisownia: „Noviedomie”), istniał już w pierwszej połowie XIV wieku.

W owym czasie wieś stanowiła majątek rycerski[12]. Często zmieniała właścicieli, a jednym z nich był m.in. rycerz Wacław Kropacz z Niewiadomia ((czes.) Václav Kropáč z Nevědomí), który brał udział w kampanii węgiersko-śląskiej przeciwko Wacławowi III Rybnickiemu. Na mocy pokoju ziemskiego z 6 czerwca 1473 r. rycerz ten wszedł w posiadanie Rybnika. (Ród Kropaczów z Niewiadomia w latach 1503–1536 posiadał zamek w Iwanowicach (Jindřich Kropáč z Nevědomí, Albert Kropáč z Nevědomí oraz Bohuš Kropáč z Nevědomí)[13] Jan Kropáč z Nevědomí w latach 1533–1572 był panem na Hranicach)[14]

  • W 1792 r. na granicy Niewiadomia i Radlina otworzono jedną z pierwszych na Śląsku kopalni węgla kamiennego „Hoym” (później „Ignacy”). Wydobycie prowadzono w tej kopalni do 1995 r.
  • W latach od 1859–1919 r. na terenie Niewiadoma działała kopalnia węgla kamiennego „Szczęście Beaty”
  • 1 sierpnia 1924 zniesiono obszar dworski Niewiadom Dolny i włączono go do gminy Niewiadom Dolny[5]
  • 1 kwietnia 1929 gminę Niewiadom Dolny włączono do gminy Niewiadom Górny[4]
  • 11 sierpnia 1931 zmieniono nazwę gminy Niewiadom-Górny na Niewiadom[11].
  • 1 grudnia 1945 Niewiadom utracił status gminy jednostkowej i został włączony do gminy Niedobczyce (bez statusu gromady)[15]
  • 5 października 1954 gminę Niedobczyce przekształcono w gromadę Niedobczyce[16]
  • 13 listopada 1954 Niewiadom (a także Popielów) stały się integralną częścią miasta Niedobczyce, w związku z nadaniem gromadzie Niedobczyce statusu miasta[17]
  • 27 maja 1975 miasto Niedobczyce (z Niewiadomiem) włączono do Rybnika[8]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W dzielnicy znajdują się m.in.:

  • Zabytkowa Kopalnia „Ignacy”. dawniej „Hoym”
  • Kościół Bożego Ciała i św. Barbary w Niewiadomiu Górnym
  • Kościół Miłosierdzia Bożego w Niewiadomiu Dolnym

Szlak architektury icon.svg Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1954-1975 w granicach miasta Niedobczyce.
  2. Serwis Miejski, Niewiadom.
  3. http://www.territorial.de/obschles/rybnik/lentzbg.htm Ortspolizeibezirk Lentzberg.
  4. a b Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 9 z 1929 r.
  5. a b Dz.U. Śl. 1924 Nr 17, poz. 68.
  6. Dz.U. Śl. 1931 Nr 16, poz. 31.
  7. Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki z dnia 22 grudnia 1945 r., Nr. 34, Poz. 455.
  8. a b Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 87.
  9. a b Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 82, OCLC 456751858 (niem.).
  10. Felix Triest 1865 ↓, s. 759.
  11. a b Ustawa Sejmu Śląskiego z dnia 17 lipca 1931 roku w sprawie zmiany nazwy gminy „Niewiadom-Górny” na „Niewiadom”. (Dziennik Ustaw Śląskich z 1931 r. Nr 16, poz. 32).
  12. rybnik.pl.
  13. www.ivanovicenahane.cz. [dostęp 2009-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-13)].
  14. Muzeum i Galeria Miejska w Hranicach.
  15. Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 o podziale powiatu rybnickiego w województwie śląsko-dąbrowskim na gminy wiejskie i gromady (Katowice: Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki z dnia 22 grudnia 1945 r., Nr. 34, Poz. 455).
  16. Uchwała Nr 22/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu rybnickiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 15 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 10, Poz. 54).
  17. Dz.U. 1954 nr 49, poz. 254.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Felix Triest: Topographisches handbuch von Oberschliesen. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]