Niedobczyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Niedobczyce
Dzielnica Rybnika
Ilustracja
Budynek starej szkoły w Niedobczycach
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Rybnik
Prawa miejskie 1954-1975
W granicach Rybnika od 1975
Zarządzający Bronisław Degenhardt
Populacja (2018)
• liczba ludności

ok. 12 454[1]
Strefa numeracyjna (+48) 032
Kod pocztowy 44- 270, 44-211
Położenie na mapie Rybnika
Mapa konturowa Rybnika, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Niedobczyce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Niedobczyce”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Niedobczyce”
50°03′59,7600″N 18°29′38,7600″E/50,066600 18,494100
Portal Polska

Niedobczyce (śl. Ńydobczyce, niem. Niedobschütz) – dzielnica Rybnika położona w południowo-zachodniej części miasta. W latach 1955-1975 stanowiły samodzielne miasto. Liczy ponad 12 000 mieszkańców.

Miejscowość Niedobczyce była w latach 1945 - 1954 siedzibą gminy Niedobczyce.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Niedobczyce położone są w południowej części Rybnika, na kilku wzgórzach oraz w rozległej dolinie wzdłuż rzeki Nacyny. Od południa Niedobczyce sąsiadują z miastem Radlin w powiecie wodzisławskim, od wschodu z dzielnicą Popielów, z zachodu Niewiadom, z północnego wschodu z dzielnicą Zamysłów oraz z dzielnicą Zebrzydowice z północnego zachodu.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od imienia jej dawnego właściciela - Niedobka, lub Niedobki[potrzebny przypis]. Zanim Niedobczyce stały się częścią Rybnika historyczne dokumenty notowały je jako osobną miejscowość. W łacińskim dokumencie z 1228 roku wydanym przez Kazimierza I opolskiego miejscowość zanotowana została w szeregu miejscowości założonych na prawie polskim iuris Polonici[2] w zlatynizowanej, staropolskiej formie Nedobcici[3]. W 1531 notowana jako Niedobtzitze, a w 1584 jako Niedobschitz[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawny herb Niedobczyc przedstawiający bróg.
Szkoła podstawowa nr 21

Dzieje Niedobczyc sięgają XIII wieku[4]. Miejscowość założona była pierwotnie na prawie polskim iure polonico[2] i podlegała władzy książęcej Kazimierza I opolskiego. Mieszkańcy wsi zobowiązani byli do świadczenia dla niego powinności służebnych wynikających z tego prawa takich jak: stan, stróża, powoz, przewod, bobrownicy, psiarego i innych. W 1228 Kazimierz opolski przekazał wieś w uposażenie klasztoru w Czarnowąsach zachował jednak przysługujące władzy książęcej prawa polskie[2].

Do połowy XIX wieku była to, jak wiele jej podobnych, niewielka, rolnicza wioska. Powstanie kolei i rozwój przemysłu węglowego spowodował gwałtowny przyrost mieszkańców, a co za tym idzie rozbudowę Niedobczyc. W latach 1892-96 wybudowano tam kopalnię, o niemieckiej nazwie „Römer”, w ślad za nią powstało osiedle robotnicze. Po pierwszej wojnie światowej, w 1936 roku nazwę kopalni zmieniono na podobnie brzmiącą, ale polską- „Rymer”, od nazwiska pierwszego wojewody śląskiego, Józefa Rymera[potrzebny przypis].

25 stycznia 1920 roku w Niedobczycach utworzone zostało gniazdo najstarszej polskiej organizacji sportowej Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Koło to podlegało organizacyjnie Towarzystwu Gimnastycznemu „Sokół” w Rybniku[5] i należało do szeregu sekcji gimnastycznych śląskiego Sokoła. W roku 1932 niedobczyckie koło tej organizacji liczyło 42 członków[6].

W 1955 roku, miejscowość po połączeniu z sąsiednim Niewiadomiem (Górnym i Dolnym), Beatą, Popielowem i Radziejowem, otrzymała prawa miejskie. Ten stan trwał do 1975 roku, kiedy Niedobczyce stały się jedną z dzielnic Rybnika.

Ludzie związani z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

14 lutego 1928 roku urodził się w Niedobczycach Władysław Basista[7], 25 października 1934 roku Damian Zimoń, a 18 kwietnia 1937 roku Alojzy Gryt.

Zabudowa[edytuj | edytuj kod]

W dzielnicy znajdują się m.in:

  • Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, wybudowany w 1921 roku.
  • Kościół pw. Miłosierdzia Bożego (terytorialnie znajduje się na terenie Niedobczyc, jednak obejmuje jedynie północno-zachodnią część miejscowości oraz północną część sąsiedniego Niewiadomia)
  • Szkoła Podstawowa nr 21
  • Szkoła Podstawowa nr 22
  • Zespół Szkół nr 5 (Gimnazjum nr 11, Technikum nr 5, Liceum nr 7 )
  • Dom Kultury Niedobczyce
  • Zespół Ognisk Wychowawczych - wielofunkcyjna całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza (www.miastorybnik.pl/zow)
  • Pomnik Powstańców Śląskich
  • zabytkowe osiedle górnicze, zbudowane w koncepcji miasta-ogrodu
  • Dwa boiska sportowe
  • Trzy dworce kolejowe: Rybnik Towarowy, Rybnik Niedobczyce, Rybnik Rymer
  • Filia biblioteki miejskiej w budynku z początków XX wieku.
  • Dwa cmentarze parafialne
  • Drogi: krajowa 78, wojewódzka 935
  • Hałda zlikwidowanej już KWK "Rymer"
  • osiedle Wrębowa

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. - Serwis Miejski - (12) Niedobczyce
  2. a b c Colmar Grünhagen 1857 ↓, s. 4.
  3. Colmar Grünhagen 1857 ↓, s. 3.
  4. a b Franz Idzikowski,"Geschichte Stadt udn ehemaligen Herrschaft Rybnik in Oberschlesien", Maruschke&Berendt, Breslau 1861, str. 16.
  5. "Działalność Towarzystwa gimnastycznego „Sokół” na ziemi rybnickiej w latach 1898–1939", Rybnicki Kurier Muzealny nr 4, czerwiec 2012
  6. "Encyklopedia powstań śląskich", Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, str. 563, hasło "Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" - dzielnica Śląska".
  7. Rada Miasta Katowice, UCHWAŁA NR LIX/1219/18 RADY MIASTA KATOWICE z dnia 11 września 2018 r. w sprawie przyznania ks. Władysławowi Basiście tytułu "Honorowy Obywatel Miasta Katowice", Katowice , 11 września 2018 (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Erster Band. Urkunden des klosters Czarowanz. Breslau: Josef Max & COMP., 1857.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]