Nosorożec czarny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nosorożec czarny
Diceros bicornis[1]
(Linnaeus, 1758)
Nosorożec czarny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Rząd nieparzystokopytne
Rodzina nosorożcowate
Rodzaj Diceros
Gray, 1821
Gatunek nosorożec czarny
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Nosorożec czarny[3], nosorożec wąskopyski, nosorożec zwyczajny (Diceros bicornis) – gatunek ssaka kopytnego z rodziny nosorożcowatych (Rhinocerotidae), występujący w południowej i wschodniej Afryce, na obszarze Angoli, Kenii, Mozambiku, Namibii, Republiki Południowej Afryki, Tanzanii i Zimbabwe; dodatkowo reintrodukowany w Botswanie, Malawi, Suazi i Zambii. Wymarły w Czadzie, Kamerunie, Rwandzie i prawdopodobnie w Etiopii[4].

Długość ciała nosorożca czarnego wynosi 3-3,75 m, a długość ogona – 0,7 m. Wysokość w kłębie; 1,4-1,5 m. Długość rogu przedniego u samców i samic wynosi do 55 cm. Masa ciała tych zwierząt wynosi 0,8-1,4 t. Ciąża trwa 460 dni. Masa urodzeniowa to 40 kg. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 5 lat, a długość życia wynosi 40-50 lat. Jest mniejszy od nosorożca białego.

Mimo swego masywnego wyglądu nosorożec czarny biega dość szybko. Jest w stanie szarżować z prędkością 50 km/h. Ponieważ jednak nie widzi on wiele z odległości większej niż 30 m i kieruje się tylko węchem, najbardziej skutecznym środkiem uniknięcia jego szarży jest wykonanie w ostatniej chwili skoku w bok.

Jest ścisłym roślinożercą, który codziennie może pochłonąć wielką ilość pokarmu o masie odpowiadającej około 2% jego ciężaru. Chwytną górną wargą bez trudu zrywa liście i zdrewniałe gałązki. Rozciera je szerokimi i płaskimi zębami trzonowymi. Zjada on kolce o długości nawet 10 cm.

Nosorożec nie przeżuwa, podobnie jak u konia fermentacja bakteryjna w jelicie przyspiesza trawienie zdrewniałych roślin. Tak jak wiele innych zwierząt roślinożernych sawanny, nosorożec czarny kąpie się w błocie lub pyle, aby się odświeżyć, a także uwolnić od pasożytów. Jego bardzo gruba skóra pokryta jest wrażliwym naskórkiem, która przyciąga owady odżywiające się krwią, np. moskity. Warstwa błota nie tylko chroni przed moskitami - wysychając, miażdży również kleszcze. Zaschnięte błoto zdrapują z nosorożca kolczaste zarośla.

Rozmnażanie[edytuj]

Ciąża nosorożca trwa ok. 15-16 miesięcy. Na świat przychodzi tylko jedno młode, które waży średnio 35-50 kg. Nosorożce czarne osiągają dojrzałość płciową w wieku 7 lat - samce, a samice w wieku 5 lat.

Populacja[edytuj]

W 1900 roku populacja nosorożca czarnego w Afryce liczyła prawdopodobnie 100 tysięcy osobników. W późnych latach 60. XX wieku populacja zmniejszyła się do 70 tysięcy, a w roku 1981 liczyła tylko 10-15 tysięcy. W 1990 roku spadła do 2500, a w 1995 roku do 2410 osobników. Obecnie trend populacji jest rosnący; w 2010 r. populacja tego gatunku liczyła 4800 osobników[4]. Od roku 2006 nie zaobserwowano żadnego żyjącego przedstawiciela zachodnioafrykańskiego podgatunku D. bicornis longipes i w 2011 został uznany za wymarły.

Znaczenie dla człowieka[edytuj]

Róg nosorożca - jego najlepsza broń - stał się przyczyną jego niemal całkowitej zagłady, a to za sprawą jego znaczenia dla człowieka. W medycynie Wschodu uznaje się bowiem sproszkowany róg nosorożca za remedium na choroby wątroby, serca, skóry, nerek, a także za doskonały afrodyzjak. Naukowcy stwierdzili, że róg nosorożca nie ma żadnych właściwości leczniczych - składa się wyłącznie z keratyny, czyli budulca paznokcia.

Podgatunki[edytuj]

Wyróżnia się 6 podgatunków nosorożca czarnego[5][3]:

  • D. bicornis bicornis Linnaeus, 1758 status EX (wymarły)[6]nosorożec namibski
  • D. bicornis brucii Lesson, 1842 status EX (wymarły)
  • D. bicornis chobiensis Zukowsky, 1965
  • D. bicornis longipes Zukowsky, 1949nosorożec długonogi – status EX (wymarły)[7]
  • D. bicornis michaeli Zukowsky, 1965nosorożec kenijski – status CR (krytycznie zagrożony)[8]
  • D. bicornis minor Drummond, 1876nosorożec rodezyjski – status CR (krytycznie zagrożony)[9]
  • Diceros bicornis occidentalis Zukowsky, 1922 status VU (narażony na wyginięcie)

Przypisy

  1. Diceros bicornis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Diceros bicornis. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b Systematyka i nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 166. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b Diceros bicornis. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 19 sierpnia 2012]
  5. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Diceros bicornis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 31 maja 2009]
  6. Diceros bicornis ssp. bicornis. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 31 maja 2009]
  7. Diceros bicornis ssp. longipes. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 14 listopada 2011]
  8. Diceros bicornis ssp. michaeli. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 31 maja 2009]
  9. Diceros bicornis ssp. minor. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 31 maja 2009]