Nosorożec czarny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nosorożec czarny
Diceros bicornis[1]
(Linnaeus, 1758)
nosorożec czarny
nosorożec czarny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Rząd nieparzystokopytne
Rodzina nosorożcowate
Rodzaj Diceros
Gray, 1821
Gatunek nosorożec czarny
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Nosorożec czarny, nosorożec wąskopyski, nosorożec zwyczajny, (Diceros bicornis) – nosorożec występujący w południowej i wschodniej Afryce, na obszarze Angoli, Kenii, Mozambiku, Namibii, Republiki Południowej Afryki, Tanzanii i Zimbabwe; dodatkowo reintrodukowany w Botswanie, Malawi, Suazi i Zambii. Wymarły w Czadzie, Kamerunie, Rwandzie i prawdopodobnie w Etiopii[3].

Długość ciała nosorożca czarnego wynosi 3-3,75 m, a długość ogona – 0,7 m. Wysokość w kłębie; 1,4-1,5 m. Długość rogu przedniego u samców i samic wynosi do 55 cm. Masa ciała tych zwierząt wynosi 0,8-1,4 t. Ciąża trwa 460 dni. Masa urodzeniowa to 40 kg. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 5 lat, a długość życia wynosi 40-50 lat.

Mimo swego masywnego wyglądu nosorożec czarny biega dość szybko. Jest w stanie szarżować z prędkością 50 km/h. Ponieważ jednak nie widzi on wiele z odległości większej niż 30 m i kieruje się tylko węchem, najbardziej skutecznym środkiem uniknięcia jego szarży jest wykonanie w ostatniej chwili skoku w bok.

Jest ścisłym roślinożercą, który codziennie może pochłonąć wielką ilość pokarmu o masie odpowiadającej około 2% jego ciężaru. Chwytną górną wargą bez trudu zrywa liście i zdrewniałe gałązki. Rozciera je szerokimi i płaskimi zębami trzonowymi. Zjada on kolce o długości nawet 10 cm.

Nosorożec nie przeżuwa, podobnie jak u konia fermentacja bakteryjna w jelicie przyspiesza trawienie zdrewniałych roślin. Tak jak wiele innych zwierząt roślinożernych sawanny, nosorożec czarny kąpie się w błocie lub pyle, aby się odświeżyć, a także uwolnić od pasożytów. Jego bardzo gruba skóra pokryta jest wrażliwym naskórkiem, która przyciąga owady odżywiające się krwią, np. moskity. Warstwa błota nie tylko chroni przed moskitami - wysychając, miażdży również kleszcze. Zaschnięte błoto zdrapują z nosorożca kolczaste zarośla.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Ciąża nosorożca trwa ok. 15-16 miesięcy. Na świat przychodzi tylko jedno młode, które waży średnio 35-50 kg. Nosorożce czarne osiągają dojrzałość płciową w wieku 7 lat - samce, a samice w wieku 5 lat.

Populacja[edytuj | edytuj kod]

W 1900 roku populacja nosorożca czarnego w Afryce liczyła prawdopodobnie 100 tysięcy osobników. W późnych latach 60. XX wieku populacja zmniejszyła się do 70 tysięcy, a w roku 1981 liczyła tylko 10-15 tysięcy. W 1990 roku spadła do 2500, a w 1995 roku do 2410 osobników. Obecnie trend populacji jest rosnący; w 2010 r. populacja tego gatunku liczyła 4800 osobników[3]. Od roku 2006 nie zaobserwowano żadnego żyjącego przedstawiciela zachodnioafrykańskiego podgatunku D. bicornis longipes i w 2011 został uznany za wymarły.

Znaczenie dla człowieka[edytuj | edytuj kod]

Róg nosorożca - jego najlepsza broń - stał się przyczyną jego niemal całkowitej zagłady, a to za sprawą jego znaczenia dla człowieka. W medycynie Wschodu uznaje się bowiem sproszkowany róg nosorożca za remedium na choroby wątroby, serca, skóry, nerek, a także za doskonały afrodyzjak. Naukowcy stwierdzili, że róg nosorożca nie ma żadnych właściwości leczniczych - składa się wyłącznie z keratyny, czyli budulca paznokcia.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się 6 podgatunków nosorożca czarnego[4]

  • D. bicornis bicornis Linnaeus, 1758 status VU (narażony)[5]
  • D. bicornis brucii Lesson, 1842
  • D. bicornis chobiensis Zukowsky, 1965
  • D. bicornis longipes Zukowsky, 1949 status EX (wymarły)[6]
  • D. bicornis michaeli Zukowsky, 1965 status CR (krytycznie zagrożony)[7]
  • D. bicornis minor Drummond, 1876 status CR (krytycznie zagrożony)[8]

Przypisy

  1. Diceros bicornis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Diceros bicornis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 Diceros bicornis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 19 sierpnia 2012]
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Diceros bicornis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 31 maja 2009]
  5. Diceros bicornis ssp. bicornis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 31 maja 2009]
  6. Diceros bicornis ssp. longipes. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 14 listopada 2011]
  7. Diceros bicornis ssp. michaeli. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 31 maja 2009]
  8. Diceros bicornis ssp. minor. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 31 maja 2009]