Nurzyk polarny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nurzyk polarny
Uria lomvia[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Szata godowa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd mewowce
Rodzina alki
Podrodzina alki
Rodzaj Uria
Gatunek nurzyk polarny
Synonimy
  • Alca Lomvia Linnaeus, 1758[2]
Podgatunki[1]
  • Uria lomvia lomvia (Linnaeus, 1758)
  • Uria lomvia eleonorae Portenko, 1937
  • Uria lomvia heckeri Portenko, 1944
  • Uria lomvia arra (Pallas, 1811)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     obszary lęgowe

     zimowiska

     występuje przez cały rok

Nurzyk polarny[4], nurzyk grubodzioby (Uria lomvia) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny alk (Alcidae), zamieszkujący wybrzeża, wyspy i wody Oceanu Arktycznego oraz północnych części oceanów Atlantyckiego i Spokojnego.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gniazduje w arktycznej i subarktycznej Ameryce, na Grenlandii, Islandii, Svalbardzie, w północnej Norwegii, na Półwyspie Kolskim, wyspach na północ od Syberii oraz w północno-wschodniej Syberii po północną Japonię. Zimuje na otwartych wodach wzdłuż wybrzeży morskich, od południowej części Arktyki na południe po zatokę Maine, Morze Północne, Morze Japońskie i Zatokę Alaska[5].

Do Polski zalatuje wyjątkowo[6], stwierdzony tylko raz – w 1964 roku w Gdyni[7].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

W upierzeniu godowym głowa i szyja oraz wierzch ciała czarne, spód biały przechodzący płynnie na podgardle w postaci białego ostrego klina, na skrzydle wąski biały pasek, na głowie biały wąs. Nogi zielonożółte. Dziób czarny, krótki i grubszy od nurzyka zwyczajnego, po bokach widnieje biały pas. W szacie spoczynkowej, a także u osobników młodocianych białe podgardle i policzki. W upierzeniu zimowym czarna czapeczka przedłuża się poza oczy, za którymi nie ma wtedy białej plamy. W locie wydaje się być krępy, ma zadarty do góry dziób. Od nurzyka zwyczajnego różni go bardziej czarny wierzch, brak ciemnych rysunków na bokach ciała.

Wymiary średnie[edytuj | edytuj kod]

długość ciała ok. 42–48 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 70–75 cm
masa ciała ok. 750–1500 g

Głos[edytuj | edytuj kod]

Wydaje dźwięki podobne do innych nurzyków. Jest to szorstkie „arr”.

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Otwarte morza w pobliżu brzegu. Gniazduje na skalistych klifach.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Jajo nurzyka polarnego
Głowa nurzyka polarnego w szacie godowej
Kolonia lęgowa na Wyspie Niedźwiedziej, Norwegia

Tworzy wielkie i gęsto zasiedlone kolonie lęgowe. W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając jedno jajo. Nie buduje gniazd – jajo składa bezpośrednio na skale. Ma ono wydłużony kształt, a pchnięte toczy się po okręgu, co zabezpiecza je przed upadkiem z półki skalnej. Kolor jaj jest różny – od zielonego po różowawy, co pomaga rodzicom rozpoznać swoje jajo w gęsto zasiedlonej kolonii. W przypadku utraty jaja na wczesnym etapie wysiadywania, samica może złożyć kolejne po 11–17 dniach[5].

Jajo wysiadywane jest przez okres 30–36 dni przez obydwoje rodziców. Także karmieniem i obroną pisklęcia zajmują się oboje rodzice. Młode opuszczają półkę skalną po 18–25 dniach od wyklucia. Są jednak nadal zależne od rodziców przez co najmniej 4 tygodnie, być może nawet do 8–12 tygodni[5].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Drobne ryby (latem stanowią główny składnik diety), mięczaki, skorupiaki i morskie robaki (np. wieloszczety). Młode są karmione niemal wyłącznie rybami. Nurzyk polarny żeruje, pływając pod wodą. Nurkuje na głębokości od 10–30 do 50–70 metrów, okazjonalnie w pogoni za ofiarą może zapuścić się nawet do 100 lub więcej metrów. Żywi się również rybami dennymi. Może pozostawać pod wodą dłużej niż 3 minuty[5].

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje nurzyka polarnego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, według szacunków z 1996 roku, przekraczała 22 miliony osobników. Ogólny trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy; w Ameryce Północnej liczebność tego ptaka rośnie, trend liczebności populacji europejskiej nie jest znany[3].

W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[8].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono cztery podgatunki Uria lomvia[9][2]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Uria lomvia, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b Thick-billed Murre (Uria lomvia) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-25)].
  3. a b Uria lomvia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Alcidae Leach, 1820 - alki - Auks (wersja: 2015-10-31). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-04-27].
  5. a b c d N. Bouglouan: Thick-billed Murre (ang.). W: oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-04-27].
  6. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego: Lista awifauny krajowej. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce – stan z 31.12.2020. [dostęp 2021-04-27].
  7. wynik wyszukiwania: Uria lomvia (ang.). W: Tarsiger.com [on-line]. [dostęp 2021-04-27].
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).
  9. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Noddies, gulls, terns, skimmers, skuas, auks (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-04-27].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]