Oblężenie Szkodry (1912-1913)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Oblężenie Szkodry
I wojna bałkańska
Ilustracja
Załoga turecka na górze Tarabosh (1913)
Czas 28 października 1912 - 23 kwietnia 1913
Miejsce Szkodra
Terytorium Albania
Wynik kapitulacja załogi osmańskiej
Strony konfliktu
 Imperium Osmańskie  Czarnogóra
 Serbia
Dowódcy
Hasan Riza Pasza
Esad Pasza Toptani
Mikołaj I Petrowić-Niegosz
Daniło Aleksandar Petrović-Njegosz
Siły
15 000 (w tym 10 000 ochotników albańskich) 55 000 żołnierzy
Straty
nieznane 18 000 zabitych i rannych
Bitwy wojen bałkańskich (1912-1913)
KyrdżaliKırklareliKumanowoPrilepMonastirSzkodraAdrianopolCzataldżaSarantaporoJenidzeBulairBizaniLüleburgaz BregałnicaKresnaKalimanciDojranKilkisWidyń

Oblężenie Szkodry (tur. İşkodra Müdafaası, serb. Опсада Скадра) – bitwa w czasie I wojny bałkańskiej, stoczona w dniach 28 października 1912 - 23 kwietnia 1913, pomiędzy osmańską załogą broniącą Szkodry a atakującymi jednostkami czarnogórskimi i serbskimi.

Przyczyny konfliktu[edytuj]

W 1912 Liga Bałkańska (Bułgaria, Czarnogóra, Grecja i Serbia) wypowiedziały wojnę Imperium Osmańskiemu. Spośród sojuszników bałkańskich pierwsza przystąpiła do wojny Czarnogóra, uderzając na ziemie albańskie. Jednym z głównych celów ofensywy czarnogórskiej była Szkodra. Dowodzący obroną miasta gen. Hasan Riza Pasza zdawał sobie sprawę z zagrożenia, ale postanowił bronić miasta do końca. W 1912 okolice miasta ufortyfikowano, szczególną rolę w systemie obrony miały odegrać trzy wzgórza, dominujące nad miastem (Tarabosh, Brda, Bardanjolt).

Uderzającym na miasto siłom czarnogórskim (25 000 żołnierzy) i serbskim (30 000 żołnierzy) dowódca obrony miasta mógł przeciwstawić zaledwie 5 000 żołnierzy z 24 dywizji piechoty stacjonującej w Stambule i 10 000 ochotników albańskich, pod dowództwem Esada Paszy Toptaniego. Załogę Szkodry wzmocniły dwa pułki artylerii polowej (72 działa) i pułk artylerii górskiej (36 dział).

Przebieg bitwy[edytuj]

Oblężenie rozpoczęło się 28 października 1912. Atak dywizji zeckiej (dow. ks. Daniło) na wzgórze Bardanjolt przyniósł niewielkie sukcesy, ale wobec kolejnych kontrataków obrońców, Czarnogórcom nie udało się utrzymać pozycji. Jednostki oblegające miasto miały zbyt mało artylerii, aby prowadzić skuteczne oblężenie, miały też zbyt mało sił, aby zamknąć od południa pierścień okrążenia. W listopadzie, kiedy 3 armia serbska opanowała Lezhę, Szkodra została odcięta od zaopatrzenia z południa. W grudniu 1912 sytuacja stała się patowa - Czarnogórcy nie mieli dość sił, aby zdobyć miasto, armia osmańska nie miała możliwości udzielenia pomocy oblężonym. W 1913 do pomocy sojusznikowi czarnogórskiemu Serbowie skierowali trzy dywizje, ale kolejne ataki załamywały się na przedpolach miasta i otaczających je wzgórzach.

30 stycznia 1913 dowódca obrony Szkodry, Riza Pasza został skrytobójczo zamordowany przez Osmana Bali i Mehmeta Kavaję - dwóch służących Esada Paszy Toptaniego. Toptani planował negocjacje z Czarnogórcami, a niezłomna postawa Rizy Paszy była przeszkodą w jego planach. Kolejny atak na miasto w dniach 30-31 marca przeprowadzony przez połączone siły czarnogórsko-serbskie został odparty. W walce o wzgórze Tarabosh poległ płk Pavle Plamenac, dowódca elitarnego "batalionu śmierci"[1]. W czasie trwającego 7 miesięcy oblężenia na miasto spadło 36 000 pocisków artyleryjskich.

Kapitulacja[edytuj]

Flaga czarnogórska nad Szkodrą

21 kwietnia 1913, Esad Pasza Toptani przedłożył czarnogórskiemu generałowi Vukoticiowi oficjalną propozycję poddania miasta w zamian za umożliwienie opuszczenia miasta oddziałom albańskim, wraz z uzbrojeniem. Dodatkowo Toptani miał otrzymać rekompensatę w wysokości 10 000 funtów szterlingów. Czarnogóra przystała na te propozycje. Garnizon, dowodzony przez Esada paszę Toptaniego ostatecznie skapitulował w nocy 22/23 kwietnia 1913[2]. Kiedy Esad Pasza podpisywał umowę o kapitulacji był przekonany, że Wielkie Mocarstwa nie zgodzą się na trwałe przejęcie Szkodry przez Czarnogórę. Plan Toptaniego zakładał poddanie miasta w zamian za wsparcie Serbii i Czarnogóry w jego staraniach o tron Albanii. 24 kwietnia do Szkodry wkroczyły jednostki armii czarnogórskiej.

Konsekwencje bitwy[edytuj]

W listopadzie 1912 Albania proklamowała niepodległość, w sytuacji, kiedy większość jej terytorium była okupowana przez wojska serbskie. Mocarstwa europejskie postanowiły uznać Szkodrę za stolicę nowo powstałej Albanii[2]. 26 kwietnia 1913 na Konferencji Ambasadorów w Londynie, przedstawiciele mocarstw zażądali od króla Czarnogóry opuszczenia Szkodry. Doprowadziło do międzynarodowej demonstracji siły przeciw Czarnogórze i opanowania miasta 14 maja 1913 przez desant mocarstw europejskich[2]. Jednostki czarnogórskie ewakuowano z miasta. 15 maja kontrolę nad Szkodrą przejęły siły międzynarodowe, dowodzone przez admirała Royal Navy Cecila Bourneya. Do wybuchu I wojny światowej zapewniały one bezpieczeństwo miastu[2].

Przypisy

  1. Jovan Đuranović, Bandici u borbama na Tarabošu
  2. a b c d Jan Gozdawa-Gołębiowski: Od wojny krymskiej do bałkańskiej, Gdańsk 1985, ​ISBN 83-215-3259-4​, s.449-454

Bibliografia[edytuj]

  • Edith Durham: The Struggle for Scutari (Turk, Slav, and Albanian). Edward Arnold: 1914. (ang.)
  • Edward Erickson: Defeat in Detail, The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913. Greenwood Publishing Group: 2003, s. 312-313. ISBN 978-0-275-97888-4. (ang.)
  • Prenk Ulli: Hasan Riza Pasha: Mbrojtës i Shkodrës në Luftën Ballkanike, 1912-1913. Szkodra: 1995, s. 34-40. (alb.)