Ocelot nadrzewny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ocelot nadrzewny
Leopardus wiedii[1]
(Schinz, 1821)[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina kotowate
Podrodzina koty
Rodzaj ocelot
Gatunek ocelot nadrzewny
Synonimy
Podgatunki[19]
  • L. w. wiedii (Schinz, 1821)[2]
  • L. w. amazonicus (Cabrera, 1917)[11]
  • L. w. boliviae Pocock, 1941[20]
  • L. w. cooperi (Goldman, 1943)[18]
  • L. w. glauculus (Thomas, 1903)[7]
  • L. w. nicaraguae (J. A. Allen, 1919)
  • L. w. vigens (Thomas, 1904)[8]
  • L. w. yucatanicus (Nelson & Goldman, 1931)[15]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[21]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Ocelot nadrzewny[22], margaj[23][24] (Leopardus wiedii) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów (Felinae) w rodzinie kotowatych (Felidae).

Zasięg występowania i biotop[edytuj | edytuj kod]

Ocelot nadrzewny występuje w zależności od podgatunku[19]

  • L. w. wiedii – południowo-wschodnia Brazylia do północno-wschodniej Argentyny.
  • L. w. amazonicus – górna Amazonka, Brazylia.
  • L. w. boliviae – stoki Andów.
  • L. w. cooperi – południowo-wschodni Teksas do granicy północnego Meksyku (najprawdopodobniej wyginął).
  • L. w. glauculus – suche obszary Meksyku.
  • L. w. nicaraguaeAmeryka Środkowa.
  • L. w. vigens – północna-wschodnia Brazylia do Gujany.
  • L. w. yucatanicus – obszary lasów deszczowych Meksyku.

W USA ostatni raz stwierdzony w Teksasie w 1852 roku[25]. Zasiedla głównie tereny leśne.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 42,5–72,9 cm, długość ogona 30–51,8 cm; masa ciała 2,3–4,9 kg; dorosłe samice są mniejsze i lżejsze od dorosłych samców[19]. Sierść najczęściej żółtopomarańczowa, podłużne plamy (tworzące pręgi) wzdłuż grzbietu. Kształtna głowa, białe zabarwienia wokół oczu. Giętkie, szerokie stopy z ostrymi i długimi pazurami.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Aktywne w dzień i w nocy, poza okresem godowym prowadzą samotniczy tryb życia. Żywią się małymi kręgowcami, stawonogami i owocami.

Margaj zwinnie porusza się w swoim środowisku, skacząc z drzewa na drzewo szeroko rozkłada łapy. W przeciwieństwie do innych kotów schodzi z drzewa głową w dół – jak wiewiórka. Większą część życia spędza w koronach drzew. Poluje z zaskoczenia, skacząc na swoją ofiarę z góry.

W niewoli żyje do 15 lat.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Biologia rozrodu tego gatunku jest znana głównie z obserwacji zwierząt trzymanych w niewoli. Margaje osiągają dojrzałość płciową w 2-3 roku życia (samice pod koniec pierwszego roku). Po ciąży trwającej ok. 80 dni samica rodzi od jednego do trzech młodych.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Ocelot nadrzewny jest gatunkiem bliskim zagrożenia wyginięciem. Chroniony przepisami konwencji waszyngtońskiej CITES (załącznik I)[26].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Leopardus wiedii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c H.R. Schinz: Das Thierreich, eingetheilt nach dem Bau der Thiere als Grundlage ihrer Naturgeschichte und der vergleichenden Anatomie von den Herrn Ritter von Cuvier. Cz. 1: Säugethiere und Vögel. Stuttgart und Tübingen: in der J.G. Cotta’schen Buchhandlung, 1821, s. 235. (niem.)
  3. M. zu Wied-Neuwied: Beiträge zur Naturgeschichte von Brasilien. Weimar: Im Verlage des Landes-Industrie-Comptoirs, 1825, s. 371. (niem.)
  4. R.-P. Lesson: Centurie zoologique, ou, Choix d’animaux rares, nouveaux ou imparfaitement connus: enrichi de planches inédites, dessinées d’après nature par M. Prêtre, gravées et coloriées avec le plus grand soin. Bruxelles: Chez F.G. Levrault, 1830, s. 69, ryc. 21. (fr.)
  5. J.E. Gray: List of the specimens of Mammalia in the collection of the British museum. London: The Trustees, 1843, s. 40. (ang.)
  6. H.L.F. de Saussure. Note sur quelques Mammifères du Mexique. „Revue et Magasin de Zoologie pure et Appliquée”. 2e série. 12, s. 3, 1860 (fr.). 
  7. a b O. Thomas. Notes on neotropical mammals of the genera Felis, Hapale, Oryzomys, Akodon, and Ctenomys, with descriptions of new species. „The Annals and Magazine of Natural History”. Seventh series. 12, s. 235, 1903 (ang.). 
  8. a b O. Thomas. New Callithrix, Midas, Felis, Rhipidomys, and Proechimys from Brazil and Ecuador. „The Annals and Magazine of Natural History”. Seventh series. 14, s. 192, 1904 (ang.). 
  9. E.A. Goldman. Descriptions of five new mammals from Panama. „Smithsonian Miscellaneous Collection”. 63 (5), s. 4, 1914 (ang.). 
  10. J.A. Allen. List of Mammals collected for the American Museum in Ecuador by William B. Richardson, 1912-1913. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 35, s. 123, 1916 (ang.). 
  11. a b Á. Cabrera. Mamíferos del viaje al Pacífico verificado de 1862 a 1865 por una Comisión de Naturalistas enviada por el Gobierno Español. „Trabajos del Museo de Ciencias Naturales”. Serie zoológica. 31, s. 28, 1917 (hiszp.). 
  12. J.A. Allen. Notes on the synonymy and nomenclature of the smaller spotted cats of tropical America. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 41, s. 357, 1919 (ang.). 
  13. E. Lönnberg. Notes on some mammals from Ecuador. „Journal of Mammalogy”. 6 (4), s. 272, 1925. DOI: 10.2307/1373416 (ang.). 
  14. Nelson i Goldman 1931 ↓, s. 303.
  15. a b Nelson i Goldman 1931 ↓, s. 304.
  16. Pocock 1941 ↓, s. 236.
  17. R.I. Pocock. The races of the ocelot and the margay. „Publication. Field Museum of Natural History. Zoological series”. 27, s. 366, 1941 (ang.). 
  18. a b E.A. Goldman. The races of the ocelot and margay in Middle America. „Journal of Mammalogy”. 24 (3), s. 384, 1943. DOI: 10.2307/1374838 (ang.). 
  19. a b c M.E. & F.C. Sunquist: Family Felidae (Cats). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 145–146. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.)
  20. Pocock 1941 ↓, s. 237.
  21. T. de Oliveira, A. Paviolo, J. Schipper, R. Bianchi, E. Payan & S.V. Carvajal 2015, Leopardus wiedii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-2 [dostęp 2020-08-19] (ang.).
  22. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 136. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  23. Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 159. ISBN 83-01-14344-4.
  24. K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 191, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  25. R/W. Kays, D/E. Wilson: Mammals of North America. Ilustracje: S. Doyle, N. Halliday, R. Klingner, E. McClelland, C. Powell, W. Smith, T. Zalewski, D. Gibbons, S.C. Morse & J. Guertin. Princeton and Oxford: Princeton University Press, 2002. ISBN 0-691-07012-1.
  26. Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora, Appendices I, II and III (ang.). CITES. [dostęp 29 sierpnia 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E.W. Nelson & E.A. Goldman. New carnivores and rodents from Mexico. „Journal of Mammalogy”. 12 (3), s. 302–306, 1931. DOI: 10.2307/1373882 (ang.). 
  • R.I. Pocock. Some new geographical races of Leopardus, commonly known as ocelots and margays. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eleventh series. 8, s. 234–239, 1941. DOI: 10.1080/03745481.1941.9727966 (ang.). 
  • A. Krakauer: Leopardus wiedii (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2002. [dostęp 8 grudnia 2007].
  • Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Leopardus wiedii. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 8 grudnia 2007]