Wiewiórka pospolita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „wiewiórka”. Zobacz też: inne znaczenia słowa "wiewiórka".
Wiewiórka pospolita
Sciurus vulgaris[1]
Linnaeus, 1758
Wiewiórka pospolita
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd wiewiórkokształtne
Rodzina wiewiórkowate
Podrodzina wiewiórki
Rodzaj wiewiórka
Gatunek wiewiórka pospolita
Synonimy
  • S. fuscorubens Dwigubski, 1804
  • S. nadymensis Serebrennikov, 1928
  • S. subalpinus Burg, 1920
  • S. talahutky Brass, 1911
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Wiewiórka pospolita

Wiewiórka pospolita[3][4] (Sciurus vulgaris) – gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae)[5][3].

Systematyka[edytuj]

Różnice w barwie futra i morfologii doprowadziły do wyodrębnienia 23 podgatunki[6]:

Budowa ciała[edytuj]

Tułów wraz z głową wiewiórki pospolitej osiągają łącznie długość 20–24 cm, ogona 17–20 cm, przy masie ciała 200–300 gramów. Zwierzę charakteryzuje się ubarwieniem zmiennym. Spotykane są dwie odmiany: jedna z częścią grzbietową wybarwioną na rudo, szarymi bokami i białą częścią brzuszną, a druga o grzbiecie czarnobrunatnym i białej części brzusznej, a bokach cieniowanych. Możliwe są także wybarwienie pośrednie. Wspomniane wersje kolorystyczne mogą występować równolegle u rodzeństwa z jednego miotu. Jesienią wiewiórki zmieniają futro na bardziej gęste i wybarwione w szarym odcieniu. Kolejna zmiana futra następuje wiosną. Ogon pokryty jest włosem rozmieszczonym w dwóch pasmach. Wiewiórka ma długie uszy zakończone kitkami. Zęby mają niskie korony[4].

Średnia długość czaszki u osobników z Irlandii (n=5; S. v. leucourus) – 49,2 ± 1,9 mm, dla osobników z Wielkiej Brytanii (n=28, ten sam podgatunek) 47,4 mm, dla osobników ze Skandynawii (n=158, podg. nominatywny) 46,5 mm, dla osobników z Hiszpanii (n=30, S. v. infuscatus) 50,4 mm, dla osobników z Francji (n=65, S. v. fuscoater) 47,9 mm, zaś dla osobników z Japonii (n=5, S. v. lis) 45,1 mm[8].

Ekologia[edytuj]

Pożywienie wiewiórki pospolitej stanowią nasiona (w tym z szyszek, bukiew, żołędzie i orzechy[9]) i pączki drzew, grzyby, owoce, ale także owady, jaja i pisklęta[4]. Obserwowano je również przy zdrapywaniu kory drzew iglastych i spijaniu żywicy. Przeciętnie zimą spożywają około 35 g pokarmu, wiosną około 80 g[9]. Jesienią gromadzi zapasy żywności. Na wiewiórki polują kuny i ptaki drapieżne[4].

Tryb życia[edytuj]

Wiewiórka pospolita zamieszkuje dziuple, które utyka porostami i mchami, lub gniazda ptaków, dobudowując zadaszenie lub sama buduje gniazda z gałęzi. Gniazda te buduje w koronach drzew, zwykle w rozwidleniu gałęzi. Buduje je z trawy i drobnych gałązek i wyściela mchami. Jest aktywna w dzień[4], najbardziej rano i po południu[9]. Wiedzie samotne życie, rzadko łączy się w pary. Nie zapada w sen zimowy, ale może ograniczać opuszczanie gniazda[4]. Nie jest to gatunek terytorialny[9].

Rozród[edytuj]

Ciąża trwa 38–39 dni[9]. Samica rodzi w jednym miocie od 3[4] do 7[9] młodych. W ciągu roku wydaje zwykle 1–3 miotów – przeważnie w okresie między wczesną wiosną, a latem. Młode rodzą się ślepe i nagie[4]. Po narodzinach ważą 8–12 g, otwierają oczy po blisko 30 dniach życia[9]. Usamodzielniają się w wieku 10 tygodni[4]. Wiewiórki osiągają dojrzałość płciową w wieku jednego roku. Mogą żyć 6–7 lat, w niewoli dłużej; prawdopodobnie ze względu na drapieżnictwo żyją na wolności maksymalnie 2–4 lata[9].

Występowanie[edytuj]

Występuje w Europie i Azji na terenach leśnych. Jest pospolita na terenie całej Polski[4], głównie w parkach oraz lasach liściastych. Zamieszkuje również lasy iglaste[9].

Ochrona[edytuj]

W Polsce podlega częściowej ochronie[10]. Na Wyspach Brytyjskich oraz w północnych Włoszech wiewiórka pospolita zagrożona jest z powodu ekspansji wiewiórki szarej, inwazyjnego gatunku sprowadzonego z Ameryki Północnej. Wypiera on rodzimy takson konkurując o zasoby środowiska oraz z powodu roznoszenia śmiertelnego dla wiewiórki pospolitej wirusa Squirrel poxvirus[11].

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Sciurus vulgaris, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Sciurus vulgaris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c d e f g h i j K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991. ISBN 83-214-0637-8.
  5. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Sciurus vulgaris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-12-20]
  6. Wilson i Reeder 2005 ↓.
  7. Linneusz 1758 ↓.
  8. L. Finnegan, A. Poole, C. Lawton & J. Rochford. Morphological diversity of the red squirrel, Sciurus vulgaris, in Ireland. „European Journal of Wildlife Research”. 55 (2), s. 145-151, marzec 2012. 
  9. a b c d e f g h i Joshua Seinfeld: ADW: Sciurus vulgaris: Information. W: Animal Diversity Web [on-line]. University of Michigan, 1999. [dostęp 5 stycznia 2016].
  10. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2014 r., poz. 1348)
  11. Informacje o wiewiórce szarej w serwisie www.europe-aliens.org (dostęp 2012.03)

Bibliografia[edytuj]