Oktoberfest

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oktoberfest
Ilustracja
Oktoberfest w Monachium (wrzesień 2005)
Dzień przełom września i października
Państwa  Bawaria (Monachium)
Typ święta ludowe
Zwyczaje sprzedaż piwa w litrowych kuflach tzw. Maßkrug
Inne nazwy Święto październikowe, Wiesn
Podobne święta Dočesná (Święto Piwa)
Wejście na teren imprezy
Oktoberfestbier – etykieta piwna

Oktoberfestdożynki chmielne organizowane w Monachium od 1810 roku i zarazem jeden z największych festynów ludowych na świecie – w ostatnich latach przeciętna liczba odwiedzających wynosiła ok. 6 milionów ludzi.

Do roku 1871 odbywał się w październiku, natomiast od roku 1872 początek imprezy został przesunięty na wrzesień. W trakcie trwania festynu spożywane jest około 5 milionów litrów piwa, sprzedawanego tradycyjnie w litrowych kuflach tzw. Maßkrug.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Festyny nazywane Oktoberfestem nie były w Bawarii rzadkością. Ich celem było zużycie piwa z mijającego sezonu browarskiego, zanim rozpoczęto warzyć nowe. Ponieważ Bawarskie Prawo Czystości z 1516 roku zezwalało na warzenie piwa tylko od 29 września do 23 kwietnia[1], przypadały tego typu festyny właśnie na okres przełomu września i października.

Monachijski Oktoberfest cieszy się już ponad 200-letnią tradycją. Z okazji ślubu bawarskiego księcia Ludwika, późniejszego króla Bawarii i jego wybranki, księżniczki Therese von Sachsen-Hildburghausen, który odbył się 12 października 1810, zorganizowane zostały na łąkach przed murami miasta (dzisiejsza Theresienwiese, „Błonia Teresy”) wyścigi konne. Ponieważ książę Ludwik pasjonował się starożytnością zawody odbyły się w stylu starożytnych igrzysk olimpijskich. W początkowych latach monachijski Oktoberfest miał przede wszystkim sportowy charakter. Ponieważ impreza cieszyła się dużą popularnością wśród mieszkańców miasta, dwór królewski zadecydował o powtórzeniu wyścigów rok później o tej samej porze i tak zrodziła się tradycja monachijskiego Oktoberfestu. Ze względu na uwikłanie Bawarii w wojnach napoleońskich w 1813 roku po raz pierwszy zrezygnowano z festynu. Przerwy w tradycji nastąpiły również w 1854 i 1873 ze względu na epidemię cholery, w 1866 roku z powodu wojny siedmiotygodniowej, w 1870 wojny francusko-pruskiej i w latach 2020–2021 z powodu pandemii koronawirusa.

Piwo i tradycje piwne[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec XIX wieku monachijski Oktoberfest nabierał coraz bardziej charakteru jaki ma dzisiaj. W 1880 roku władze miasta zezwoliły na sprzedaż piwa.

Wedle przepisów Oktoberfestu swoje piwo serwować mogą jedynie monachijskie browary, które warzą zgodnie z Bawarskim Prawem Czystości z 1487 roku i podobną normą niemiecką z 1906 roku. Do browarów tych należą:

  • Spaten-Franziskaner-Bräu
  • Augustiner
  • Paulaner
  • Hacker-Pschorr
  • Hofbräu
  • Löwenbräu

Wszystkie one oferowały tradycyjne bawarskie piwo marcowe o zawartości alkoholu do 6,2%. Charakteryzuje się ono bursztynową barwą i przewagą słodkich nut słodowych nad goryczką chmielową. Obecnie piwa serwowane na festynie nazywa się Oktoberfestbier i w stylu są bardziej podobne do popularnego w wielkich koncernach lagera niż do dawnego piwa marcowego.

Dla odwiedzających ustawianych jest 14 hal piwnych, z których większe mają do 10 tysięcy miejsc siedzących. Hale dzielone są na dwie kategorie, hale browarów i namioty gospodarzy Oktoberfestu. Każdy gospodarz sprzedaje w swoim namiocie piwo tylko jednego browaru.

W 2014 r. jedno piwo kosztowało średnio dziesięć euro[2].

Kufle[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjne kufle piwne były wykonane z ceramiki, zmieniono je jednak na szklane, aby zapobiec oszustwu w ich napełnianiu. Kelnerki na Oktoberfeście znane są z tego, że potrafią przenieść do dziesięciu Maß naraz, przy czym każdy z kufli zawiera litr piwa (1 kg), do którego dochodzi waga pustego kufla (około 1,1 kg).

Kufle z Oktoberfestu są popularnymi pamiątkami i jako takie sprzedawane są na licznych straganach. Pamiątkowe kufle wyposażone są w plakietki z symbolem i datą danej imprezy. Kufle używane w namiotach i halach piwnych są własnością browarów i przywłaszczanie ich jest kradzieżą. Nie zmienia to faktu, że wielu odwiedzających woli je od kupnych. W latach 80. i 90. liczba kradzieży tak wzrosła, że obecnie nawet służby bezpieczeństwa zobowiązane są zwracać uwagę na osoby podejrzane.

Przebieg Oktoberfestu[edytuj | edytuj kod]

Aby wykorzystać ostatnie ciepłe dni jesieni Oktoberfest przeniesiono w 1872 na koniec września. Wprawdzie nie obowiązują stałe daty rozpoczęcia i końca, mimo to, regułą jest, że festyn może zacząć się tylko po 15 września, a jego koniec musi przypadać na pierwszą niedzielę października. Od 2000 roku weszła w życie dodatkowa reguła, w razie, gdy pierwsza niedziela października przypada na 1 lub 2 października, Oktoberfest przedłużany jest automatycznie do Święta Zjednoczenia Niemiec, które świętowane jest 3 października. Oktoberfest trwa zatem co najmniej szesnaście, a najwyżej osiemnaście dni.

Wjazd gospodarzy[edytuj | edytuj kod]

Początkowo tereny, na których odbywał się festyn, położone były poza murami miasta i w dniu rozpoczęcia gospodarze i wystawcy udawali się w uroczystym pochodzie na tereny Oktoberfestu. Obecnie pochód ten prowadzi Münchner Kindl (herbowa figura Monachium w postaci dziewczyny w czarnym habicie franciszkańskim z kuflem w dłoni) wraz z burmistrzem Monachium. W pochodzie nadal uczestniczą gospodarze, a wraz z nimi uroczyście przystrojone wozy browarów i kapele muzyczne, które mają grać w halach i namiotach piwnych.

Odszpuntowanie pierwszej beczki[edytuj | edytuj kod]

Po wjeździe pochodu, o godzinie 12:00, w hali Schottenhamel, burmistrz Monachium odszpuntowuje pierwszą beczkę. Co roku oczekiwane jest z napięciem, ile uderzeń będzie potrzebnych zanim popłynie piwo. Christianowi Ude, który jest burmistrzem od 1993 roku, udało się to w latach 2005 i 2008–2013 za dwoma uderzeniami; tyle samo wykonał Dieter Reiter w latach 2015–2017. Jeden z ich poprzedników, Thomas Wimmer, potrzebował w 1950 roku dziewiętnastu uderzeń. Pierwszy kufel z piwem otrzymuje tradycyjnie premier Bawarii, wypowiadając słowa: „O’zapft is!“! (bar. odszpuntowana!).

Parada strojów[edytuj | edytuj kod]

Odbywa się w pierwszą niedzielę festiwalu i jest to największa parada strojów ludowych na świecie. Bierze w niej udział ok. 9000 uczestników z Bawarii oraz całej Europy. Podczas wydarzenia można podziwiać także wspaniałe wozy Monachijskich browarów. Wielobarwny korowód osiąga 7 km długości. Zebrani maszerują przez miasto w rytmie muzyki, prezentując kolorowe kostiumy swego regionu.[3]

Koncert orkiestr dętych[edytuj | edytuj kod]

Artyści z różnych namiotów zbierają się na schodach przed posągiem Bawarii, by wspólnie uświetnić drugą niedzielę festiwalu.[4]

Strzelanie z moździerza (niem. Böllerschießen)[edytuj | edytuj kod]

Odbywa się w ostatnią niedzielę święta piwa i ma miejsce przed posągiem Bawarii. Głośne strzały są znakiem, że Oktoberfest właśnie dobiega końca.[5]

Chociaż jest to największa tego typu impreza na świecie, w wielu krajach organizuje się podobne imprezy próbujące naśladować bawarską.

Ważne daty[edytuj | edytuj kod]

Terminy dożynek chmielowych „Oktoberfest”
Rok Data Imprezy towarzyszące
2000 16.09–3.10 18 dni
2001 22.09–7.10
2002 21.09–6.10
2003 20.09–5.10
2004 18.09–3.10 BZL*
2005 17.09–3.10 17 dni
2006 16.09–3.10 18 dni
2007 22.09–7.10
Rok Data Imprezy towarzyszące
2008 20.09–5.10 BZL*
2009 19.09–4.10
2010 18.09–4.10 Rok Jubileuszowy. 200 Rocznica Oktoberfest
2011 17.09–3.10 17 dni
2012 22.09–7.10 BZL*
2013 21.09–6.10
2014 20.09–5.10
2015 19.09–4.10
*Bayerisches Zentral-Landwirtschaftsfest (Bawarski Centralny Festiwal Kultury Wiejskiej)

Zamach bombowy na Oktoberfest 26 września 1980[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zamach bombowy na Oktoberfest.

W piątek 26 września 1980, organizacja neonazistowska Wehrsportgruppe Hoffmann (tłum. Grupa Sportów Obronnych Hoffmana) podłożyła bombę koło bramy głównej. 13 osób zostało zabitych, a ponad 200 rannych[6].

Oktoberfest w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Od kilku lat Święto Piwa (Oktoberfest) obchodzony jest również na Śląsku:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wortlaut des Reinheitsgebotes (niem.). Die deutschen Bauer. [dostęp 2012-09-24].
  2. n-tv – Maß auf der Wiesn knackt die 10-Euro-Marke.
  3. Oktoberfest - największe święto piwa Niemcy, Inserv, 1 października 2021 [dostęp 2021-10-05] (pol.).
  4. Oktoberfest - największe święto piwa Niemcy, Inserv, 1 października 2021 [dostęp 2021-10-05] (pol.).
  5. Oktoberfest - największe święto piwa Niemcy, Inserv, 1 października 2021 [dostęp 2021-10-05] (pol.).
  6. Ganser Daniele: Terrorism in Western Europe: An Approach to NATO’s Secret Stay-Behind Armies (ang.). [dostęp 2017-07-11].
  7. IV edycja Oktoberfest Wodzisław, oktoberfestwodzislaw.pl
  8. Święto Piwa 2018 w Opolu. W weekend znakomita zabawa na opolskim Rynku, opole.naszemiasto.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]