Opole

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia.
Opole
miasto na prawach powiatu
Ilustracja
Stare Miasto, Most Groszowy, Plac Ignacego Daszyńskiego, kościół Matki Boskiej Bolesnej i św. Wojciecha, kamienice przy ul. 1 Maja, Most Piastowski
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Aglomeracja opolska
Data założenia X wiek
Prawa miejskie przed 1217
Prezydent Arkadiusz Wiśniewski
Powierzchnia 148,99[1] km²
Wysokość 151–187 m n.p.m.
Populacja (30.06.2019)
• liczba ludności
• gęstość

128 208[2]
861 os./km²
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 45-001 do 45-960
Tablice rejestracyjne OP
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Opole
Opole
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Opole
Opole
Ziemia50°39′53″N 17°55′37″E/50,664722 17,926944
TERC (TERYT) 1661011
SIMC 0965016
Hasło promocyjne: Opole – Miasto bez granic!
Urząd miejski
Rynek-Ratusz
45-015 Opole
Strona internetowa
BIP

Opole i (niem. Oppeln, dś. Uppeln, cz. Opolí, śl. Uopole[3], łac. Oppelia, Oppolia, Opulia[4]) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, siedziba władz województwa opolskiego i powiatu opolskiego. Położone w Europie Środkowej, na Nizinie Śląskiej, w Pradolinie Wrocławskiej i Równinie Opolskiej, nad rzeką Odrą. Jedna z historycznych stolic Górnego Śląska i jedno z najstarszych miast w Polsce.

Miasto było stolicą księstwa opolsko-raciborskiego, siedzibą władz pruskiej prowincji Górny Śląsk i rejencji opolskiej. Od 28 czerwca 1950 jest stolicą województwa opolskiego[5] i jego głównym ośrodkiem gospodarczym, naukowym, kulturalnym i administracyjnym. Od 1999 siedziba władz ziemskiego powiatu opolskiego. Główne miasto aglomeracji opolskiej.

Według danych GUS z 31 grudnia 2017 liczyło 128 140 mieszkańców[6].

Patronem miasta jest św. Wojciech[7].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Opole znajduje się w południowo-zachodniej Polsce, w środkowej części województwa opolskiego. Miasto położone jest na obszarze dwóch mezoregionów fizjograficznych: zachodnia część na Pradolinie Wrocławskiej, a wschodnia na Równinie Opolskiej. Te dwa obszary są częściami makroregionu Nizina Śląska.

Opole położone jest w dolinie rzeki Odry, a także w dolinach mniejszych cieków.

Według danych z 2017 powierzchnia miasta wynosi 148,99 km².

Opole stanowi centralną część aglomeracji opolskiej. Miasto graniczy z 8 gminami powiatu opolskiego.

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Stosunki wodne[edytuj | edytuj kod]

Opolska Wenecja (kanał Młynówka)
Opolski Kanał Ulgi
Jaz przy wyspie Bolko

Przez Opole przepływa druga co do wielkości rzeka Polski, Odra. W okolicach dzielnicy Groszowice oraz w centrum miasta, koryto rzeki uformowało się w szerokie zakola. Poza tym nie występują na niej meandry i duże zakręty. Już na południowym krańcu miasta wpływa do niej niewielki ciek wodny, Lutnia, biorący początek kilka kilometrów na wschód, w okolicach wsi Przywory. Kolejnym prawym dopływem Odry jest nieco większa Czarnka, która wpływa do rzeki w Groszowicach. Innymi dopływami są lewostronne Prószkowski Potok i Olszanka, a prawym dopływem w dzielnicy Czarnowąsy jest rzeka Mała Panew. W mieście znajdziemy również liczne kanały. W okolicy dzielnicy Nowa Wieś Królewska Odra rozdwaja się. Jej główne koryto płynie początkowo na północny wschód, a kanał Ulgi – na północny zachód. Niebawem rzeka ponownie się dzieli, część jej wody trafia do Młynówki, starego koryta rzeki zwanego mylnie kanałem. Młynówka płynie przez centrum historyczne miasta, a z głównym korytem rzeki łączy się jeszcze w Śródmieściu, Kanał Ulgi wpływa do Odry dopiero w okolicy Zakrzowa, będącego jedną z północnych dzielnic miasta. Odra wraz z jej odnogami tworzą dwie wyspy: Bolko oraz Pasiekę. Na pierwszej z nich znajdziemy także Kanał Wiński, który ma mniejsze znaczenie. Spośród zbiorników wodnych, na terenie Opola do większych należą zbiorniki poeksploatacyjne: Bolko oraz Kamionka, znajdujące się w Nowej Wsi Królewskiej, Kamionka Piast w okolicy ulic Armii Krajowej i Tadeusza Rejtana, a także Silesia przy ulicy Luboszyckiej. Niewielkie zbiorniki wodne występują także na Wyspie Bolko, na wschód od Groszowic i na terenie Zakrzowa. Na wyspie Pasieka znajduje się natomiast Stawek Barlickiego[8].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimatogram dla Opola
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
 
 
34
 
1
-5
 
 
30
 
-3
-4
 
 
31
 
7
-1
 
 
38
 
13
3
 
 
67
 
19
8
 
 
76
 
22
11
 
 
83
 
24
12
 
 
80
 
23
12
 
 
50
 
19
9
 
 
41
 
14
5
 
 
42
 
7
1
 
 
39
 
3
-2
Temperatury w °C
Opad całkowity w mm
Źródło: Climate-data[9]

Opole znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego przejściowego. Według uaktualnionej klasyfikacji Köppena-Geigera miasto leży w strefie Cfb – klimatu oceanicznego.

Na warunki klimatyczne Opola wpływ mają naturalne czynniki geograficzne, jak ukształtowanie terenu i wysokość nad poziomem morza, odległość od dużych akwenów (w tym przypadku Oceanu Atlantyckiego) oraz sąsiedztwo kontynentu azjatyckiego.

Średnia temperatura roczna wynosi +8,4 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Opola wynoszą 611 mm. Dominują wiatry zachodnie[9].

Średnia temperatura i opady dla Opola
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 1.9 3.5 8.1 15.9 20.6 23.5 25.5 25.2 19.9 14.3 8.8 3.0 14,2
Średnie dobowe temperatury [°C] -1.0 0.0 3.6 9.8 14.6 17.7 19.6 19.3 14.2 9.7 5.4 0.3 9,4
Średnie temperatury w nocy [°C] -3.9 -3.2 -0.3 3.9 8.8 12.1 14.2 13.8 9.1 5.7 2.3 -2.4 5,0
Opady [mm] 34 30 31 38 67 76 83 80 50 41 42 39 51
Średnia liczba dni z opadami 20.3 17.5 17.1 11.1 12.9 12.2 14.4 10.3 11.7 13.2 15.4 19.5 175,6
Wilgotność [%] 84.8 81.7 76.1 68.6 70.9 71.3 72.1 73.4 77.7 81.9 84.8 86.4 77,5
Źródło: [10] 2020-03-29

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Dzięki zróżnicowanemu krajobrazowi, na terenie Opola spotkać można wiele gatunków zwierząt. Spośród bezkręgowców istotną grupą są motyle. Występują tu zarówno gatunki pospolite, takie jak bielinek kapustnik, Latolistek cytrynek, modraszek ikar, rusałka pawik, dostojka latonia, przestrojnik trawnik, czy karłątek kniejnik, jak i te rzadziej spotykane: szlaczkoń sylwetnik, ogończyk wiązowiec, modraszek malczyk, modraszek argiades oraz przeplatka cinksia, a także chronione: paź królowej, modraszek telejus, modraszek nausitous i mieniak strużnik. Motyle występują głównie na wschodnich obrzeżach miasta, w okolicy dzielnic Grudzice oraz Kolonia Gosławicka. Świat bezkręgowców reprezentują w Opolu także pająki, m.in.: tygrzyki paskowane. W Opolu istnieją bardzo dobre warunki do osiedlania się ptaków. Możliwość taką daje Odra z licznymi kanałami, a także szereg zalanych kamieniołomów, zlokalizowanych w różnych częściach miasta. W okolicy jednego z nich, w Groszowicach, a także w żwirowni w Malinie, stwierdzono obecność perkoza dwuczubego, wodnika, perkoza rdzawoszyjego, rybitwy rzecznej, zausznika oraz bąka. Bączek gniazduje jedynie w okolicy obwodnicy, nieopodal miejscowości Kępa, ewentualnie w Malinie, jednak dawniej można go było spotkać także w Groszowicach. Na północnych, południowych i zachodnich obrzeżach miasta (Malina, Groszowice, Półwieś, Wójtowa Wieś, Wróblin) obserwuje się także bociany białe. Na terenie Groszowic i Maliny występuje także łabędź niemy, brzegówka, cyranka oraz błotniak stawowy. Na łąkach w okolicy Gosławic można spotkać błotniaka łąkowego, na północy Opola bardzo rzadką kanię rudą, a w lasach na południu krogulca. W całym mieście żyją pustułki. Nieliczne przepiórki pojawiają się w okolicach Szczepanowic, Sławic, Bierkowic, Maliny, Grotowic oraz Kolonii Gosławickiej. Na obrzeżach Opola, w dolinach rzek i na podmokłych łąkach, można spotkać derkacza, natomiast na północy i południu stolicy województwa krwawodzioba. W dawnym kamieniołomie na granicy Groszowic i Nowej Wsi Królewskiej znajduje się wielka kolonia mew śmieszek, licząca kilkaset gniazd. Na terenie miasta zlokalizowane są także dwa stanowiska płomykówki: w Śródmieściu i Gosławicach. Wyspa Bolko i Pasieka jest kolejnym sporym siedliskiem ptaków. Żyją tu między innymi: zimorodek, remiz, dziwonia, dzięcioł zielonosiwy, dzięcioł syryjski, dzięcioł zielony oraz dzięcioł średni. Na licznych osiedlach (ZWM, Metalchem, Zaodrze, Malinka, Kolonia Gosławicka) występuje w dużych ilościach dzierlatka. Nad Kanałem Ulgi, a także w okolicach Kolonii Gosławickiej gniazduje kląskawka, świerszczak, czy strumieniówka. Na terenie całego miasta pojawiają się też gawrony.

Wśród ptaków przebywających okresowo na terenie Opola znajdziemy pojawiające się nad Odrą liczne odmiany kaczek: lodówkę, ogorzałkę, szlachara. Ponadto przez miasto migrują rybołów, łabędź niemy, bielik, krzyżówka, czernica, łyska, głowienka, mewa pospolita, czajka, bernikla kanadyjska oraz mandarynka. Na miejskim wysypisku odpadów obserwuje się wiele gatunków mew, np.: mewy srebrzyste, mewy żółtonogie, śmieszki, czy mewy białogłowe. W opolskich rzekach, kanałach i jeziorach licznie występują również ryby: płoć, ukleja, lin, jazgarz, okoń oraz szczupak.

Na terenach podmokłych spotkać można żaby – żabę trawną, wodną, oraz ropuchy – ropuchę szarą i zieloną. Występuje tu także rzekotka drzewna, a w okolicach obwodnicy kumak nizinny. W dolinie Odry bardzo rzadko obserwuje się płazy ogoniaste: traszkę zwyczajną i traszkę grzebieniastą. Spośród gadów często spotykane są jaszczurki: zwinkę oraz padalca, a także jadowitą żmiję zygzakowatą. Na wyspie Bolko występują natomiast zaskrońce. Na terenie miasta pojawiają się ssaki owadożerne: rzęsorek rzeczek, ryjówka aksamitna, zębiełek, kret oraz jeż. Spotyka się tu też nietoperze, a także (na obrzeżach) dziki, sarny i zające[11].

Flora[edytuj | edytuj kod]

Tereny zieleni w Opolu
Park w Sławicach
Park i dwór w Chmielowicach
Park Nadodrzański
Park Pasieka

W Opolu występują 23 gatunki roślin chronionych prawem. Jednym z ich głównych skupisk jest wyspa Bolko. Znaleźć można tu barwinka pospolitego, listerę jajowatą, grążela żółtego, śniedka baldaszkowatego oraz śnieżyczkę przebiśnieg. W okolicy Chabrów pojawia się kruszczyk błotny, a w Gosławicach centuria pospolita. We wschodniej części miasta rosną wawrzynek wilczełyko, buławnik mieczolistny, kruszczyk szerokolistny, oraz podkolan biały, natomiast w Grotowicach grążel żółty i zimowit jesienny. Ponadto nad zalanymi kamieniołomami w Nowej Wsi Królewskiej spotykamy bobrka trójlistkowego, goździka pysznego oraz kukułkę szerokolistną, a nad Kamionką Piast wilżynę ciernistą. Na terenie miasta występuje wiele gatunków rzadkich, choć nieobjętych ochroną. Nad Kamionką Piast rośnie centuria nadobna, w okolicy Grudzic cieszynianka wiosenna, a w Groszowicach i na osiedlu Chabry dymnica drobnokwiatowa. Spora liczba gatunków występuje na Wyspie Bolko, np.: czosnek niedźwiedzi. Potwierdzona jest także obecność dziewięciornika błotnego, ostrożnia siwego oraz lepiężnika różowego w Nowej Wsi Królewskiej. Na kilku stanowiskach pojawia się farbownik polny: w Szczepanowicach, na Zaodrzu, w Kolonii Gosławickiej, Groszowicach, czy Malinie. Na południowym wschodzie rośnie kurzyślad błękitny, lepiężnik biały, nasięźrzał pospolity, ośmiał mniejszy, pępawa różyczkolistna, niezapominajka różnobarwna, kąkol polny i kiksja oszczepowata. W Gosławicach rośnie kiksja zgiętoostrogowa, a także miłek letni[12].

Lasy[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Opola występuje stosunkowo mała ilość lasów. Największą powierzchnię zajmują bory mieszane i sosnowe. Występują one np. w okolicy Grotowic. Grądy i łęgi spotykane są w okolicach Grudzic i na Wyspie Bolko. W Grudzicach pojawiają się także dąbrowy. Niewielkie płaty lasu znajdują się też nad Odrą w Groszowicach oraz na granicy Groszowic i Nowej Wsi Królewskiej[12][13].

Grzyby[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Opola występują cztery gatunki grzybów chronionych i dwa rzadko występujące. Na północno-wschodnich obrzeżach miasta pojawia się czarka szkarłatna oraz gwiazdosz potrójny, w północnej części Wyspy Bolko purchawica olbrzymia, a na terenie Kolonii Gosławickiej smardz jadalny. Smardza półwolnego spotkać można na Pasiece i na Wyspie Bolko, natomiast w okolicach Grudzic sromotnika bezwstydnego[14].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

W Opolu znajduje się 29 pomników przyrody. Pierwsze z nich ustanowiono w roku 2000 (lipa drobnolistna przy ul. Oświęcimskiej, dąb szypułkowy na Wyspie Bolko, klon polny i buk pospolity przy ul. Piastowskiej). Następne obiekty uznano za pomniki w 2001. Były to: miłorząb dwuklapowy i dąb szypułkowy przy ulicy Strzelców Bytomskich, dąb szypułkowy przy ul. Norberta Barlickiego, platany klonolistne przy ul. Niedziałkowskiego, ul. Piastowskiej oraz dwa na Placu Wolności, a także wiąz szypułkowy na rogu ulic Mozarta i Żwirki i Wigury. Cztery lata później kolejne dwanaście drzew otrzymało tytuł pomnika przyrody: dwa platany klonolistne przy ul. Barlickiego, tulipanowiec amerykański i jesion wyniosły przy ul. Piastowskiej, kolejne platany klonolistne (jeden przy ul. Wojciecha Korfantego, trzy przy ul. Wrocławskiej oraz jeden przy ul. Odrowążów), dwa dęby szypułkowe: jeden przy ul. Strzelców Bytomskich, drugi w Parku Pasieka, oraz wiąz szypułkowy przy ul. Oleskiej. W 2011 r. ustanowiono dwa pomniki przyrody w Parku Pasieka: platan klonolistny oraz dąb szypułkowy, a rok później dąb szypułkowy odmiany stożkowatej przy ul. Ozimskiej[15].

 Osobny artykuł: Pomniki przyrody w Opolu.

W Opolu istnieje także wiele terenów objętych ochroną. Są to: Obszar Chronionego Krajobrazu „Las Grudzicki”, użytki ekologiczne „Dolina Strugi Lutnia”, „Grudzicki Grąd” i „Łąki w Nowej Wsi Królewskiej”, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe „Kamionka w Groszowicach”, „Kamionka Piast”, „Kamionka Odra”, „Żwirownie w Malinie” oraz „Dolina Odry”, a także stanowiska dokumentacyjne „Groszowickie Skały” i „Skarpa w Malinie”[16].

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Opole wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 r. wydanym w języku polskim w Berlinie[17].

Nazwa miasta Opole pochodzi od nazwy jednej z najstarszych jednostek terytorialnych Słowian w środkowej Europie – tzw. „opola[18][19]. Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia nazwę miejscowości zanotowaną w dokumencie z 1146 roku O pole podając jej znaczenie „Hauptort des Ortsverbandes”, czyli po polsku „Główna miejscowość związku miejscowości”[19].

Opola były tworzone jeszcze w plemiennych czasach przedpaństwowych, od połowy 1. tysiąclecia n.e. Termin ten określał nazwę lokalnego terytorium, na którym mieszkała wspólnota sąsiedzka wspólnie broniąca się przed wrogiem. „O-pole” oznaczało społeczność sąsiedzko-lokalną zamieszkującą wokół pasa pól uprawnych i pastwisk, czyli na około pola, które stanowiły podstawę ich bytu[20]. Organizacja opolna przetrwała do późnego średniowiecza. Opola były podokręgami kasztelanii i stanowiły najniższą jednostką administracyjno-podatkową w Polsce średniowiecznej. Bulla z 1136 r. wymienia wśród miejscowości należących do arcybiskupa w okolicach Żnina ludną wieś o nazwie Opole[21]. W Polsce oprócz miasta Opole od tej nazwy wywodzą się także takie nazwy własne miejscowości jak miasto Opole Lubelskie w woj. lubelskim, wieś Opole w woj. lubelskim, wieś Opole-Świerczyna w województwie mazowieckim, wsie Stare Opole i Nowe Opole w województwie mazowieckim, wieś Opole w woj. łódzkim, region pod nazwą Opole na Ukrainie oraz inne nazwy geograficzne.

W 1232 roku w łacińskim dokumencie księcia śląskiego, krakowskiego i wielkopolskiego Henryka II Pobożnego wydanym w Opolu miejscowość wymieniona jest w formie Opol[22], pod taką samą nazwą występuje w spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym Bolesława opolskiego z dnia 1 września 1310 roku[23].

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Oppol. Dokument wymienia również wsie lokowane na prawie polskim iure polonico, które w procesach urbanizacyjnych zostały wchłonięte przez miasto i obecnie stanowią jego części albo dzielnice: Gosławice – Goslavitz, Bierkowice we fragmencie Bircovicz solvitur decima more polonico, Nowa Wieś Królewska w formie Nova villa oraz wieś Okół we fragmencie Ocoli villa monachorum de Domo Dei solvitur decima more polonico[24].

W 1750 roku nazwa Opole wymieniona została w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska[25]. Z kolei w alfabetycznym spisie miejscowości na terenie prowincji śląskiej wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie jako polska nazwa podana jest Oppolie we fragmencie „Oppolie, polnische Benenung der Regierungs u. Kreisstadt Oppeln”[26][27]. Nazwę Opole w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[28].

Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[29]

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Kalendarium historii Opola.
 Z tym tematem związana jest kategoria: Historia Opola.

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Rekonstrukcja grodu opolskiego z X–XII wieku
Widok Zamku Piastowskiego na polichromii w kościele Trójcy Świętej (lata 1350–1400)

Gród i podgrodzie w miejscu Opola istniały już w IX wieku. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 845 roku z noty anonimowego Geografa Bawarskiego Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii, spisanej dla Ludwika II Niemieckiego. Teren ten był ośrodkiem plemienia Opolan[30].

Pod koniec IX wieku terytorium Opolan weszło w skład Państwa wielkomorawskiego, a później znalazło się w orbicie wpływów politycznych państwa czeskiego. W 990 Śląsk, wraz z Opolem, został przyłączony do Polski przez Mieszka I[31]. W wyniku Najazdu Brzetysława na monarchię wczesnopiastowską w 1039[32] Opole trafiło na 11 lat pod panowanie czeskie. Od 1040 Kazimierz I Odnowiciel próbował zbrojnie wyzwolić zagarnięty przez Czechów Śląsk. Ostatecznie zajął go w 1050[33]. Śląsk wraz z Opolem pozostał przy Polsce, a Kazimierz Odnowiciel zobowiązał się płacić Czechom coroczny trybut w wysokości 500 grzywien srebra i 30 grzywien złota.

Na mocy testamentu Bolesława III Krzywoustego w 1138 Śląsk został przyznany jako dziedziczna dzielnica najstarszemu synowi księcia, Władysławowi II Wygnańcowi, który dał początek linii Piastów śląskich. W 1179 Śląsk podzielony został na 3 dzielnice, m.in. wyodrębnione zostało księstwo opolskie, którego pierwszym władcą został książę Jarosław opolski[30][34]. W latach 1211–1230 w Opolu rządy sprawował Kazimierz I opolski, który jako pierwszy zatytułował się księciem opolskim.

Syn Kazimierza, Mieszko II Otyły przed 1217 uzyskał dla Opola lokację miasta na prawie niemieckim. W 1228 Kazimierz I opolski rozpoczął w miejscu grodu rozpoczął budowę murowanego zamku[35]. W XIII wieku zamek był rozbudowywany przez Piastów opolskich, w szczególności przez Bolka I opolskiego w latach 1273–1289. W tym czasie powstało palatium, a w połowie XIV wieku wzniesiono zachowaną do dzisiaj Wieżę Piastowską[36].

W 1230 w ramach diecezji wrocławskiej w czasie urzędowania biskupa Wawrzyńca powstał archidiakonat opolski[37]. W 1236 założony został klasztor o.o. franciszkanów[38]. Podczas bitwy pod Opolem w 1241 Mongołowie spalili opolskie przedgrodzie[30]. W drugiej połowie XIII wieku miasto stało się ważnym ośrodkiem handlowo-rzemieślniczym na szlaku z Wrocławia do Krakowa. Od 1327 księstwo opolskie znajdowało się pod zwierzchnictwem Czech. W 1350 ludność miasta wynosiła ok. 2,3 tys. mieszkańców[30].

Po śmierci księcia Władysława opolskiego w 1281 nastąpił podział księstwa opolskiego na mniejsze dzielnice. Opole dostało się we władanie Bolka I opolskiego (1281–1313). W latach 1289–1291 synowie Władysława opolskiego, władający w poszczególnych częściach Górnego Śląska, zostali lennikami Wacława II. W 1295 zbudowany został klasztor dominikanów („na górce”). W 1352 wzniesiony został drewniany opolski ratusz[39]. W 1395 nastąpiło oblężenie Opola przez wojska króla Władysława II Jagiełły, jako odpowiedź na antypolskie intrygi ks. Władysława Opolczyka. Władzę w Opolu objął Bolko IV opolski oraz Bernard niemodliński.

XV–XVII wiek[edytuj | edytuj kod]

Najstarszy znany widok ogólny miasta Opola, widok z południowego wschodu (1535 r.) „Historyczne Widoki z czterech stuleci” Wilhelm Gottlieb Korn (oryginalny obraz znajduje się w Bibliotece Uniwersyteckiej w Würzburgu) (Niemcy)
Zarys Opola z XVII wieku

W 1474 nastąpiło oblężenie Opola przez wojska polskiego króla Kazimierza IV Jagiellończyka, za poparcie udzielone przez Mikołaja I opolskiego królowi węgierskiemu Maciejowi Korwinowi. Wraz ze Śląskiem w 1526 Opole trafiło pod panowanie Monarchii Habsburgów. Po śmierci ostatniego Piasta opolskiego Jana II Dobrego w 1532 król czeski Ferdynand I Habsburg oddał Opolszczyznę na 20 lat we władanie Hohenzollernom z linii ansbachskiej, a następnie księstwo przeszło pod bezpośrednie rządy habsburskie. W 1552 królowa węgierska Izabela Jagiellonka (córka króla polskiego Zygmunta I Starego i Bony Sforzy) została nową władczynią Opola, jako lenniczka cesarza Ferdynanda I Habsburga.

W 1565 z Opola została wypędzona ludność żydowska[40]. W 1600 w wyniku wielkiej powodzi Odra przeniosła swój nurt na zachodni brzeg Pasieki. 28 sierpnia 1615 pożar zniszczył dużą część miasta[41]. Opole w 1632 zostało zdobyte przez oddziały saskie i szwedzkie. Okupacja trwała 2 lata i kosztowała miasto blisko 10 tys. florenów. W 1645 wraz z całym księstwem opolsko-raciborskim przeszło, tytułem zastawu, we władanie polskiej dynastii Wazów.

W 1655 Król Polski Jan II Kazimierz Waza wraz z małżonką i całym dworem przybył do Opola, chroniąc się przed najazdem szwedzkim na Rzeczpospolitą[42]. Po otrzymaniu wieści o przełomowym zwycięstwie pod Krosnem (7 grudnia 1655), król wyruszył 18 grudnia 1655 z Opola przez Śląsk, Lubowlę (27 grudnia), Biecz, Nowy Żmigród, Duklę i 3 stycznia 1656 przybył do Krosna. Po spłaceniu sum zastawnych w 1666 Habsburgowie ponownie przejęli Opole i księstwo opolsko-raciborskie.

XVIII–XX wiek[edytuj | edytuj kod]

Rysunek Opola z XVIII w. autorstwa Friedricha Bernharda Wernera
Rysunek ratusza w Opolu w XVIII w. autorstwa Friedricha Bernharda Wernera
Pomnik Ottona von Bismarcka na dawnej pocztówce
Hotel „Deutsches Haus” przy ul. Krakowskiej (1903)

W wyniku wybuchu trzech wojen śląskich pomiędzy państwem Habsburgów oraz Królestwem Prus do Opola wkroczyły wojska pruskie. Po pokoju wrocławskim w lipcu 1742 roku, kończącym I wojnę śląską, miasto wraz ze Śląskiem znalazło się w granicach Prus. Po niespełna dwustu latach przerwy pierwsza rodzina żydowska osiedla się w mieście[40].

W latach 1756–1763 w czasie wojny siedmioletniej miasto zdobywali dwukrotnie Austriacy (1757, 1762) i Rosjanie (1761). Pokój w Hubertsburgu pozostawił Opole pod panowaniem pruskim, kolejna zmiana przynależności państwowej Opola i Górnego Śląska. W 1807 podczas wojen napoleońskich do miasta wkroczyli sprzymierzeńcy Francuzów – Bawarczycy, a później załoga francuska (opuściła Opole w lipcu 1808 roku)[30].

W 1812 powstała samodzielna gmina żydowska, która w 1821 założyła pierwszy żydowski cmentarz[43]. W 1815 Opole zostało stolicą rejencji opolskiej, jednostki administracyjnej, obejmującej cały pruski Górny Śląsk. W mieście powstał urząd rejencji (niem. Regierungsbezirk Oppeln), jeden z 4 w prowincji śląskiej[44]. Pierwsza biblioteka publiczna w mieście powstała w 1824. W 1828 zaczęła ukazywać się urzędowa gazeta miejska „Stadtblatt für Oppeln”, przemianowana później na „Oppelner Stadtblatt”. W 1843 do Opola dotarła pierwsza na Śląsku linia kolejowa z Wrocławia.

Rynek w Opolu

Od stycznia 1849 do września 1850 biskup Bernard Bogedain wydawał w Opolu Gazetę Wiejską dla Górnego Śląska. Została ona założona w celu powstrzymania radykalizacji mas ludowych w okresie wiosny ludów. W 1862 zbudowana została gazownia miejska, dzięki której Opole zostało oświetlone przez 140 gazowych latarni ulicznych. Od 1864 ukazywał się najstarszy periodyk niemiecki w Opolu, początkowo jako „Wochenblatt für Stadt und Land”, od 1890 r. jako dziennik „Oppelner Zeitung”. Od września 1881 Jan Kasprowicz uczęszczał przez 1 semestr do gimnazjum w Opolu. Wielokrotnie odwiedzał też polską gospodę „Harenda” w Czarnowąsach. Od 1890 do 1922 Bronisław Koraszewski wydawał „Gazetę Opolskią”. W 1897 założył Bank Ludowy, polską placówkę spółdzielczą. W 1899 w granice administracyjne miasta przyłączony został Zakrzów, a Opole stało się siedzibą odrębnego powiatu miejskiego.

W 1908 założono Towarzystwo Łyżwiarskie (Eislaufverein). Jego siedziba znajdowała się przy Stawie Zamkowym w Domku Lodowym, zbudowanym w 1909[45]. W tym samym roku do użytku został oddany dworzec kolejowy Opole Wschodnie (Oppeln Haltepunkt)[46]. 27 października 1910 radni Opola zdecydowali się utworzyć park miejski na Wyspie Bolko, wykarczowano więc w większości las, pozostawiono najokazalsze dęby (m.in. Dąb Piastowski o obwodzie 410 cm i wieku 400 lat), buki i graby. Posadzono wiele nowych krzewów i drzew, wytyczono aleje i tarasy widokowe.

W 1911 przed głównym gmachem poczty postawiono pomnik Ottona von Bismarcka, a Franciszek Ksawery Kurpierz rozpoczął wydawanie gazety „Nowiny”, od 1922 ukazującej się jako „Nowiny Codzienne”. W 1913 został otwarty port rzeczny w Zakrzowie. Podczas I wojny światowej żołnierze z 4. Górnośląskiego Pułku Piechoty nr 63 walczyli na wszystkich frontach: w Lotaryngii, Szampanii, Flandrii, na wschodzie w okolicach Dyneburga, w Tyrolu Południowym, nad Piawą.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejący budynek Rejencji Opolskiej w Opolu – siedziba Komisji Międzysojuszniczej
Uroczyste wejście Reichswehry do Opola (1921)
Oczekiwanie na wyniki głosowania plebiscytu górnośląskiego na Placu Wolności w Opolu
Zdjęcie lotnicze Opola (1934)
Opolski notgeld pochodzący z okresu międzywojennego
Opolski notgeld pochodzący z okresu międzywojennego

Podczas rewolucji listopadowej po manifestacji na Rynku utworzona została rada garnizonowa i rada robotnicza (przekształcona później w Radę Ludową). Obok nich powstały też polskie rady ludowe, nieuznane przez Centralną Radę Ludową we Wrocławiu.

W 1920 w mieście z inicjatywy Szymona Koszyka powstało Towarzystwo Skautów Opolskich, które podporządkowało się wkrótce Związkowi Harcerstwa Polskiego w Niemczech. W 33 regionalnych kołach m.in. w Grudzicach, Gosławicach, Szczedrzyku organizacja skupiała kilkuset członków. Działała do 1939[47]. W związku z przygotowaniami do plebiscytu górnośląskiego do Opola przybyła Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa w składzie: gen. Henri Le Rond (przewodniczący), płk Harold Percival i gen. Andreo de Marinis. Od 1 kwietnia 1920 do 1922 roku w budynku Banku Rolników przy dzisiejszej ul. Książąt Opolskich działał Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej. 25 kwietnia 1920 odbyła się wielka manifestacja ludności polskiej na Zaodrzu przeciw antypolskiej działalności administracji i policji niemieckiej, w której ludność domagała się rozwiązania Sipo. Demonstracja została spacyfikowana przez niemieckie bojówki. 28 kwietnia do Opola przybył Wojciech Korfanty co spowodowało kolejne antypolskie rozruchy w mieście. Niemieckie bojówki zerwały godło państwowe z gmachu konsulatu RP, zaatakowały drukarnię „Gazety Opolskiej”. Do akcji weszły francuskie wojska, które ochroniły przed zniszczeniem siedzibę założonego przez Bronisława Koraszewskiego opolskiego oddziału Banku Ludowego[48].

Podczas plebiscytu na Górnym Śląsku w 1921 w Opolu za przyłączeniem do Polski głosowało 1098 osób, a za pozostaniem w Niemczech – 20816. Wśród głosujących było 25% tzw. emigrantów plebiscytowych (ściągniętych na tereny plebiscytowe w celu podniesienia końcowego rezultatu[49]; wniosek o prawo głosu dla emigrantów złożyła Polska, ale w praktyce znaczna większość z nich głosowała na Niemcy). Walki III powstania śląskiego nie toczyły się w okolicy miasta. Po decyzji Rady Ambasadorów i podziale obszaru plebiscytowego Opole pozostało w granicach Rzeszy Niemieckiej. W 1922 do miasta wróciła administracja niemiecka i garnizon wojskowy. Opole zostało siedzibą władz rejencji i zarazem prowincji górnośląskiej (do 1938 roku). W latach 1923–1933 obowiązki landrata pełni Michael Graf von Matuschka – ostatni nienazistowski starosta Opola, oskarżony później o udział w zamachu na Adolfa Hitlera.

W 1928 zburzono Zamek Piastowski na Pasiece. Wskutek emigracji do Palestyny społeczność żydowska w Opolu liczyła jedynie 430 osób (w 1922 mieszkało w mieście około tysiąca Żydów)[40]. 28 kwietnia 1929 do Opola po raz pierwszy przyjechał polski teatr (Teatr Polski z Katowic). W sali ratusza wystawił operę Stanisława Moniuszki Halka. Po przedstawieniu aktorzy zostali pobici przez niemiecką bojówkę[50][51][52][53][54].

W 1931 do Opola przeniesiony został z Bytomia Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej, zlokalizowany w budynku przy dzisiejszej ul. Konsularnej. W 1936 w obszar Opola włączone zostają Szczepanowice[55] i Półwieś.

Podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938, bojówki hitlerowskie zmusiły rabina Nowej Synagogi przy Hafenstrasse (dzisiejszej ul. Piastowskiej) Hansa Hirschberga do rozlania benzyny wewnątrz świątyni i podpalenia jej. W tym czasie straż pożarna pilnowała, aby ogień nie przeniósł się na sąsiednie budynki. Równocześnie żołnierze Sturmabteilung otoczyli synagogę kordonem, uniemożliwiając wszelkie próby jej ugaszenia[56]. Zniszczono także 13 żydowskich sklepów, a ich rodziny pobito, po czym nałożono na nich karne kontrybucje. Rozpoczęła się emigracja pozostałej ludności żydowskiej z miasta (głównie do Stanów Zjednoczonych).

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też: Bitwa o Opole.
Powojenna panorama Zaodrza. Większość budynków widocznych na zdjęciu zostało zburzonych. Widoczny zerwany Most Stulecia.

W 1939 Opole stało się miejscem koncentracji sił 10 Armii Niemieckiej i kwatery jej dowództwa. Nastąpiło aresztowanie aktywistów Związku Polaków w Niemczech i transporty aresztowanych Polaków z Dworca Głównego do obozów koncentracyjnych Buchenwald i Ravensbrück. W latach 1939–1945 w Opolu funkcjonowały obozy pracy przymusowej i oddziały robocze jeńców wojennych. Liczba mieszkańców wzrosła do ok. 60 tysięcy wskutek napływu migrujących ludzi z bombardowanych rejonów III Rzeszy. Od 1942 do 1943 Żydzi z Opola i okolic, którzy nie zdążyli wyemigrować przed wojną, zostali deportowani do Terezina (KL Theresienstadt) oraz Brzezinki (KL Birkenau)[40].

W 1944 Opole ogłoszone zostało miastem-twierdzą (niem. Festung Oppeln) w związku z krytyczną sytuacją Wehrmachtu na froncie wschodnim i przygotowaniami do obrony na linii Odry. Dowódcą twierdzy został hrabia von Pfeil. 18 grudnia nastąpiło bombardowanie miasta przez lotnictwo amerykańskie. Celem był dworzec główny (bomby spadły na pola Zaodrza) oraz mosty. Przeprawy nad Odrą ocalały, bomby spadły na budynki na dzisiejszym placu Józefa Piłsudskiego, budynek sądu oraz hotel przy dzisiejszej ulicy Marii Konopnickiej, w którym odbywało się wesele[57].

17 stycznia 1945 komunikaty nadawane w opolskim radiu nakazały ewakuacji kobiet, dzieci i chorych. Trzy dni później wydany został nakaz ewakuacji dla wszystkich mieszkańców. Z dzisiejszego placu Mikołaja Kopernika autobusami odwożono ich na dworzec w Groszowicach, skąd pociągami uciekali w stronę Kłodzka. Pieszo ewakuowano w tę samą stronę więźniów oraz robotników przymusowych z 26 istniejących obozów pracy. W ciągu 4 dni miasto opuściło 58 tys. osób. 21 lub 22 stycznia generał von Pfeil, wobec niemożności utrzymania Opola, popełnił samobójstwo. Dowództwo nad załogą Festung Oppeln, liczącą jedynie 10 tys. obrońców (w tym oddział polskich granatowych policjantów, wycofujących się z Generalnego Gubernatorstwa), przejął generał Fritz Gräser. Anulował on rozkaz obrony miasta do ostatniego żołnierza i nakazał wycofać się za Odrę, na nową linię obrony[58].

24 stycznia 1945 oddziały 6 Korpusu Pancernego Gwardii 3 Armii Pancernej Gwardii, 15 Dywizji Piechoty Gwardii i 118 Dywizji Piechoty 34 Korpusu Piechoty Gwardii 5 Armii Gwardii oraz 120 Dywizji Piechoty 21 Armii ze składu 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej zdobyły prawy brzeg Opola. Podczas walk zginęło 218 żołnierzy radzieckich[59]. Dochodziło do gwałtów i mordów, głównie na terenach dzisiejszych przedmieść (w prawobrzeżnej części miasta pozostało zaledwie 300–600 mieszkańców)[60]. 13 lutego w podopolskich wsiach (m.in. Kolonia Gosławicka, obecnie dzielnica Opola) rozpoczęła się deportacja miejscowej ludności do obozów pracy w Związku Radzieckim[61]. Lewobrzeżna część Opola została obszarem umocnionym pod dowództwem mjra Matthiasa Wensauera. Niemcom udało się utrzymać tę pozycję do marca.

Polska Ludowa[edytuj | edytuj kod]

Odbudowa kamienic z północnej pierzei Rynku (lata 1951–1953)
Dożynki w Opolu w maju 1961. Władze państwowe, partyjne i uczelniane przed ratuszem
Wojewódzki Dom Kultury (lata 1950–1955)
Skutki wybuchu w auli WSP 6 października 1971
Cementownia „Odra” (1951)

Radziecka komendantura wojenna przekazała władzę polskiej administracji. Do Opola przybyły pierwsze transporty przymusowych polskich wysiedleńców zza Buga[62]. Rozpoczęło działalność Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika. Opole po raz kolejny zmienia przynależność państwową razem z zachodnim Śląskiem. Po 610 latach przynależności do państw Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego i postcesarskich, ponownie zostało włączone w granice państwa polskiego.

6 kwietnia 1945 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy. Obozy MBP nr 146, 147 i 148, powstałe w Opolu miał status obozów przejściowych, następnie zostały przekształcone w obozy pracy. Przetrzymywano w nich Ślązaków i Niemców oraz byłych członków SS. Do obozu trafiali także powracający do Polski żołnierze armii Andersa, którzy wstąpili do niej po dezercji z Wehrmachtu, do którego wcielono ich wcześniej w ramach volkslisty[63].

8 kwietnia 1946 odbył się wiec PSL z udziałem Stanisława Mikołajczyka. Zgromadzenie zostało rozpędzono przez UB.15 września 1946 odbyły się Dożynki Śląskie w Opolu z udziałem prezydenta Bolesława Bieruta, wicepremiera i ministra Ziem Odzyskanych Władysława Gomułki oraz wojewody śląsko-dąbrowskiego Aleksandra Zawadzkiego. Z całego kraju przybyło ok. 300 tysięcy delegatów. Jesienią 1946 powstało Koło Akademików Opolan w Poznaniu – jedyne w tym czasie stowarzyszenie opolskich studentów studiujących na wyższych uczelniach Polski, władze zakazały utworzenia oddziałów tej organizacji we Wrocławiu, Krakowie i innych miastach[64].

W 1947 otwarto Miejską Bibliotekę Publiczną i powołano Komitet Badań Prehistorycznych (w maju 1955 przekształconego w Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk). 9 maja 1948 otwarto Gimnazjum i Liceum Repolonizacyjne. W 1949 oddano do użytku odremontowany budynek teatru przy ul. 24 Marca (obecnie ul. Wolfganga Amadeusza Mozarta). Przy dużej scenie PTZO powstał Teatr lalek. Rozpoczęła się również odbudowa dawnego szpitala św. Wojciecha przy pl. Armii Czerwonej (obecnie pl. Mikołaja Kopernika). W latach 1949–1965 w Opolu i Prudniku stacjonował 15 Pułk KBW Ziemi Opolskiej[65]. W 1950 Opole stało się siedzibą nowo powstałego województwa opolskiego. W 1952 powołano Opolską Orkiestrę Symfoniczną (we wrześniu 1972 r. przemianowana na Filharmonię Opolską im. Józefa Elsnera) i Zespołu Pieśni i Tańca „Opole”. 1 stycznia ukazał się pierwszy numer Trybuny Opolskiej – wówczas organ PZPR. 18 czerwca otwarto ekspozyturę Polskiego Radia w Opolu. 22 lipca otwarto Wojewódzki Dom Kultury. 26 lipca 1953 zmarł w Opolu pisarz i redaktor – autor pracy „Na Śląsku Opolskim”, Stanisław Wasylewski.

1 października 1954 odbyła się inauguracja roku akademickiego w przeniesionej z Wrocławia do Opola Wyższej Szkole Pedagogicznej. 16 sierpnia 1955 utworzono Związek Literatów Polskich Oddział opolski, na czele którego stanął Rafał Urban z Głogówka. W 1956 rozpoczęła pracę Rozgłośnia Polskiego Radia w Opolu. W 1960 zorganizowana została I Wiosna Opolska – Festiwal Artystyczny Ziem Zachodnich i Północnych. W 1961 Kolonia Gosławicka została włączona w granice Opola. 26 maja tego samego roku do Opola przybył pierwszy pociąg elektryczny.

W 1963 zorganizowany został I Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu. 2 maja otwarto krytą pływalnię. W 1964 działalność rozpoczęło Muzeum Martyrologii Jeńców Wojennych w Łambinowicach, z siedzibą dyrekcji w Opolu. W marcu 1968 studenci opolskiej WSP zorganizowali akcję ulotkową na obszarze miasta oraz jednodniowy strajk w proteście przeciw represjom, jakie dotknęły krakowskie i warszawskie środowisko akademickie. W odwecie, powołana przez władze partyjne komisja usunęła z opolskiej uczelni kilkudziesięciu studentów i pracowników. Ze stanowiska rektora został także usunięty broniący studentów prof. Maurycy Horn. 20 lipca, podczas uroczystej sesji wojewódzkiej i miejskiej rady narodowej, dokonano otwarcia nowej hali widowiskowo-sportowej – „Okrąglaka”. W 1970 ukazał się pierwszy numer miesięcznika kulturalnego „Opole”, redaktorem pisma był Edward Pochroń. 23 września w Opolu-Bierkowicach otwarto Muzeum Wsi Opolskiej. 14 listopada powołano Opolskie Towarzystwo Kulturalno-Oświatowe.

W nocy z 5 na 6 października 1971 Bracia Kowalczykowie podłożyli ładunek wybuchowy w auli Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu. Zniszczeniu uległa aula WSP oraz magazyny biblioteczne[66]. W styczniu 1975 otwarto Teatr im. Jana Kochanowskiego. Od 10 do 20 maja odbywały się I Opolskie Konfrontacje Teatralne – Klasyka Polska. 27 maja 1976 na zebraniu przedstawicieli Opolskiej Spółdzielni Mieszkaniowej Przyszłość podjęto uchwałę powołującą Osiedle im. Związku Walki Młodych. Rozpoczęła się budowa największego opolskiego osiedla mieszkaniowego. 23 września – zmarł bp ordynariusz opolski Franciszek Jop – nowym biskupem został Alfons Nossol.

W 1980 odbył się strajki ostrzegawcze opolskich załóg pracowniczych, m.in. ZPB „Frotex” w Prudniku, FSD w Nysie, Elektrowni Opole, Zakładach Koksowniczych w Zdzieszowicach. 29 września odbyło się spotkanie I sekretarza KW PZPR Józefa Masnego z działaczami MKZ NSZZ „Solidarność”. W czerwcu 1981 powstało Opolskie Towarzystwo Jazzowe z Tadeuszem Pabisiakiem na czele. 15 czerwca w opolskim amfiteatrze zorganizowane zostało spotkanie przewodniczącego NSZZ „Solidarność” Lecha Wałęsy z mieszkańcami Opolszczyzny. W listopadzie i grudniu w opolskich uczelniach WSP i WSI wybuchł strajk studentów związanych z NZS oraz pracowników działaczy „Solidarności”. Trwający ponad 20 dni strajk akademików był najdłuższą tego typu akcją protestacyjną przeprowadzoną w 1981 na Opolszczyźnie.

III Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Panorama

W 1990 ukazał się pierwszy numer „Gazety Opolskiej”, której redaktorem naczelnym został Edward Pochroń. W 1992 w Opolu otwarty został Wicekonsulat RFN. W 1994 powstał Uniwersytet Opolski z połączenia dawnej Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Powstańców Śląskich oraz Instytutu Teologicznego – Filii KUL w Nysie. 6 maja 1997 w budynku przy ul. Juliusza Słowackiego otwarte zostało Centrum Rehabilitacji dla Dzieci z Porażeniem Mózgowym. 10 lipca Opole oraz wiele miast i wsi Opolszczyzny dotyka katastrofalna, tragiczna w skutkach powódź. 1 sierpnia rozpoczęło działalność Wojewódzkie Centrum Medyczne w nowych obiektach przy alei Wincentego Witosa. W opolskiej katedrze zamontowane zostają 4,5-tonowe drzwi, wyrzeźbione w brązie przez opolskiego artystę Adolfa Panitza.

11 stycznia 1998 w obronie zachowania województwa opolskiego na mapie administracyjnej Polski z inicjatywy lokalnych elit samorządowych utworzony został Obywatelski Komitet Obrony Opolszczyzny (OKOOP). 11 marca kilka tysięcy Opolan manifestowało pod pomnikiem Bojownikom o Polskość Śląska Opolskiego przeciwko rządowym planom likwidacji województwa opolskiego oraz włączenia go do województwa śląskiego. 16 maja odbyła się uroczystość przekazania Opolu Flagi Honorowej, przyznanej przez Radę Europy za wkład w działanie na rzecz integracji europejskiej. 18 lipca Sejm podjął uchwałę o nowym podziale administracyjnym Polski na 16 województw, z opolskim włącznie, które powiększone zostało o powiat oleski.

17 lutego 1999 w laboratorium kryminalistycznym KWP w Opolu uruchomiono jedną z najnowocześniejszych w kraju pracowni badań genetycznych. Na Targach „Investcity '99” w Poznaniu Opole zdobyło główne nagrody w dwóch (i jedynych) targowych konkursach: na najlepiej przygotowany udział w targach oraz najlepiej zaaranżowane stoisko. Radni Sejmiku Wojewódzkiego wybrali herb ostatniego księcia piastowskiego Jana II Dobrego na herb województwa opolskiego.

W 2000 Opole uhonorowane zostało Plakietą Honorową Rady Europy, przyznaną przez Parlament Europejski za aktywność w podejmowaniu międzynarodowych kontaktów i propagowanie idei nowoczesnej Europy. Po popowodziowym remoncie otwarty został zabytkowy „Dom lodowy”, czyli budynek PTTK przy stawie przy ul. Norberta Barlickiego. W rankingu miast o największym potencjale rozwojowym opracowanym przez Centrum Badań Regionalnych w Warszawie Opole trafiło do ścisłej czołówki miast, plasując się za Sopotem, Poznaniem oraz Krakowem.

W 2004 papież Jan Paweł II odebrał w Watykanie doktorat honoris causa Uniwersytetu Opolskiego. W 2007 w mieście powstała Podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. W czerwcu Opole w rankingu miesięcznika „Forbes” zajęło 9. miejsce w kategorii miast najatrakcyjniejszych dla biznesu i 3. wśród miast najatrakcyjniejszych dla kapitału zagranicznego. Opole zdobyło 1. miejsce pod względem pozyskanych środków europejskich w przeliczeniu na jednego mieszkańca w rankingu samorządowym opublikowanym 13 lipca przez „Rzeczpospolitą”.

W 2016 doszło do konfliktu wokół rozszerzenia granic administracyjnych Opola[67]. Ostatecznie w 2017 włączono w granice administracyjne miasta 12 sołectw lub ich części z gmin: Dąbrowa, Dobrzeń Wielki, Komprachcice, Prószków.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Ludność Opola.

Pod względem liczby ludności Opole jest 27. miastem w kolejności w Polsce. Opole jest też drugim najludniejszym powiatem, powiatem o największej gęstości zaludnienia oraz jedynym miastem na prawach powiatu województwa opolskiego. W 2016 stopa bezrobocia w Opolu wynosiła 4,1% (dane według GUS)[68]. Największą populację Opole odnotowało w 1999 – 130 969 mieszkańców. Od tego czasu liczba osób zameldowanych w Opolu na stałe rokrocznie spada.

Wykres liczby ludności Opola na przestrzeni ostatnich 5 stuleci:

Piramida wieku mieszkańców Opola w 2014[68]:

Piramida wieku Opole.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zabytki Opola.
Panorama Opola z Wieży Piastowskiej w kierunku wschodnim
Panorama Opola z Wieży Piastowskiej w kierunku wschodnim

Miejsca i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Fontanna Ceres
Fontanna Ceres w Opolu, 2014
Fontanna Ceres w Opolu. Rybacy, 2014
Fontanna Ceres. Górnik z kilofem, 2014
Place
Plac Kopernika
Plac Konstytucji 3 Maja
Opolskie cmentarze
nagrobki na cmentarzu żydowskim
Kaplica na cmentarzu komunalnym
Nagrobek Elißabeth Grabowßki

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Opolu funkcjonują zakłady przemysłu materiałów budowlanych, spożywczego, maszyn i urządzeń, branży IT i inne[69]. Opole odnotowuje wysoki przyrost inwestycji bezpośrednich.

W Opolu w roku 2017 w rejestrze REGON zarejestrowanych było 21 966 podmiotów gospodarki narodowej, z czego 13 798 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W tymże roku zarejestrowano 1319 nowych podmiotów, a 1291 podmiotów zostało wyrejestrowanych. Na przestrzeni lat 2009–2017 najwięcej (1 601) podmiotów zarejestrowano w roku 2010, a najmniej (1 267) w roku 2012. W tym samym okresie najwięcej (1 561) podmiotów wykreślono z rejestru REGON w 2009 roku, najmniej (929) podmiotów wyrejestrowano natomiast w 2010 roku. Według danych z rejestru REGON wśród podmiotów posiadających osobowość prawną w Opolu najwięcej (2 608) jest stanowiących spółki handlowe z ograniczoną odpowiedzialnością. Analizując rejestr pod kątem liczby zatrudnionych pracowników można stwierdzić, że najwięcej (21 050) jest mikro-przedsiębiorstw, zatrudniających 0 – 9 pracowników. 0,8% (177) podmiotów jako rodzaj działalności deklarowało rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo, jako przemysł i budownictwo swój rodzaj działalności deklarowało 16,9% (3 716) podmiotów, a 82,3% (18 073) podmiotów w rejestrze zakwalifikowana jest jako pozostała działalność. Wśród osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w Opolu najczęściej deklarowanymi rodzajami przeważającej działalności są Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle (22.7%) oraz Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna (16.0%).

W Opolu na 1000 mieszkańców pracuje 438 osób. Jest to znacznie więcej od wartości dla województwa opolskiego oraz znacznie więcej od wartości dla Polski. 50,2% wszystkich pracujących ogółem stanowią kobiety, a 49,8% mężczyźni. Bezrobocie rejestrowane w Opolu wynosiło w 2017 roku 4,1% (4,7% wśród kobiet i 3,5% wśród mężczyzn). W 2017 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w Opolu wynosiło 4 615,56 PLN, co odpowiada 101.90% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w Polsce. Wśród aktywnych zawodowo mieszkańców Opola 3080 osób wyjeżdża do pracy do innych miast, a 15 772 pracujących przyjeżdża do pracy spoza gminy – tak więc saldo przyjazdów i wyjazdów do pracy wynosi 12 692. 1,0% aktywnych zawodowo mieszkańców Opola pracuje w sektorze rolniczym (rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo), 23,0% w przemyśle i budownictwie, a 25,2% w sektorze usługowym (handel, naprawa pojazdów, transport, zakwaterowanie i gastronomia, informacja i komunikacja) oraz 4,8% pracuje w sektorze finansowym (działalność finansowa i ubezpieczeniowa, obsługa rynku nieruchomości).

W latach 2012–2018 w Opolu zainwestowano w ramach zewnętrznych inwestycji bezpośrednich kwotę ponad 860 mln zł. Inwestycje te wygenerowały prawie 4000 miejsc pracy[potrzebny przypis], co stanowi 7,35% ogólnej liczby osób pracujących w Opolu (54 390). Realizowana jest rozbudowa Elektrowni Opole, gdzie powstają dwa nowe bloki energetyczne, o wartości 11,5 mld zł[70].

Przedsiębiorstwa[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Przedsiębiorstwa w Opolu.

Branża automatyki przemysłowej[edytuj | edytuj kod]

  • Ifm Ecolink – producent czujników i systemów sterowania procesów przemysłowych. Od 2012 roku firma posiada centrum badawczo-rozwojowe w Opolu[71].

Przemysł spożywczy[edytuj | edytuj kod]

  • Nutricia – producent żywności dla niemowląt i dzieci w Polsce, członek Grupy Danone; produkuje żywność dla niemowląt i dzieci, mającą status środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Od 1951 roku jako „Opolska Wytwórnia Kawy Zbożowej” produkowała kawę zbożową, zupy w proszku, ryż preparowany, a od 1962 roku odżywki sypkie i konserwy dla dzieci[72];
  • Zott – producent wyrobów mleczarskich, który posiada około 20% rynku jogurtów w Polsce[73];
  • Animex – producent mięsa białego, który jest częścią międzynarodowego koncernu Smithfield Foods Inc.[74];
  • Pasta Food Company – w 2011 roku działa w branży spożywczej (dania gotowe i mięsne) jako spółka belgijskiego koncernu Ter Beke i francuskiej firmy Stefano Toselli na terenie Podstrefy Opole Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej[75];
  • Prawdziwe Lody – ogólnopolski producent lodów tradycyjnych, w 1988 roku zaczął działalność tworząc pierwszą lodziarnię w Opolu pod marką Sopelek[76].

Przemysły motoryzacyjny[edytuj | edytuj kod]

  • Global Steering Systems – firma o zasięgu światowym z 40 letnim doświadczeniem w zakresie projektowania i dostarczania układów drążków kierowniczych; działa także jako jednostka badawcza i realizuje projekty unijne[77];
  • International Automotive Components – światowy dostawca elementów wyposażenia wewnętrznego do samochodów osobowych i globalny dostawca wyposażenia do wnętrz samochodów; oddział otwarty w 2017 r[78];
  • Polaris – producent pojazdów terenowych typu ATV, zakład został uruchomiony we wrześniu 2014 roku[79];
  • Tower Automotive Polska – polska firma będąca częścią amerykańskiego koncernu Tower International, wytwarzająca podzespoły do produkcji samochodów osobowych[80].

Przemysł metalowy i maszynowy[edytuj | edytuj kod]

  • Remak S.A. – Przedsiębiorstwo Modernizacji Urządzeń Energetycznych (notowana na GPW)[81];
  • Kelvion (dawniej GEA Technika Cieplna Sp. z o.o.) – wchodząca w skład międzynarodowego koncernu GEA AG – specjalizująca się w projektowaniu i produkcji wysokosprawnych urządzeń do wymiany i odzysku ciepła (wymienników ciepła)[82];
  • APC Presmet Sp. z o.o. – produkująca reaktory wysokociśnieniowe dla przemysłu chemicznego oraz inne wyroby ze stali, która rozbudowuje się w przemysłowej dzielnicy Metalchem[83];
  • Famet Sp. z o.o. – produkująca między innymi części elektrowni wiatrowych. Unikatowe w skali światowej wyposażenie, między innymi: frezarka bramowa typu Gantry – PowerTec 8000 AG-S20 (wymiary maszyny: szer. 26 m, dł. 48 m, moc 150 kW, 9 osi sterowanych) oraz tokarka karuzelowa – PowerTurn 14000 AS (wymiary maszyny: szer. 33 m, dł. 22 m, moc 200 kW, 8 osi sterowanych)[84];
  • Heerema Fabrication Group – spółka wchodzącą w skład koncernu produkująca elementy platform wiertniczych do wydobywania ropy naftowej[85];
  • Kamex – producent siłowników hydraulicznych na potrzeby przemysłu wydobywczego[86];
  • Movie Bird International – światowy lider w zakresie produkcji profesjonalnych kranów telewizyjnych i filmowych[87];
  • Explomet – firma specjalizuje się platerowaniem wybuchowym[88].

Branża materiałów budowlanych[edytuj | edytuj kod]

Cementownia Odra (ul. Budowlanych)

Na historię gospodarczą Opola największy wpływ miała produkcja materiałów budowlanych, a w szczególności produkcja cementu. Od 1857 roku rozwijał się w Opolu przemysł cementowy. Na przestrzeni lat funkcjonowało 9 cementowni: Odra – ul. Budowlanych, Groszowice, Bolko – Nowa Wieś Królewska, Piast (Opole-Miasto), Grundmann, Pringsheim, Giesel, Wróblin, Silesia – ul. Kępska. W latach powojennych działały pierwsze cztery, natomiast obecnie pozostała cementownia Odra.

Istniejące firmy:

  • Monier-Brass Sp. z o.o. – producent pokryć dachowych[89];
  • Schiedel Sp. z o.o. – producent systemów kominowych[90];
  • Norgips – firma oferuje wysokiej jakości kompletne systemy ścian działowych, sufitów podwieszanych, okładzin ściennych i sufitowych, zabudowy poddaszy oraz suchych jastrychów[91].

Branża IT[edytuj | edytuj kod]

  • Future Procesing – systemy obrazowania medycznego, inteligentnego monitoringu wideo i analizy danych oraz narzędzia systemowe i aplikacje dla sektora finansowego[92];
  • Atmoterm – tworzenie zintegrowanych systemów komputerowych wspomagających zarządzanie informacjami środowiskowymi[93];
  • Axxiome – rozwój, wdrożenia i utrzymanie systemów informatycznych dla banków, ubezpieczeń i dużych instytucji finansowych. Axxiome jest jednym z największych dostawców systemów SAP Banking, SAP Insurance na świecie[94];
  • Atos Polska – dostarcza usługi firmom z sektorów telekomunikacyjnego, finansowego, energetycznego, przemysłowego oraz administracji publicznej. Firma jest jednym ze światowych liderów rynku tworzenia i utrzymywania rozwiązań informatycznych wspierających obsługę i samoobsługę klientów[95];
  • Asseco Poland – największa Polska firma informatyczna notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Tworzy zaawansowane technologicznie oprogramowanie, dla firm z kluczowych dla gospodarki sektorów[96];
  • Stefanini – firma o zasięgu globalnym specjalizująca się we wsparciu zarówno średnich, jak i dużych korporacji w kwestiach konsultingu, wdrożeń systemów ERP, rozwoju i utrzymania aplikacji oraz specjalistycznych usług związanych z doraźnym reagowaniem na potrzeby kadrowe w kluczowych obszarach[97].

Centra usług outsourcingowych[edytuj | edytuj kod]

  • Capgemini – światowy lider w obszarze usług konsultingowych, technologicznych, outsourcingowych oraz lokalnych usług specjalistycznych[98];
  • Optadata GmbH – obsługa niemieckiego rynku medycznego i usług z nim związanych;
  • Ista Shared Services Polska – obsługa niemieckojęzycznych klientów firmy ISTA[99];
  • PwC – wiodąca globalna organizacja świadcząca profesjonalne usługi doradcze[100].

Transport i logistyka[edytuj | edytuj kod]

  • Sindbad – największy w Polsce przewoźnik autokarowy[101];
  • Piomar – ponad 120 nowoczesnych zestawów samochodowych[102];
  • Kano – ponad 60 nowoczesnych zestawów samochodowych[103];
  • Bedmet Logistic – transport ponadnormatywny[104].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

  • Itaka – największe w Polsce biuro podróży[105].

Instytucje otoczenia biznesu i nauki[edytuj | edytuj kod]

  • Centrum Wystawienniczo Kongresowe w Opolu – obiekt dysponuje komfortową halą wystawienniczą, salami konferencyjnymi, strefą restauracyjną, zewnętrzną strefą koncertową, rozwiązaniami multimedialnymi, systemem mobilnych dźwiękoszczelnych ścian pozwalających na dowolną aranżację przestrzeni, nowoczesną aranżacją strefy widzów, bezpłatnym parkingiem na 300 samochodów. CWK zostało otwarte w styczniu 2014 roku i jest pierwszym i najnowocześniejszym tego typu obiektem na Opolszczyźnie[106];
  • Park Naukowo-Technologiczny w Opolu – instytucja jest miejscem współpracy nauki i biznesu, stwarzającym możliwości poszukiwania i wdrażania nowych rozwiązań technologicznych. Tworzy korzystne warunki dla rozwoju gospodarczego i naukowego miasta Opola oraz regionu opolskiego. Jest miejscem, w którym proinnowacyjne firmy uzyskują dostęp do specjalistycznych laboratoriów badawczych, zaawansowanego środowiska teleinformatycznego, pomieszczeń biurowych o wysokim standardzie oraz wszelkiej innej niezbędnej infrastruktury i usług koniecznych do prowadzenia działalności, w tym działalności badawczo-wdrożeniowej.

Handel[edytuj | edytuj kod]

Opole jest centrum finansowym, biznesu i handlu. Ma tutaj swoją siedzibę Business Centre Club. W Opolu obecnie istnieje kilka centrów oraz galerii handlowych.

Istniejące:

Tuż za granicami administracyjnymi Opola, na terenie wsi Zawada, przy ul. Dębowej 1, znajduje się Centrum Handlowe Turawa Park.

Transport[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Transport w Opolu.

Drogi i mosty[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Mosty i wiadukty w Opolu.

W odległości ok. 13 km[107] od centrum miasta biegnie autostrada A4. Przez Opole i Obwodnicę Północną przebiegają drogi krajowe:

Ponadto w mieście mają swój początek i bieg drogi wojewódzkie:

  • 414: Prudnik – Prószków – granica miasta – ul. Prószkowska – Niemodlińska – Wrocławska – skrzyżowanie z DK46 i DK94 we Wrzoskach
  • 423: Krapkowice – ul. Oświęcimska – Popiełuszki – Marka z Imielnicy – Reymonta – Ozimska – Częstochowska – skrzyżowanie z DK46 i DK49 (obwodnica)
  • 435: Prądy – Wawelno – Chróścina – granica miasta – ul. Niemodlińska – Nysy Łużyckiej – Batalionów Chłopskich – Bohaterów Monte Cassino – Plebiscytowa – Fabryczna – Armii Krajowej – Jerzego i Ryszarda Kowalczyków – Strzelecka – skrzyżowanie z DK94
  • 454: pl. Konstytucji 3 Maja – ul. Budowlanych – Sobieskiego – Jagiełły – Namysłowska – granica miasta – Dobrzeń Wielki – Namysłów
  • 459: skrzyżowanie z DK45, DK46 i DK49 – ul. Opolska – granica miasta – Narok – Skorogoszcz

Opole dzieli Mała Panew, Swornica, Prószkowski Potok, ale przede wszystkim Odra rozbita dodatkowo na Młynówkę, kanał ulgi oraz kanał Wiński. Sytuacja taka wymusza rozbudowany system mostów zapewniający miastu dobrą komunikację. W obrębie miasta znajdują się m.in. 4 mosty drogowe nad Odrą, 4 nad kanałem ulgi, 3 nad Młynówką.

Transport zbiorowy[edytuj | edytuj kod]

Autobusy miejskie[edytuj | edytuj kod]

Linie autobusowe w Opolu
MAN NL 2x2 MZK Opole – CH Karolinka
 Osobny artykuł: Komunikacja miejska w Opolu.

Pierwsze autobusy zaczęły kursować po ulicach Opola w latach 20. XX wieku. Zaraz po II wojnie transportem zajmował się PKS, w 1953 roku powstał Miejski Zakład Komunikacyjny, który obecnie obsługuje 18 linii dziennych i 5 nocnych; część tras posiada wariantowe zakończenia, 5 liniq (8, 10, 15, 16, 80) wybiegają poza strefę miejską. MZK dysponuje ponad dziewięćdziesięcioma wozami, z czego przewozy pasażerskie obsługuje każdego dnia ponad 70 autobusów.

Autobusy podmiejskie i dalekobieżne[edytuj | edytuj kod]

Przy ul. 1 Maja 6 funkcjonuje Dworzec Autobusowy, skąd odjeżdżają wozy Opolskiego PKS-u, innych przewoźników PKSu, a także prywatnych firm.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Początki kolei żelaznych w Opolu sięgają I połowy XIX wieku. 28 maja 1843 uruchomiono 2-torową 37,4 km linię kolejową do pobliskiego Brzegu[108]

Dworce kolejowe
Lokomotywa przed dworcem głównym
dworzec Groszowice

W Opolu znajduje się obecnie 9 działających pasażerskich stacji lub przystanków kolejowych:

Z Opola wychodzą

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

Najbliższe porty lotnicze znajdują się we Wrocławiu oraz Pyrzowicach. Około 15 km od centrum miasta leży lotnisko Opole-Polska Nowa Wieś. Planowane było również uruchomienie regularnych rejsów z regionalnego lotniska Opole-Kamień Śląski (ok. 20 km od centrum miasta). W 2011 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko przy al. W. Witosa.

Bezpieczeństwo publiczne[edytuj | edytuj kod]

W Opolu znajduje się centrum powiadamiania ratunkowego, które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999[109].

W Opolu znajduje się utworzony w 1990 zakład karny. Pojemność jednostki wynosi 152 miejsca[110].

Szpitale publiczne[edytuj | edytuj kod]

  • Szpital Wojewódzki w Opolu
  • Szpital Specjalistyczny Ginekologiczno-Położniczy i Noworodków w Opolu
  • Opolskie Centrum Onkologii
  • Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Opolu
  • Wojewódzki Szpital Specjalistyczny – Zespół Neuropsychiatryczny w Opolu
  • 116 Szpital Wojskowy z Przychodnią SP ZOZ w Opolu
  • Szpital MSWiA w Opolu[111]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Wieża Zamku Górnego stanowi część budynku Zespołu Szkół Mechanicznych

W mieście działa 31 przedszkoli (w tym 2 integracyjne i 1 specjalne), 21 szkół podstawowych (1 specjalna, 1 z oddziałami integracyjnymi, 1 katolicka), 11 gimnazjów (w tym 1 z oddziałami integracyjnymi, 1 specjalne i 1 Katolickie). Poza placówkami publicznymi działa również kilka zespołów szkół społecznych i niepublicznych.

Szkoły ponadpodstawowe[edytuj | edytuj kod]

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Publiczne

Niepubliczne

Wybrane budynki szkół wyższych w Opolu
Collegium Maius Uniwersytetu Opolskiego
Instytut Innowacyjności Procesów i Produktów Wydziału Inżynierii Produkcji i Logistyki Politechniki Opolskiej

Łącznie w Opolu funkcjonuje:

Kultura i sztuka[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Kultura w Opolu.

Imprezy cykliczne[edytuj | edytuj kod]

  • Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej – KFPP Opole
  • Międzynarodowy Festiwal Perkusyjny
  • Ulica Kultury
  • Opole Songwriters Festival
  • Opolskie Konfrontacje Teatralne „Klasyka Polska”
  • Opolski Festiwal Teatru Lalek
  • Czas Europy, czas teatru – festiwal młodych teatrów ulicznych
  • Opolska Jesień Literacka
  • Ogólnopolski Festiwal Filmowy Opolskie Lamy
  • Międzynarodowe Dni Młodej Dramaturgii ODRAMA (w Teatrze im. J. Kochanowskiego od 2005 roku)
  • Opolska Noc Kabaretowa
  • Dni Opola
  • Międzynarodowa Wystawa Psów
  • Międzynarodowa Wystawa Kotów
  • Opolskie Targi Budownictwa „Mój Dom”
  • Opolskie Targi Książek Naukowych
  • Międzynarodowe Targi Motoryzacyjne
  • Wyścigi 1/4 mili w Porcie Lotniczym Opole-Kamień Śląski
  • Jarmark Franciszkański
  • Jarmark Świętego Wojciecha (odbywa się w Święta Wielkanocne)
  • Jarmark Bożonarodzeniowy, organizowany przez młodzieżówkę Mniejszości Niemieckiej
  • Jazz Rock Meeting
  • Międzynarodowy Plener Rzeźbiarski (we współpracy z włoskim miastem Carrara)
  • Silesia Superior Attack
  • Konwent Opolcon
  • Opolskie Dni Tybetu[potrzebny przypis]

Teatry i filharmonia[edytuj | edytuj kod]

Wybrane obiekty kultury w Opolu
Amfiteatr Tysiąclecia – (Narodowe Centrum Polskiej Piosenki)

Muzea i galerie[edytuj | edytuj kod]

W Opolu działa kilka muzeów i galerii. Najstarszym z nich jest Muzeum Śląska Opolskiego, które zostało założone już w 1900 r. Obecnie powstaje tu Muzeum Polskiej Piosenki, które gromadzić będzie zbiory związane z polską muzyką i Krajowym Festiwalem Polskiej Piosenki w Opolu.

Muzeum Zdjęcie Adres Zbiory Rok założenia Źródło
Muzeum Śląska Opolskiego Opole (Oppeln) - ul. św. Wojciecha i Muzeum Śląska Opolskiego.JPG ul. św. Wojciecha 13 archeologia, etnografia, historia regionu, sztuki, kolekcja porcelany tułowickiej 1900 [113][114]
Muzeum Wsi Opolskiej Muzeum Wsi Opolskiej - wiatrak 03.jpg ul. Wrocławska 174 zabytki kultury drewnianej z terenu Opolszczyzny, stary sprzęt gospodarski i wiejski 1961
1970 (otwarcie dla turystów)
[115][116]
Muzeum Diecezjalne ul. Kardynała Kominka 1A dzieła sztuki sakralnej 1987 [117]
Muzeum Polskiej Piosenki Muzeum Polskiej Piosenki.jpg ul. Barlickiego 12 zbiory związane z Krajowym Festiwalem Polskiej Piosenki w Opolu 2007 [118]
Centralne Muzeum Jeńców Wojennych Opole, Centralne Muzeum Jeńców Wojennych - Dyrekcja, Dział Naukowo-Badawczy, Dział Dokumentacji - fotopolska.eu (219141).jpg ul. Minorytów 3 zbiory dotyczące jeńców wojennych, wystawy 1964 [119]
Galeria im. Jana Cybisa ul. Ozimska 10 dzieła Jana Cybisa oraz ekspozycje czasowe [120]
Galeria Sztuki Współczesnej Plac Teatralny 12 wystawy czasowe sztuki współczesnej, projekty wizualne, wystawy fotograficzne 1958 [121]
Galeria Studzienna ul. Studzienna 3 meble, dzieła sztuki dawnej i współczesnej 1999 [122]
Galeria ZPAP ul. Krakowska 1 wystawy czasowe dzieł sztuki [123]
Galeria Sztuki Autor Rynek 10 malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba, fotografia, ceramika, szkła [124]

Kina[edytuj | edytuj kod]

  • Centrum Filmowe Helios
  • Klub Dobrego Filmu „Studio”
  • Uniwersytecki Klub Filmowy
  • Kino „Meduza” w Centrum Kultury Oleska 45

Inne instytucje kultury i sztuki[edytuj | edytuj kod]

Media lokalne[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Media w Opolu.

Prasa[edytuj | edytuj kod]

Telewizja[edytuj | edytuj kod]

Stara Synagoga, w której mieści się TVP3 Opole

Radio[edytuj | edytuj kod]

Portale[edytuj | edytuj kod]

  • 24opole.pl
  • nto.pl
  • oportal.pl
  • dziennikopolski.pl
  • radio.opole.pl

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Opole jest miastem na prawach powiatu. Mają w nim siedzibę władze województwa oraz powiatu opolskiego. Miasto jest centrum administracyjnym dla Opolszczyzny.

Administracja samorządowa[edytuj | edytuj kod]

 Osobne artykuły: Prezydenci OpolaRada Miasta Opola.

Opole posiada status miasta na prawach powiatu. Oznacza to, że gmina miejska wykonuje zadania powiatu. Organem stanowiącym samorządu jest Rada Miasta Opola, składająca się z 25 radnych, którzy są wybierani w 4 okręgach wyborczych[125]. Organem wykonawczym samorządu jest prezydent miasta. Obecnie w kadencji 2018–2023 funkcję tę sprawuje Arkadiusz Wiśniewski.

Miasto jest siedzibą władz województwa opolskiego. Mieszkańcy wybierają 8 z 30 radnych do Sejmiku Województwa Opolskiego. Opole jest też siedzibą władz powiatu opolskiego.

Opole jest członkiem Związku Miast Polskich.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Opola.
 Z tym tematem związana jest kategoria: Administracyjne części Opola.

Przed 1899 rokiem Opole obejmowało obecne Śródmieście, Wyspę Pasiekę oraz część Zaodrza. Przed II wojną światową do miasta włączono Zakrzów (1899), Półwieś i Szczepanowice (1936). W latach 50. Nową Wieś Królewską z Wyspą Bolko, w latach 60. Groszowice i Kolonię Gosławicką, a w połowie lat 70. Bierkowice, Gosławice, Grotowice, Grudzice, Malinę, Wójtową Wieś i Wróblin. W 2017 do miasta przyłączono Winów, Żerkowice, Chmielowice, Wrzoski, Sławice, Czarnowąsy, Krzanowice, Borki, Brzezie oraz Świerkle.

Współcześnie Opole jest częściowo podzielone na dzielnice i osiedla – w użytku funkcjonują zwyczajowe nazwy poszczególnych części miasta. 18 października 2009 r. odbyły się pierwsze wybory do pilotażowo utworzonych rad dzielnic: Gosławic, Grudzic, Nowej Wsi Królewskiej oraz Zakrzowa. Według stanu na 2015 rok funkcjonuje dziewięć rad dzielnic[126].

Decyzją Rady Ministrów 1 stycznia 2017 obszar Opola został powiększony o 12 sołectw z pobliskich gmin na wniosek ówczesnego prezydenta miasta. Decyzję taką podjęto mimo protestów części mieszkańców z przyłączanych gmin oraz wyników konsultacji, w których ponad 90% biorących udział mieszkańców podopolskich gmin wypowiedziało się w tej sprawie negatywnie[127][128]. Za powiększeniem Opola opowiedziała się za to większość głosujących (57%) mieszkańców Opola (przy frekwencji wynoszącej 6%)[129]. Sąsiednie gminy argumentowały, że okrojenie ich obszarów wpłynie negatywnie na lokalne budżety[129]. Patryk Jaki będący wówczas wiceministrem sprawiedliwości oraz posłem z województwa opolskiego promował ideę powiększenia Opola, twierdząc, że jest to konieczne ze względu na fakt, że Opole jest najmniejszym z miast wojewódzkich. Argumentował również, że ewentualny spadek liczby mieszkańców Opola poniżej 100 tys. mógłby w bliżej nieokreślonej przyszłości spowodować zmianę podziału administracyjnego Polski i odebranie Opolu statusu miasta wojewódzkiego[130].

Pierwotny koncepcja projektu, przedstawiona jesienią 2015 przez prezydenta Opola w lokalnych mediach, zakładała również przyłączanie do miasta miejscowości: Dziekaństwo, Folwark, Górki, Kępa, Niewodniki, Żelazna oraz części miejscowości Dobrzeń Mały i Zawada[131]. W ten sposób miasto uległoby powiększeniu o ponad 5,3 tys. ha, a liczba ludności uległaby zwiększeniu o blisko 9,5 tys. osób[132].

Dzielnice Opola[edytuj | edytuj kod]

Wraz ze zmianą kadencji władz samorządowych w 2019 roku w Opolu przeprowadzono zmianę podziału miasta na dzielnice. Opole ma 13 dzielnic oznaczonych numerami pisanymi cyframi rzymskimi[133]. Wykaz dzielnic wraz z orientacyjnym położeniem względem wcześniejszych dzielnic:

  • Dzielnica I – Borki, Brzezie, Czarnowąsy, Świerkle.
  • Dzielnica II – Krzanowice, Wróblin, Zakrzów
  • Dzielnica III – Chabry
  • Dzielnica IV – Armii Krajowej
  • Dzielnica V – Gosławice, Malinka
  • Dzielnica VI – Grudzice, Kolonia Gosławicka, Malina
  • Dzielnica VII – Groszowice, Grotowice, Nowa Wieś Królewska
  • Dzielnica VIII – Śródmieście
  • Dzielnica IX – Stare Miasto
  • Dzielnica X – Nadodrze
  • Dzielnica XI – Zaodrze
  • Dzielnica XII – Bierkowice, Półwieś, Sławice, Wrzoski
  • Dzielnica XIII – Chmielowice, Szczepanowice-Wójtowa Wieś, Winów, Żerkowice

Dzielnice formalnie ustanowione (stan na październik 2017)[134][135]:

Osiedla Opola[edytuj | edytuj kod]

  • Armii Krajowej (d. ZWM)
  • Atrium Malinka
  • Wyspa Bolko
  • Bolko
  • Dambonia
  • Festival Park
  • Kolorowe
  • Książęce
  • Rodzinne i Rodzinne 2
  • Medyk
  • Metalchem
  • Przylesie
  • Słoneczne
  • Rodło

Religia[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Religia w Opolu.
Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Od 1972 roku Opole jest stolicą diecezji opolskiej

Dekanat Opole

Dekanat Opole-Szczepanowice

Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu[edytuj | edytuj kod]

  • ośrodek medytacyjny (ul. Powstańców Śląskich 8)

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego[edytuj | edytuj kod]

Kościół Chrześcijan Baptystów[edytuj | edytuj kod]

Kościół Ewangelicko-Augsburski[edytuj | edytuj kod]

Kościół Ewangelicznych Chrześcijan[edytuj | edytuj kod]

Kościół Zielonoświątkowy[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Zen Kwan Um w Polsce[edytuj | edytuj kod]

  • ośrodek medytacyjny (ul. Damrota 6)

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

  • zbór Opole-Południe (w tym grupa angielskojęzyczna)
  • zbór Opole-Północ (w tym grupa języka migowego)
  • zbór Opole-Wschód
  • zbór Opole-Prószków (w tym grupa ukraińskojęzyczna), Opole-Rosyjski – dwie Sale Królestwa: ul. Wojciecha Biasa 22-24 i ul. Solskiego 36[136][137]

Cmentarze[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejące obiekty sakralne[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Sport w Opolu.

Kluby[edytuj | edytuj kod]

Stadion Odry Opole

Piłka nożna

  • Odra Opole
  • LKS Groszmal
  • LZS Grudzice
  • Puks Rodło Opole
  • Tempo Opole
  • Wiking Opole
  • UKS Zryw Opole
  • Sparta Opole
  • Swornica Czarnowąsy
  • LZS Sławice
  • LZS Wrzoski
  • Grom Świerkle
  • Iskra Opole

Sporty zimowe

Kolarstwo

  • LKS Ziemia Opolska
  • Opolski Klub Rowerowy

Sporty walki

Inne

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

Zawody sportowe[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Zawody sportowe w Opolu.

W Opolu odbyły się Klubowe Mistrzostwa Świata w piłce siatkowej mężczyzn 2017, Mistrzostwa Polski w Łyżwiarstwie Figurowym 2010, 2005, 2015, 2017, Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1956, Mistrzostwa Polski w Boksie 1970, Mistrzostwa Polski w Curlingu 2018, Mistrzostwa Polski w Judo 2011, Mistrzostwa Polski w Podnoszeniu Ciężarów Mężczyzn 2010 i Mistrzostwa Polski w Short Tracku 2017.

Sportowcy związani z Opolem[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie sportu związani z Opolem.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Rynek – miasta partnerskie Opola
Miasta i gminy partnerskie
Miasto Kraj Data podpisania umowy
Biełgorod  Rosja 14 kwietnia 2004
Bruntál  Czechy 8 grudnia 1997
Carrara  Włochy 2 września 2006
Grasse  Francja 24 października 1964
Hrabstwo Roanoke  Stany Zjednoczone 30 listopada 1994
Ingolstadt  Niemcy 4 listopada 2005
Iwano-Frankiwsk  Ukraina 5 kwietnia 2005
Kuopio  Finlandia 7 lutego 1980
Olita  Litwa 3 czerwca 1993
Mülheim an der Ruhr  Niemcy 29 kwietnia 1989
Poczdam  Niemcy 6 czerwca 1973
Székesfehérvár  Węgry 28 października 1978

Ponadto Opole łączą więzy przyjaźni z:

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez Opole prowadzą szlaki turystyczne[140]:

Ludzie związani z Opolem[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Opolem.

Honorowi Obywatele Miasta[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Honorowi obywatele Opola.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Dąbrowa, Dobrzeń Wielki, Łubniany, Turawa, Chrząstowice, Tarnów Opolski, Prószków, Komprachcice

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Radni poparli projekt poszerzenia granic Opola, opole.pl [dostęp 2018-02-27].
  2. Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2018-05-03].
  3. Zapis według alfabetu śląskiego Steuera.
  4. Arkadiusz Wiśniewski, Opole – miasto z różnych perspektyw, Grzegorz Staniszewski (red.), Bogna Szafraniec, Urszula Zajączkowska, Marek Krajewski, Opole: Urząd Miasta Opola, ISBN 978-83-87401-04-7 [dostęp 2019-03-10].
  5. Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255.
  6. olsztyn.stat.gov.pl, Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2018-09-21].
  7. Święty Wojciech jest od wieków patronem Opola, Nowa Trybuna Opolska, 21 kwietnia 2017 [dostęp 2020-02-22] (pol.).
  8. http://maps.opolskie.pl/ogis/light.aspx?gpw=e2705d8e-ec2a-4799-8ba8-28a3c97c4cb6 mapa opola na maps.opolskie.pl.
  9. a b Klimat: Opole. [dostęp 2020-03-29].
  10. climatebase.ru (ang.). [dostęp 2020-03-29].
  11. http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5100-94-Article-Swiat_zwierzat#paragraph3344.
  12. a b http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5098-94-Article-Szata_roslinna#paragraph3344.
  13. http://maps.opolskie.pl/ogis/light.aspx?gpw=e2705d8e-ec2a-4799-8ba8-28a3c97c4cb6.
  14. http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5097-94-Article-Grzyby#paragraph3344.
  15. http://www.opole.pl/lavina/stored_files/download/22263.
  16. http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5091-94-Article-Ochrona_przyrody#paragraph3344.
  17. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750.
  18. Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. VII. Warszawa: nakładem Władysława Walewskiego, 1886, s. 560. [dostęp 2012-10-18]. (pol.)
  19. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch’s Buchhandlung, 1888, s. 8.
  20. Kultura Polski średniowiecznej X–XIII w. praca zbiorowa. Warszawa: PIW, 1985.
  21. I. Zakrzewski, Franciszek Piekosiński: Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski. T. I–V. Poznań, Kraków: 1877–1908.
  22. Franciszek Kulczycki, „Monumenta mediiaevi historica res gestas Poloniae illustrantia”, Tomus IX, Cracoviae, 1886, s. 51.
  23. Georg Korn, „Breslauer Urkundenbuch”, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, s. 83.
  24. Registrum Wyasdense. W: H. Markgraf, J.W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae. T. XIV: Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: 1889. [dostęp 2012-10-18]. (łac.)
  25. „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  26. Johann Knie 1830 ↓, s. 536.
  27. Alphabetisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien..., s. 586.
  28. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 11.
  29. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  30. a b c d e Władysław Dziewulski, Opole. Monografia miasta, Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1975.
  31. Javatech: Opole 2.0. Urzad Miasta Opola, 2009-07-30. [dostęp 2012-10-18].
  32. Tadeusz Manteuffel (red.): Polska pierwszych Piastów. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1970, s. 173.
  33. Kazimierz I Odnowiciel, www.zamki.name [dostęp 2020-03-30].
  34. Dolny Śląsk. Pod redakcją W. Wrzesińskiego, Wrocław 2006, s. 57–58.
  35. Według archeologów Wieża Piastowska jest młodsza, niż sądzono, Nauka w Polsce [dostęp 2020-03-30] (pol.).
  36. Urszula Zajączkowska, Zamek piastowski w 1903, Nowa Trybuna Opolska, 19 maja 2002 [dostęp 2020-03-30] (pol.).
  37. Historia diecezji opolskiej, opole.gosc.pl [dostęp 2020-03-30].
  38. Opole, archive.is, 9 września 2012 [dostęp 2020-03-30].
  39. historia Opola, g4.opole.pl [dostęp 2020-03-30].
  40. a b c d Cmentarz żydowski w Opolu Jewish cemetery in Opole, cmentarze-zydowskie.pl [dostęp 2020-03-30].
  41. Kto winien najstraszniejszego pożaru?, opole.wyborcza.pl [dostęp 2020-03-30].
  42. Król Jan Kazimierz ponownie w Opolu, opole.wyborcza.pl [dostęp 2020-03-30].
  43. Historia społeczności – Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2020-03-30].
  44. K. Orzechowski, Państwo i Prawo, [w:] Historia Śląska t.2, 1763-1830 część II, 1807-1850, pod red. M. Czapliński, Wrocław 2002.
  45. Urszula Zajączkowska, Domek Lodowy i synagoga w 1914 roku, Nowa Trybuna Opolska, 21 maja 2002 [dostęp 2020-03-30] (pol.).
  46. Stacja Opole Wschodnie (Oppeln Ostbahnhof) – Geocaching Opencaching Polska, opencaching.pl [dostęp 2020-03-30].
  47. Encyklopedia Powstań Śląskich. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1982, s. 566, hasło „Towarzystwo Skautów Opolskich”.
  48. „Encyklopedia powstań śląskich”, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, s. 356, hasło „Opole”.
  49. Dorota Borowicz: Mapy narodowościowe Górnego Śląska od połowy XIX wieku do II Wojny Światowej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2004, s. 39. ISBN 83-229-2569-7.
  50. Edmund Osmańczyk: Wisła i Kraków to Rodło. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1985. ISBN 83-10-08675-X.
  51. …napad na artystów Teatru Polskiego z Katowic w Opolu 28 kwietnia 1929, kiedy to grupy narodowych socjalistów i konserwatywnego Stahlhelmu zaatakowały i dotkliwie pobiły, po odbytym przedstawieniu, zmierzających na dworzec artystów polskich.. W: Dorota Simonides, Jan Zaremba: Śląskie miscellanea: literatura-folklor. 2006, s. 82.
  52. Helena Lehr, Edmund Osmańczyk: Polacy spod znaku Rodła. MON, 1972.
  53. Tablica pamiątkowa na budynku: W Sali Teatralnej opolskiego Ratusza 28 kwietnia 1929 r. Teatr Polski w Katowicach wystawił operę St. Moniuszki Halka. Po przedstawieniu przy ul. Krakowskiej, przed dworcem i w tunelu dworcowym nacjonalistyczne bojówki niemieckie zmasakrowały aktorów opery i baletu z Katowic przy milczącej aprobacie policji. Tablicę tę odsłonięto w Międzynarodowym Dniu Teatru w kwietniu 1967 roku. Towarzystwo Przyjaciół Opola.
  54. Teraz Opole, Artur Janowski: Aktorzy pobici? Trudno uwierzyć (pol.). Pro Media sp. z o.o. w Opolu, 2011-02-11. [dostęp 2012-10-18].
  55. Henryk Niestrój: Szczepanowice – zarys dziejów miejscowości (pol.). Arcaion. [dostęp 2014-09-23].
  56. Tygodnik Prudnicki – Listopadowa noc wstydu prudniczan, www.tygodnikprudnicki.pl [dostęp 2020-03-30].
  57. Krzysztof Stecki: Amerykańskie bombowce nad śląskimi rafineriami (pol.). W: Gazeta Wyborcza Opole [on-line]. Agora SA, 2012-09-15. [dostęp 2012-10-18].
  58. Leszek Frelich, Dorota Wodecka-Lasota: Ostatnie chwile Festung Oppeln (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 2004-01-23. [dostęp 2011-01-25].
  59. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945. Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 296.
  60. Dorota Wodecka: I nadeszli barbarzyńcy (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 2011-01-25. [dostęp 2011-01-25].
  61. Czerwony świt 1945 r. Walki sowiecko-niemieckie na Śląsku Opolskim* i ich ofiary [nasz temat] – Niezależna Gazeta Obywatelska nie tylko w Opolu.
  62. las: Kresowiacy. Mija 60 lat od ich przyjazdu do Opola (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2005-04-28. [dostęp 2009-06-08].
  63. Okupacja w imię sojuszu. Armia sowiecka w Polsce 1944-1956 (fragmenty), „forumemjot”, 9 maja 2012 [dostęp 2018-10-13] (pol.).
  64. Mariusz Patelski, Koło Akademików Opolan w Poznaniu 1946-1950, „Pro Lusatia. Opolskie Studia Łużycoznawcze” 2013, t. 12, ISSN 1643-1391, s. 90–123.
  65. Janczarzy Komunizmu. Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego, naszahistoria.pl, 26 maja 2017 [dostęp 2020-03-30] (pol.).
  66. Opozycja w PRL. Słownik biograficzny 1956-89, wyd. Ośrodek Karta, Warszawa 2006, s. 150–151 (biogram autorstwa Jana Ryszarda Sielezina).
  67. Piotr Guzik, Większe Opole. Głodujący: Albo premier Beata Szydło przyjedzie do nas, albo my pojedziemy do niej, wyborcza.pl, 5 stycznia 2017 [dostęp 2017-01-06].
  68. a b Opole (opolskie) » mapy, nieruchomości, GUS, noclegi, szkoły, regon, atrakcje, kody pocztowe, wypadki drogowe, bezrobocie, wynagrodzenie, zarobki, tabele, edukacja, demografia, Polska w liczbach [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  69. Urząd Miasta Opola: „Opole – Inwestuj bez granic”, s. 5–7, Opole: Urząd Miasta Opola (pol.). [dostęp 9 maja 2012]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-20)].
  70. Inwestycja za 11,5 mld zł. Nowe bloki w elektrowni PGE w Opolu gotowe w ponad 80 proc., „forsal.pl” [dostęp 2018-02-22].
  71. ifm ecolink Opole, jako cześć spółki ifm electronic gmbh (pol.). [dostęp 2019-05-05].
  72. Nutricia. Historia (pol.). [dostęp 2019-05-05].
  73. Zott – Chwila mlecznej przyjemności, www.zott-dairy.com [dostęp 2020-03-29].
  74. Zakłady produkcyjne. Opole (pol.). Animex. [dostęp 2019-05-05].
  75. Pasta Food Co. – o firmie (pol.). [dostęp 2019-05-05].
  76. O nas. (pol.). Prawdziwe Lody. [dostęp 2019-05-05].
  77. Projekt unijny. (pol.). Global Steering Systems. [dostęp 2019-05-05].
  78. Fabryka IAC Group w Opolu oficjalnie otwarta (pol.). Opolskie Centrum Rozwoju Gospodarki, 2017-10-24. [dostęp 2019-05-05].
  79. Polaris Announces Grand Opening of Manufacturing Facility in Poland (ang.). Polaris, 2014-09-23. [dostęp 2019-05-05].
  80. Historia firmy Tower International (ang.). [dostęp 2019-05-05].
  81. https://www.remak.com.pl/.
  82. Kelvion, www.kelvion.com [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  83. APC PRESMET Sp. z o.o., www.presmet.com.pl [dostęp 2020-03-29].
  84. Oferty pracy FAMET S.A., www.famet.com.pl [dostęp 2020-03-29].
  85. Heerema Fabrication Group, hfg.heerema.com [dostęp 2020-03-29].
  86. Kamex – Producent Stojaków i Siłowników Hydraulicznych [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  87. MovieBird International – Telescopic Camera Cranes for film and television [dostęp 2020-03-29] (ang.).
  88. http://www.explomet.pl/index.php/pl/.
  89. Monier: Dachówki, systemy rynnowe, systemy dachowe, www.monier.pl [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  90. Schiedel – Ciepło. Wentylacja. Życie., 29 sierpnia 2016 [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  91. Norgips, www.norgips.pl [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  92. Future Processing – Great People = Great Software, www.future-processing.pl [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  93. Rozwiązania dla środowiska i gospodarki – Atmoterm SA [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  94. Axxiome Polska, Axxiome Kariera [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  95. Atos w Polsce – Poznaj lidera branży IT!, Atos [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  96. Asseco Poland, Asseco Poland [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  97. Stefanini – Co-Creating Solutions for a Better Future, stefanini.com [dostęp 2020-03-29] (ang.).
  98. https://www.capgemini.com/pl-pl/.
  99. ista Polska, www.ista.com [dostęp 2020-03-29].
  100. PricewaterhouseCoopers, Biura PwC w Polsce, PwC [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  101. Międzynarodowe Przewozy Autokarowe, www.sindbad.pl [dostęp 2020-03-29].
  102. PIOMAR – Transport & Logistics, Opole, Polska – Transport krajowy i międzynarodowy, magazynowanie, logistyka – Opole, Polska, PIOMAR – Transport & Logistics, Opole, Polska [dostęp 2020-03-29] (ang.).
  103. Kano – Transport Krajowy i Międzynarodowy – Spedycja, kano.com.pl [dostęp 2020-03-29].
  104. BEDMET – Transport ciężki i ponadgabarytowy [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  105. Biuro podróży ITAKA – Wakacje – wycieczki i wczasy zagraniczne, www.itaka.pl [dostęp 2020-03-29].
  106. Centrum Wystawienniczo-Kongresowe w Opolu – CWK Opole, Centrum Wystawienniczo-Kongresowe [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  107. Mapy Google, Mapy Google [dostęp 2016-01-12].
  108. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 17 lutego 2009].
  109. Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112 (pol.). uke.gov.pl. [dostęp 2014-12-27].
  110. Zakład Karny Opole. sw.gov.pl. [dostęp 2015-01-04].
  111. Szpitale w województwie opolskim.
  112. .:Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących im. K. Gzowskiego w Opolu:., www.gzowski.opole.pl [dostęp 2018-03-30] (pol.).
  113. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26123-1096-Obj-Muzeum_Slaska_Opolskiego_#paragraph3480%7CMuzeum Śląska Opolskiego na oficjalnej stronie miasta.
  114. http://muzeum.opole.pl/%7COficjalna strona muzeum.
  115. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26126-1096-Obj-Muzeum_Wsi_Opolskiej_#paragraph3480%7CMuzeum Wsi Opolskiej na oficjalnej stronie miasta.
  116. http://www.muzeumwsiopolskiej.pl/%7COficjalna strona muzeum.
  117. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26125-1096-Obj-Muzeum_Diecezjalne_#paragraph3480%7CMuzeum Diecezjalne na oficjalnej stronie miasta.
  118. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26471-1096-Obj-Muzeum_Polskiej_Piosenki#paragraph3480%7CMuzeum Polskiej Piosenki na stronie oficjalnej miasta.
  119. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26124-1096-Obj-Centralne_Muzeum_Jencow_Wojennych#paragraph3480.
  120. http://muzeum.opole.pl/galeria-muzeum-slaska-opolskiego/%7COficjalna strona.
  121. http://www.galeriaopole.pl/pl/o-galerii%7COficjalna strona galerii.
  122. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/15100-1096-Obj-Galeria_Studzienna#paragraph3480%7CGaleria Studzienna na stronie oficjalnej miasta.
  123. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/15102-1096-Obj-Galeria_ZPAP#paragraph3480%7CGaleria ZPAP na stronie oficjalnej miasta.
  124. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/4161-1096-Obj-Galeria_Sztuki_Autor#paragraph3480%7CGaleria Sztuki Autor na stronie oficjalnej miasta.
  125. Skład VIII Kadencji Rady Miasta Opola z podziałem na okręgi wyborcze, www.opole.pl [dostęp 2020-03-30] (pol.).
  126. Opolanie wybrali swoich przedstawicieli do siedmiu rad dzielnic, Opole24.pl z 13.04.2015 [dostęp 2015-12-11].
  127. Wiceminister Patryk Jaki: większe Opole stało się faktem.
  128. Opole się powiększa kosztem okolicznych wsi. Ich mieszkańcy protestują. „To skok na kasę” (www.tvn24.pl).
  129. a b Opole będzie większe od Barcelony i Paryża? Rząd przyjął rozporządzenie, „metro.gazeta.pl” [dostęp 2017-01-03] (pol.).
  130. Sławomir Draguła, Wiceminister Patryk Jaki: większe Opole stało się faktem, „nto.pl” [dostęp 2017-01-03].
  131. Krzysztof Zyzik Prezydent Wiśniewski chce powiększyć Opole, Nowa Trybuna Opolska 20 listopada 2015.
  132. Nie chcą większego Opola, metrocafe.pl 4.02.2016.
  133. BIP Dzielnice Opola (Kadencja: 2019-2024).
  134. Dzielnice w pigułce | www.Opole.pl, www.opole.pl [dostęp 2017-10-23] (pol.).
  135. Obywatelskie miasto dzielnic | www.Opole.pl, www.opole.pl [dostęp 2017-10-23] (pol.).
  136. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2019-10-02].
  137. Sale Królestwa Świadków Jehowy pkt.pl.
  138. Akademia Karate Tradycyjnego w Opolu. karate-opole.pl. [dostęp 2015-08-25].
  139. Lista miast partnerskich na Opole.pl (pol.). [dostęp 2011-07-07].
  140. Wycieczki tematyczne po Opolszczyźnie – VisitOpolskie, visitopolskie.pl [dostęp 2020-03-30].
  141. Miroslav Klose odebrał tytuł honorowego obywatela Opola. „Polska ma bardzo dobry zespół” (pol.). opole.wyborcza.pl. [dostęp 2020-03-30].
  142. Alojzy Sitek. encysol.pl. [dostęp 2020-03-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen... Breslau: Barth und Comp., 1830.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]