Otwarte Muzeum Odry we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Otwarte Muzeum Odrymuzeum zorganizowane przez Fundację Otwartego Muzeum Techniki. Obejmuje jednostki pływające, kotwiczące na Odrze obok Śluzy Szczytniki, przede wszystkim holownik parowy "Nadbór".

Realizowane zadania[edytuj | edytuj kod]

  • ochrona, utrzymanie, aktywnej eksploatacji i konserwacji zabytkowych odrzańskich jednostek pływających,
  • dokumentowanie i promocja dziedzictwa kulturowego Odrzańskiej Drogi Wodnej,
  • upominanie się o właściwe utrzymanie budowli hydrotechnicznych Odrzańskiej Drogi Wodnej i zabytków budownictwa wodnego Polski
  • popularyzowanie dobrych przykładów utrzymania i eksploatacji dróg wodnych w Europie,
  • współpraca z różnymi środowiskami w kraju i zagranicą zainteresowanymi utrzymaniem żeglugi na śródlądowych drogach wodnych Polski, zwłaszcza na Odrzańskiej Drodze Wodnej, ochroną dziedzictwa cywilizacyjnego rzek, rozwojem turystyki industrialnej na Odrze i drogach śródlądowych Polski

Zabytki Otwartego Muzeum Odry[edytuj | edytuj kod]

Holownik parowy Nadbór[edytuj | edytuj kod]

Holownik parowy "Nadbór"

Holownik Parowy Nadbór - holownik parowy o nazwie "Nadbór". Jest jedynym śródlądowym statkiem parowym w Polsce zachowanym w stanie bliskim pierwotnemu, z utrzymaną oryginalną maszyną parową napędową, kotłownią, układem sterowania, sterówką, bogatym wyposażeniem i kadłubem w dobrym stanie.

Historia "Nadbora" do 1982 r.[edytuj | edytuj kod]

Z globalnej sumy polsko-holenderskiego traktatu handlowego z 18.12.1946 r. wydzielono 30 mln florenów na zakup najbardziej potrzebnych na Odrze holowników. Umowę na ich budowę podpisano 30.04.1947 r. Całość kontraktu strona holenderska zrealizowała do 1949 roku.

Zbudowano 9 holowników z maszynami o mocy 500 KM, tzw. "dużych holendrów" i 13 z silnikami o mocy 250 KM, "małych" przeznaczonych do obsługi barek na Odrze skanalizowanej.

Siostrzane jednostki "Nadbora" nosiły nazwy : "Światopełk" (zbudowany jako pierwszy - stąd przyjęła się nazwa typu "Światopełk"), "Bożydar", "Bożymir", "Bronisz", "Chwalisław", "Jurand", "Mestwin", "Mściwoj", "Radosław", "Ścibor", "Zbyszko", "Sędziwój".

Holownik parowy "Nadbór" pełnił - tak jak i statki siostrzane - służbę liniową przy holowaniu barek towarowych pomiędzy Kędzierzynem-Koźlem (oraz Gliwicami), a Wrocławiem. Żeglugę tę uprawiał do ok. 1965 r., kiedy to na Odrę zaczęły wyruszać pierwsze zestawy pchane oraz zestawy combi. Do 1968 r. wyparły one z eksploatacji wszystkie parowce.

HP "Nadbór" po wycofaniu z linii był używany w charakterze pływającej kotłowni w Bazie Remontowej P.P. "Żegluga na Odrze" (1968-1975). Później pracował na Łabie (Czechy). Zaopatrywał plac budowy stopnia wodnego w parę technologiczną i energię elektryczną - w tym celu w dawnych rufowych pomieszczeniach załogi umieszczono agregat prądotwórczy oraz stację rozdzielczą energii elektrycznej.

Historia "Nadbora" od 1982 r.[edytuj | edytuj kod]

W 1982 r. próbowano go wykorzystać na akwenach Wrocławskiego Węzła Wodnego w roli lodołamacza. W tej funkcji holownik ze względu na kształt dziobnicy zupełnie się nie sprawdził. Ostatecznie w 1986 r. został odstawiony na postojowisko Osobowice I.

W latach 90. ODRATRANS S.A. i Fundacja Otwartego Muzeum Techniki podejmowały próby ekspozycji i rewaloryzacji statku. Mimo że działania przynosiły nie oczekiwanych efektów, to jednak sprawiły, że holownik przetrwał w dobrym stanie do naszych dni.

W lipcu 1998 r. BSiDZT i ODRATRANS S.A., przy wsparciu Fundacji Otwartego Muzeum Techniki i jej założycieli, podjęły remont statku.

Obecnie pomieszczenia statku zaadaptowano do nowych zadań:

Barka Irena[edytuj | edytuj kod]

Barka "Irena"

Barka Irena - barka o nazwie "Irena" (Ż-2107) powstała w 1936 r. w stoczni bydgoskiej.

Budowa barki "Irena"[edytuj | edytuj kod]

Zbudowano ją w konstrukcji stalowej, nitowanej, jako krytą z trzema ładowniami.

Historia barki "Irena" do 2003 r.[edytuj | edytuj kod]

Do 1989 r. barka eksploatowana była na Kanale Bydgoskim i na Odrzańskiej Drodze Wodnej. W 1990 r. przeprowadzoną ją do Szczecina i wykorzystywano w roli magazynu depozytu sprzętu pochodzącego z innych barek. W ładowni rufowej urządzono koszarkę z miejscami dla 8 pracowników Żeglugi Bydgoskiej, zaś w rufowej kajucie socjalnej stację dyspozytorską i dozoru jednostek Żeglugi Bydgoskiej. W tych rolach barkę (na postoju) eksploatowano do 1998 r.

Historia barki "Irena" od 2003 r.[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 2003 r. barkę zakupiła Fundacja Otwartego Muzeum Techniki. W 2004 r. przeprowadziła wymianę poszycia dna i konserwację kadłuba (pod nadzorem Polskiego Rejestru Statków) w stoczni PORTA ODRA, po czym 6 grudnia 2004 r. przyprowadziła jednostkę ze Szczecina do Wrocławia, podejmując przygotowania do remontu barki i jej adaptacji na Centrum Interpretacji Dziedzictwa Technicznego Odry.

Parametry techniczne[edytuj | edytuj kod]

  • długość 41,78 m
  • szerokość 4,83 m
  • wysokość od najwyższej nierozbieralnej części 2,59 m
  • największe dopuszczalne zanurzenie 1,74 m
  • zanurzenie bez ładunku 0,437 m
  • nośność 254 ton

Żuraw pływający Wróblin[edytuj | edytuj kod]

Żuraw "Wróblin"

Żuraw pływający Wróblin - żuraw pływający zbudowany w latach 1938-1939 w stoczni A. Riedel w Fürstenbergu nad Odrą. Po zakończeniu II wojny światowej znalazł się we Wrocławiu i używany był do prac w polskich przedsiębiorstwach. Zakupiony w 2001 przez Fundację Otwartego Muzeum Techniki i wyremontowany[1].

 Osobny artykuł: Wróblin (żuraw pływający).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dźwig pływający Wróblin. Fundacja Otwartego Muzeum Techniki. [dostęp 2017-11-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-11-18)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Fundacja Otwartego Muzeum Techniki