Pawilon Czterech Kopuł

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pawilon Czterech Kopuł
Vier-Kuppel-Pavillon
Symbol zabytku nr rej. 343/Wm
Ilustracja
Pawilon od strony południowej
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Adres Wystawowa 1
Typ budynku budynek wystawienniczy
Styl architektoniczny modernizm
Architekt Hans Poelzig
Rozpoczęcie budowy 1912
Ukończenie budowy 1913
Ważniejsze przebudowy 2013-2015
Pierwszy właściciel Breslauer Messe- und Ausstellungs - AG
Kolejni właściciele

Wytwórnia Filmów Fabularnych we Wrocławiu

Obecny właściciel Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa konturowa Wrocławia, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Pawilon Czterech Kopuł”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Pawilon Czterech Kopuł”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Pawilon Czterech Kopuł”
Ziemia51°06′30″N 17°04′34″E/51,108333 17,076111
Strona internetowa

Pawilon Czterech Kopułpawilon, wybudowany na początku XX wieku na terenach wystawowych we wschodniej części Wrocławia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wystawa Stulecia[edytuj | edytuj kod]

Dyrektor Ślaskiego Muzeum Rzemiosła Artystycznego i StarożytnościKarl Masner zaproponował Radzie Miejskiej Wrocławia organizację Wystawy Stulecia[1]. Zaplanowano ją w stulecie zwycięskiej dla Prus bitwy pod Lipskiem (1813) i była częścią obchodów upamiętniających wzrost znaczenia państwa pruskiego w Europie. Pawilon Czterech Kopuł w którym Masner zaplanował zorganizowanie wystawy historycznej umiejscowiono tuż przy Hali Stulecia wraz z innymi obiektami towarzyszącymi (m.in. Pergolą i Ogrodem Japońskim).

Budowę zrealizowała, według projektu Hansa Poelziga, firma Schlesische Beton Baugesellschaft pomiędzy sierpniem 1912 a lutym 1913. Na wewnętrznym dziedzińcu Pawilonu znajdowała się fontanna z rzeźbą projektu wrocławskiego rzeźbiarza, profesora Roberta Bednorza[2] przedstawiającą grecką boginię Atenę (nie zachowała się ona do dzisiejszych czasów).

W Pawilonie Czterech Kopuł w terminie od 20 maja do 26 października publiczność mogła zwiedzać wystawę historyczną. W 56 pomieszczeniach zaprezentowano historię wojen, bitew wraz ze zwycięską pod Lipskiem oraz ważnych postaci. W największej Kopule Północnej umieszczono część poświęconą historii Wrocławia podczas wojen napoleońskich wraz z oryginałem odezwy Fryderyka Wilhelma III z 1813 An Mein Volk (Do mojego ludu), która wzywała do walki z Napoleonem[1].

XX-lecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

W 1920 roku zorganizowano w Pawilonie "Wielką Wystawę Sztuk" na której zaprezentowano dzieła ówczesnych twórców m. in Paula Klee, Karla Schmidt-Rottluffa, Oskara Molla[1].

W 1929 roku odbyła się wystawa "Mieszkanie i Miejsce Pracy" pokazująca zasady projektowania miast i urbanistykę miast[1].

Okres po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

Pawilon nie został zniszczony podczas działań wojennych[1].

Wystawa Ziem Odzyskanych[edytuj | edytuj kod]

W 1948 roku w dniach 21 lipca – 31 października podczas Wystawy Ziem Odzyskanych umieszczono w nim wystawę historyczną, a poszczególne sale nosiły nazwy: Sala Zwycięstwa, Sala Zniszczeń, Sala Jedności Śląska, Sala Węgla. Wówczas przed pawilonem wzniesiono 106-metrową iglicę. Wystawę obejrzało 1 mln osób[1].

Planetarium[edytuj | edytuj kod]

W maju 1951 roku dzięki inż. K. Czetyrbokowi – prezesowi Koła wrocławskiego Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii i pracowników wrocławskiego obserwatorium z części znalezionych we wrocławskim obserwatorium zmontowano planetarium Zeissa. Umieszczono je w maju 1951 w jednej z kopuł Pawilonu i udostępniono publiczności. W 1953 przeniesiono do jednej z rotund Hali Ludowej[3].

W 1953 roku w pawilonie zlokalizowano Wytwórnię Filmów Fabularnych, która wykorzystywała jego pomieszczenia jako filmowe atelier.

Muzeum Narodowe[edytuj | edytuj kod]

Logo MNWr

W 2009 roku Pawilon przejęło Muzeum Narodowe we Wrocławiu[1]. W maju 2013 w obiekcie przeprowadzono generalny remont na jego potrzeby dzięki któremu uzyskano nowe powierzchnie wystawiennicze – ponad sześć tysięcy metrów kwadratowych z przeznaczeniem na ekspozycję sztuki współczesnej. W okalającym pawilon parku powstała plenerowa galeria rzeźby. Prace remontowe ukończono w czerwcu 2015 roku[4][5].

Od 25 czerwca 2016 roku w Pawilonie Czterech Kopuł działa Muzeum Sztuki Współczesnej – Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu[6].

W zbiorach muzeum znajdują się prace min. Magdaleny Abakanowicz, Pawła Althamera, Mirosława Bałki, Stanisława Fijałkowskiego, Władysława Hasiora, Tadeusza Kantora, Katarzyny Kozyry, Jana Lebensteina, Jerzego Nowosielskiego, Aliny Szapocznikow[7].

Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Od roku 2006 pawilon znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Został na nią wpisany razem z sąsiadującą Halą Stulecia.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze

Pawilon Czterech Kopuł jest budynkiem jednokondygnacyjnym, bez podpiwniczenia. Ma on konstrukcję żelbetową. Wokół dziedzińca wewnętrznego umieszczono cztery skrzydła. Cztery kopuły umieszczono w części środkowej każdego ze skrzydeł. Wschodnia i zachodnia kopuła powstała na planie koła, a południowa i północna elipsy[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Banaś B. Pawilon Czterech Kopuł - zapomniana perła modernistycznej architektury Wrocławia Spotkanie z Zabytkami 2016 nr 5-6 s. 26-33
  2. był on także autorem projektu krzyży w kwaterze żołnierzy niemieckich poległych podczas I wojny światowej pochowanych na Cmentarzu Osobowickim
  3. Kronika Postępy Astronomii 1954 nr 2 s. 114
  4. Agnieszka Kołodyńska: Pawilon odzyskuje blask (pol.). wroclaw.pl, 2014-01-15. [dostęp 2014-01-16].
  5. Historia budynku - Pawilon Czterech Kopuł Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu [dostęp 2016-06-25] [zarchiwizowane z adresu 2016-07-02] (pol.).
  6. 25 czerwca 2016 – otwarcie Pawilonu Czterech Kopuł - Pawilon Czterech Kopuł Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu, 31 maja 2016 [dostęp 2016-06-25] [zarchiwizowane z adresu 2016-06-29] (pol.).
  7. Wystawa kolekcji - Pawilon Czterech Kopuł Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu [dostęp 2016-06-25] [zarchiwizowane z adresu 2016-06-26] (pol.).
  8. Historia w elewacji, utylitaryzm we wnętrzu. Technologia renowacji i kolorystyka Pawilonu Czterech Kopuł we Wrocławiu, www.renowacjeizabytki.pl [dostęp 2019-01-27].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]