Pēteris Stučka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pēteris Stučka
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 14 lipca 1865
Pakuli
Data i miejsce śmierci 25 stycznia 1932
Moskwa
Miejsce spoczynku Cmentarz przy Murze Kremlowskim
Zawód prawnik, dziennikarz, działacz rewolucyjny
Stanowisko przewodniczący Sądu Najwyższego ZSRR

Pēteris Stučka, Piotr Stuczka (ros. Пётр Иванович Стучка; ur. 14 lipca 1865 we wsi Pakuli (ujezd ryski guberni inflanckiej), zm. 25 stycznia 1932 w Moskwie) – radziecki polityk i adwokat, premier Łotwy w 1919, od 1923 do 1932 przewodniczący Sądu Najwyższego ZSRR.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako syn nauczyciela w gminie Koknese w Inflantach. Po ukończeniu gimnazjum podjął studia prawnicze na uniwersytecie w Petersburgu, gdzie zainteresował się filozofią marksistowską. W latach 1888–1897 wraz z Rainisem, z którym związany był rodzinnie (jego żoną była siostra poety Dora Stučka, z domu Pliekšāne), redagował łotewską gazetę lewicową "Dienas lapa". Prowadził również działalność adwokacką. Od 1895 zaangażował się w socjalistyczny ruch "nowej fali" (jaunstrāvnieki), za co został po dwóch latach aresztowany przez władze carskie i zesłany do Wiaźmy. W 1904 wybrano go do KC SDRPŁ, rok później wziął aktywny udział w wypadkach rewolucyjnych, następnie bronił jako adwokat działaczy lewicowych w procesach, jakie wytoczyły im władze carskie.

Dalej zajmował się działalnością dziennikarską, pisywał do rosyjskiej "Gwiazdy" i "Prawdy" (1911–1914). W 1917 stanął po stronie bolszewików uzasadniając konieczność włączenia Łotwy w skład socjalistycznej Rosji. Został ludowym komisarzem sprawiedliwości w Moskwie. Od 8 marca 1918 do 18 marca 1919 zastępca członka Komitetu Centralnego RKP(b). Na początku 1919 przysłano go na Łotwę, gdzie stanął na czele rządu marionetkowej Łotewskiej SRR (od 15 stycznia do 22 maja 1919), pełnił również obowiązki głowy państwa. Od marca 1919 do stycznia 1920 był szefem Komunistycznej Partii Łotwy. W 1920 redagował radziecką encyklopedię "Państwo i prawo", przyczynił się walnie do opracowania kodeksu karnego, kodeksu postępowania karnego, prawa pracy i prawa rodzinnego Rosji sowieckiej i ZSRR. Od stycznia 1923 do stycznia 1932 stał na czele Sądu Najwyższego ZSRR. W uznaniu zasług dla państwa radzieckiego pochowano go na cmentarzu pod murami Kremla.

W latach 1958–1991 był patronem Uniwersytetu Łotwy w Rydze, jego imię nosiło liwlandzkie miasto Aizkraukle. W Rydze stał jego pomnik, zburzony po odzyskaniu niepodległości przez Łotwę[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]