Pentatlenek diazotu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pentatlenek diazotu
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
struktura N2O5 w formie kowalencyjnej
struktura N
2
O
5
w formie kowalencyjnej
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny N2O5
Masa molowa 108,01 g/mol
Wygląd bezbarwne kryształy[2]
Identyfikacja
Numer CAS 10102-03-1
PubChem 66242[3]
Podobne związki
Podobne związki N
2
O
, NO, N
2
O
3
, NO
2
, N
2
O
4
, NO
3
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Pentatlenek diazotu (nazwa Stocka: tlenek azotu(V)), N
2
O
5
nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, w którym każdy atom azotu występuje na formalnym stopniu utlenienia V.

Budowa[edytuj]

W zależności od warunków, pentatlenek diazotu może występować w dwóch formach, kowalencyjnej i jonowej:

N
2
O
5
⇌ [NO
2
]+
[NO
3
]

W stanie gazowym i w rozpuszczalnikach niepolarnych (np. w CCl
4
) N
2
O
5
ma prawdopodobnie budowę kowalencyjną z mostkiem tlenowym łączącym atomy azotu (N−O−N). Badania rentgenograficzne dowiodły, że w stanie stałym ma on strukturę jonową – [NO
2
]+
[NO
3
]
– jest więc solą, azotanem nitroniowym. Szybkie schłodzenie gazowego N
2
O
5
pozwala na uzyskanie metastabilnej kowalencyjnej formy związku w stanie stałym, która w temperaturze powyżej −70 °C przechodzi egzotermicznie w formę jonową[6].

Otrzymywanie[edytuj]

W warunkach laboratoryjnych otrzymuje się go przez ostrożne odwodnienie kwasu azotowego pentatlenkiem difosforu[4]:

2HNO
3
+ P
2
O
5
→ 2HPO
3
+ N
2
O
5

Inne metody syntezy to utlenianie dwutlenku azotu lub innych niższych tlenków azotu ozonem oraz reakcje azotanu srebra z chlorem lub trichlorkiem fosforylu (POCl) na gorąco, np.

2AgNO
3
+ Cl
2
→ AgCl + 2NO
2
Cl + O
2
AgNO
3
+ NO
2
Cl → AgCl + N
2
O
5

Właściwości[edytuj]

Pentatlenek diazotu w temperaturze pokojowej występuje w formie białych kryształków. Jest związkiem nietrwałym rozkładającym się spontanicznie w temperaturze pokojowej do dwutlenku azotu i tlenu. Z mocnymi kwasami daje sole nitroniowe i kwas azotowy, np.

HClO
4
+ N
2
O
5
→ NO
2
ClO
4
+ HNO
3

Związek ten reaguje gwałtownie z wodą, jest bezwodnikiem kwasu azotowego. Ze względu na jego nietrwałość nie znajduje on w formie czystej praktycznych zastosowań.

Przypisy[edytuj]

  1. a b c Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Neil G. Connelly i inni, Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 (Red Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, RSC Publishing, 2005, s. 318, ISBN 9780854044382.
  2. a b c d e CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 4-76, ISBN 9781498754293.
  3. Pentatlenek diazotu (CID: 66242) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  4. a b Adam Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, t. 2, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994, s. 662, ISBN 8301065427.
  5. Publikacja w płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji George L. Lewis, Charles P. Smyth, The Dipole Moments and Structures of Certain Nitro Compounds and Amines, „Journal of the American Chemical Society”, 61 (11), 1939, s. 3067–3070, DOI10.1021/ja01266a027 (ang.).
  6. A.F. Holleman, E. Wiberg, Inorganic Chemistry, San Diego: Academic Press, 2001, ISBN 0123526515.[potrzebny numer strony]

Bibliografia[edytuj]

  • Linus Pauling, Peter Pauling, Chemia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 229, ISBN 8301122676.
  • Philip John Durrant, Bryl Durrant, Zarys współczesnej chemii nieorganicznej, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965.[potrzebny numer strony]