Pistolet maszynowy PPD
 Od góry: PPD-34, PPD-34/38, PPD-40 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Rodzaj | |
| Historia | |
| Prototypy |
pierwsza połowa lat 30. XX wieku |
| Produkcja | |
| Wyprodukowano |
4100 egz. (PPD-34/38) |
| Dane techniczne | |
| Kaliber |
7,62 mm |
| Nabój | |
| Magazynek | |
| Wymiary | |
| Długość |
788 mm |
| Długość lufy |
267 mm |
| Masa | |
| broni |
5,40 kg |
| Inne | |
| Prędkość pocz. pocisku |
480–490 m/s |
| Szybkostrzelność teoretyczna |
900–1100 strz./min[1] |
| Szybkostrzelność praktyczna |
30–40 strz./min (ogniem pojedynczym) |
| Zasięg skuteczny |
200 m |
Pistolet maszynowy PPD, ros. Пистолет Пулемёт Дегтярёва (ППД); trl. Pistolet pulemiot Diegtariowa (PPD) – radziecki pistolet maszynowy z pierwszego okresu II wojny światowej, następnie wyparty przez podobny do niego, znacznie popularniejszy pistolet maszynowy PPSz („pepesza”).
Historia konstrukcji
[edytuj | edytuj kod]
Prace nad pistoletami maszynowymi prowadzono w ZSRR od połowy lat 20. XX w. Przez pierwszych kilka lat nie powstała żadna udana konstrukcja. Podstawowa przyczyna niepowodzeń tkwiła w rodzaju amunicji, którą próbowano je zasilać. Były to naboje 7,62 × 38 mm R, używane w przepisowej broni bocznej Armii Czerwonej – rewolwerze Nagant wz. 1895. Była to amunicja teleskopowa (pocisk schowany wewnątrz łuski) z wystającą kryzą, nienadająca się do zasilania broni automatycznej[1].
Po przyjęciu do uzbrojenia w 1930 roku pistoletu TT oraz amunicji 7,62 × 25 mm prace wznowiono. Początkowo rezultaty nie były zbyt zachęcające. Wojsko początkowo stawiało wymagania broni z zamkiem ryglowanym lub półswobodnym[1]. Nowe konstrukcje były skomplikowane i zawodne, w konsekwencji kolejno odrzucane w trakcie prób. Konstrukcją przełomową okazał się pistolet maszynowy Diegtariowa, z zamkiem swobodnym, przedstawiony do prób w 1932 roku[1]. Został on przyjęty do uzbrojenia 9 lipca 1935 roku pod oznaczeniem PPD wzór 1934 (PPD obrazca 1934 goda, ros. ППД, w skrócie znany jako PPD-34), od: Pistolet-Pulemiot Diegtiariowa (w swobodnym tłumaczeniu: pistolet maszynowy Diegtiariowa)[1]. Produkcja początkowo była małoseryjna (do 1936 roku wyprodukowano tylko 67 egzemplarzy próbnych, a w 1936 roku 911 sztuk), na większą skalę rozpoczęła się w 1937 roku[1]. Od 1938 roku zaczęto produkować nieznacznie dopracowaną wersję wzór 1934/38 (PPD-34/38), w której między innymi wzmocniono sprężyny zatrzasku magazynka, ramienia celownika i zatrzasku suwaka celownika i dodano prowadnicę w gnieździe magazynka[1]. Ujemną cechą użytkową broni była wysoka szybkostrzelność (1100 strz./min), powodująca szybkie wystrzeliwanie 25-nabojowego dwurzędowego magazynka łukowego[1]. Do 1939 roku powstało ich dalsze ok. 4100, w tym 2800 PPD-34/38[1].
Produkcję PPD-34/38 zakończono i zdecydowano wycofać je z uzbrojenia w czerwcu 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej, ponieważ uznano w ZSRR pistolety maszynowe za broń nieperspektywiczną[1]. Miały je zastąpić karabiny samoczynne na nabój pośredni. Decyzja okazałą się przedwczesna. Nowy nabój, ani broń nim strzelająca, nie powstały i Armia Czerwona przystąpiła do wojny z Finlandią bez indywidualnej broni maszynowej. Efekty były opłakane. O ile na dużych dystansach piechota obu stron miała porównywalną siłę ognia, to przy dystansach poniżej 200 metrów przewaga Finów, uzbrojonych w pistolety maszynowe Suomi, była olbrzymia. Z tego powodu Armia Czerwona musiała sięgnąć po wycofany z uzbrojenia w 1925 roku i zalegający w magazynach karabin automatyczny Fiodorowa, który zasilany był niestandardową japońską amunicją (6,5 × 50 mm).
Doświadczenia wojny radziecko-fińskiej otrzeźwiły radzieckich decydentów i 6 stycznia 1940 roku wznowiono masową produkcję PPD-34/38, oznaczonego jako modyfikacja 1940 roku[1]. Dla zwiększenia siły ognia zdecydowano skopiować fiński magazynek bębnowy pistoletu maszynowego Suomi[1]. Ponieważ nie mógł być on mocowany do gniazda dla magazynka pudełkowego, stworzono hybrydowy magazynek na 73 naboje z bębnem i przyspawaną górną ćwiartką magazynka łukowego[1]. Wyprodukowano ich ok. 2500 sztuk, ale takie rozwiązanie bębna było nieudane[1]. Dodatkowo uproszczono zamek, stosując stałą iglicę, ale okazał się on wadliwy, prowadząc do częstych niewypałów, wobec czego od kwietnia tymczasowo powrócono do starego zamka[1]. Jednocześnie podjęto prace nad przystosowaniem PPD do zwykłego magazynka bębnowego, czego efektem był PPD wzór 1940 (w skrócie PPD-40), w którym zastosowano dzielone drewniane łoże i gniazdo dla magazynka bębnowego[1]. Wszedł od do produkcji od maja 1940 roku[1].
Pistolety PPD miały dwupozycyjne wyprowadzenie nabojów z magazynka, natomiast Suomi jednopozycyjne, i takie wyprowadzenie nabojów miał też skopiowany 71-nabojowy bęben[1]. Okazało się, że żebro dosyłające na dole zamka ma za dużą szerokość (8,75 mm) i nie mieściło się między szczękami bębna[1]. Problem ten rozwiązywał nowy zamek ze stałą iglicą i węższym żebrem (7,3 mm), ale do czasu poprawienia jego konstrukcji, do grudnia 1940 roku produkowano pistolety ze starym zamkiem[1]. Aby magazynek bębnowy mógł być w nich zastosowany, pod presją czasu Diegtariow wybrał rozwiązanie w postaci obcięcia lewej szczęki magazynka (inaczej zamek nie domykał się), co skutkowało częstszymi zacięciami. Pomimo tej wady do końca roku wyprodukowano 81 118 pistoletów maszynowych PPD-40[1]. Jednocześnie ogłoszono konkurs na nowy pistolet maszynowy. Nowa konstrukcja miała być łatwiejsza i tańsza w produkcji niż PPD-40. W ulepszonych pistoletach PPD-40 zastosowano nowy zamek i bęben z dwoma szczękami i w latach 1941–1942 powstało ich 5868 w Kowrowie i 42 870 w Leningradzie[1]. Część z nich produkowana podczas blokady Leningradu miała uproszczenia technologiczne, jednakże broń pozostawała materiałochłonna i pracochłonna w produkcji[1]. Zmodernizowana broń okazała się pod każdym względem słabsza od pistoletu maszynowego skonstruowanego przez G.S. Szpagina, wykorzystującego ten sam magazynek bębnowy, który został przyjęty do uzbrojenia jako PPSz. Mimo to, wyprodukowane już pistolety pozostały w uzbrojeniu wojska. Niewielkie ilości PPD znalazły się nawet w uzbrojeniu polskiej 1 Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki, gdzie nie był bronią typową (po wojnie, w 1950 roku wykazywano jeszcze 22 sztuki w Wojsku Polskim)[2]. Pistolet maszynowy PPD nie był eksportowany, ale zdobyczne egzemplarze tej broni znalazły się na uzbrojeniu armii fińskiej i Wehrmachtu (niemieckie oznaczenia MP 716(r) (PPD-34/38) i MP 715(r) (PPD-40)).
Opis konstrukcji
[edytuj | edytuj kod]Pistolet maszynowy PPD wz. 1940 jest indywidualną bronią samoczynno-samopowtarzalną. Zasada działania oparta na odrzucie swobodnym zamka. Strzelanie z zamka otwartego, ogniem pojedynczym lub seriami. Zamek początkowo miał iglicę ruchomą, z dźwignią odpalającą[1]. Od stycznia do marca 1940 roku i następnie od grudnia 1940 roku produkowano pistolety maszynowe z uproszczonym zamkiem ze stałą iglicą[1]. Zasilanie magazynkowe (magazynki pudełkowe 25-nabojowe) lub bębnowe (73- a później 71-nabojowe). Można było też używać 35-nabojowych magazynków łukowych od PPSz[1]. Lufa była w blaszanej osłonie, najpierw z 55 krótkimi otworami chłodzącymi, a od początku 1940 roku z 15 długimi[1]. Przyrządy celownicze składają się z muszki i nastawnego celownika krzywiznowego.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Leszek Erenfeicht. Pistolet-Pulemiot Diegtiarowa. „Strzał.pl”. Nr specjalny 4 – pistolety maszynowe II wojny światowej. Część II: Alianci, s. 18-24, grudzień 2023. ISSN 2719-4736.
- ↑ Bogusław Perzyk. Pistolet maszynowy czy karabin? – z historii uzbrojenia strzeleckiego ludowego Wojska Polskiego w latach 1945–1956. „Poligon”. 3(38)/2013, s. 70.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994. ISBN 83-86028-01-7.
- Leszek Erenfeicht. Pistolet-Pulemiot Diegtiarowa. „Strzał.pl”. Nr specjalny 4 – pistolety maszynowe II wojny światowej. Część II: Alianci, s. 18-24, grudzień 2023. ISSN 2719-4736.