Planty (Białystok)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Park Planty
Obiekt zabytkowy nr rej. A-137[1] z 18.12.1986
Ilustracja
Fontanna w parku Planty
Państwo  Polska
Miejscowość Białystok
Dzielnica Centrum
Powierzchnia 14,94 ha
Data założenia 190810, 193038
Projektant Walerian Kronenberg,
Stanisław Grall
Położenie na mapie Białegostoku
Mapa konturowa Białegostoku, w centrum znajduje się punkt z opisem „Park Planty”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Park Planty”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Park Planty”
Ziemia53°07′37,29″N 23°10′00,50″E/53,127025 23,166806

Planty – park miejski w Białymstoku o powierzchni 14,94 ha, położony na osiedlu Centrum. Nazwa pochodzi od plantowania (wyrównywania dawnych fortyfikacji; wałów, fos, itp.)[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Park jest założony na miejscu wyburzonych murów miejskich między ulicami: Mickiewicza (dawniej Puszkina), Świętojańską, Akademicką, a placem Katyńskim. Łączy on ze sobą Park Konstytucji 3 Maja z Parkiem Poniatowskiego. Centralną część parku stanowi prostokątny plac, od którego krzyżowo rozchodzi się sieć dróg w formie alei parkowych.

Historia parku[edytuj | edytuj kod]

Park (miejski) powstał w latach 1908-10, został zaprojektowany przez Waleriana Kronenberga w stylu naturalistycznym. Posiadał bogatą i zróżnicowaną szatę zieleni. W parku zbudowano jedną z dwóch zaprojektowanych fontann. Początkowo był ogrodzony parkanem drewnianym, a od 1910 parkanem metalowym (przetrwał do 1934 r.) z trzema ozdobnymi bramami według projektu inż. Kołuby[2].

W latach 1930-1938, pod patronatem ówczesnego wojewody Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego na terenach przyległych do pałacu, położonych w kompleksie Parku Branickich dokonano rozbudowy oraz gruntownej przebudowy parku miejskiego. Modernistyczna kompozycja parku Planty została zaprojektowana przez inż. Stanisława Gralla kierownika Plantacji Miejskich. Łączy w sobie elementy parku naturalnego i kształtowanego parku francuskiego z bogatymi elementami tzw. małej architektury. Centralną część parku stanowi promenada, szeroki komunikacyjny ciąg pieszy (bulwar Aleja Zakochanych) z urządzoną zielenią niską (rabaty, dywany kwiatowe) oraz z prostokątnym basenem z fontannami wyposażonymi w automatyczne urządzenia do iluminacji.

We wschodniej części parku od ul. Mickiewicza znajduje się różanka, prostokątny basen wodny, przy którym ustawiono przed 1938 r. rzeźbę Praczek dłuta Stanisława Horno-Popławskiego oraz staw wodny "Serce".

W PRL-u, począwszy od 1954 roku park nosił nazwę Przyjaźni Polsko-Radzieckiej[3].

Fragment parku pomiędzy ulicami: Akademicką, Świętojańską, M. Skłodowskiej-Curie i placem Katyńskim został w 2014 roku nazwany skwerem Lecha i Marii Kaczyńskich - Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z Małżonką[4]. 1 marca 2018 r. został tam odsłonięty pomnik poświęcony Danucie Siedzikównie ps. "Inka"[5].

Na terenie parku znajdują się m.in.:

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr zabytków województwa podlaskiego. [dostęp 2011-03-25].
  2. a b Planty w Białymstoku, parki.org.pl [dostęp 2020-11-19] (pol.).
  3. Uchwała nr IV/23 Miejskiej Rady Narodowej, BIP Urzędu Miejskiego w Białymstoku, 30 sierpnia 1954 [dostęp 2021-01-19].
  4. Uchwała nr LVIII/636/14 Rady Miejskiej Białegostoku z dnia 28 marca 2014 r., Poz. 1619 z 2014 r., Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego, 16 kwietnia 2014.
  5. a b Pomnik Inki w Białymstoku, Białystok - Oficjalny Portal Miasta [dostęp 2021-01-19] (pol.).