Pochwodziób żółtodzioby

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pochwodziób żółtodzioby
Chionis albus[1]
(Gmelin, 1789)
Pochwodziób żółtodzioby
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Rodzina pochwodzioby
Rodzaj pochwodziób
Gatunek pochwodziób żółtodzioby
Synonimy

Chionis alba (Gmelin, 1789)

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Pochwodziób żółtodzioby[3], pochwodziób biały (Chionis albus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny pochwodziobów (Chionidae). Występuje w Ameryce Południowej, w Antarktyce i na wyspach subantarktycznych.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek został opisany naukowo przez J.F. Gmelina w 1789 roku, jako Vaginalis alba[4]. Jako miejsce typowe błędnie została wskazana Nowa Zelandia[4][5], faktycznie powinny być Falklandy[5]. Epitet gatunkowy albus oznacza „biały”[6].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Głowa pochwodzioba

Pochwodziób żółtodzioby jest średniej wielkości ptakiem, mierzy od 34 do 41 cm, rozpiętość skrzydeł to 75–80 cm, a masa ciała dorosłego osobnika to 460–810 g[5]. Z sylwetki przypomina gołębia lub kurę, lata podobnie do gołębi[7]. Upierzenie dorosłych jest jednolicie białe[5]. Dziób ma czarny koniec i żółtą nasadę, jego rogowa pochewka jest zielonkawa. Skóra wokół oczu jest bladożółta, przydatki głowowe są różowe. Palce nóg nie mają błony pławnej[7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek rozmnaża się na Półwyspie Antarktycznym i na wyspach wokół Morza ScotiaSzetlandach Południowych, Orkadach Południowych, Georgii Południowej i prawdopodobnie na Sandwichu Południowym. Poza sezonem lęgowym migruje na Falklandy, Ziemię Ognistą i do Patagonii, niektóre ptaki zapuszczają się też dalej na północ[5][2]. Zalatuje do Urugwaju i Brazylii, a także na Tristan da Cunha[2], a nawet do Afryki Południowej[7].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Ptaki te są wszystkożerne. Jedzą kryla, ryby, kałamarnice i inny pokarm podkradany pingwinom oraz kormoranom. Zjadają także ich jaja i małe pisklęta[5]. Nękają pingwiny także po to, aby te zwróciły pokarm. Poza sezonem rozrodczym szukają pokarmu najczęściej pośród wyrzuconych na brzeg glonów, w trawach tussock, na nadbrzeżnych łąkach i terenach podmokłych. W lecie, gdy rozmnażają się płetwonogie, pochwodzioby zjadają ich martwe noworodki, dziobią rany zwierząt, jedzą łożyska, a obserwowano nawet, jak próbowały pożreć pępowinę wciąż połączoną z ciałem młodej foki. Nie gardzą też odchodami płetwonogich. Ze względu na zwyczaje żywieniowe, ptaki spędzają dużo czasu na oczyszczaniu piór[7].

Zachowania[edytuj | edytuj kod]

Ptaki te żyją na wybrzeżach morskich, często na wyspach. Rzadko zapuszczają się dalej niż na kilometr w głąb lądu. Typowo spotykane są w koloniach ptaków morskich, szczególnie pingwinów, ale także kormoranów i albatrosów. Występują także w koloniach płetwonogich; na Falklandach spotyka się je w pobliżu siedzib ludzkich[5][2][7]. Migrujące ptaki znajdują odpoczynek na górach lodowych i czasem statkach[7].

Ptaki te nie boją się ludzi i żerują na odpadkach w pobliżu stacji polarnych, portów i osad nadmorskich[7].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Pochwodzioby żółtodziobe pojawiają się na terenach lęgowych w październiku i listopadzie (wiosną na półkuli południowej). Są monogamiczne i przywiązane do terytorium, na które zazwyczaj wracają co roku. Terytorium obejmuje część kolonii pingwinów i jest zaciekle bronione. Gniazda mają kształt miski, są wyłożone kośćmi, guanem, szczątkami piskląt i śmieciami. Między grudniem a styczniem samica składa typowo 2–3 kremowe jaja o gruszkowatym kształcie, w czterodniowych odstępach. Są one wysiadywane przez 28–32 dni. Młode ptaki, po uzyskaniu zdolności do lotu, żerują wzdłuż brzegu szukając resztek ryb, mięczaków i glonów, a pomiędzy kwietniem a czerwcem odlatują na północ[7].

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Ocenia się, że łącznie żyje około 10 tysięcy par tych ptaków[5]. Ma duży obszar występowania i stabilną liczebność, w związku z czym nie jest zagrożony wyginięciem. W przeszłości zagrożeniem dla niego było skażenie środowiska, szczególnie na wyspie Signy, a norwescy wielorybnicy polowali na nie dla mięsa[7]. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje go za gatunek najmniejszej troski[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Chionis albus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e BirdLife International 2017, Chionis albus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017, wersja 2017-3, DOI10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22693556A118854999.en [dostęp 2018-02-15] (ang.).
  3. Nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: CHIONIDAE Lesson, 1828 (wersja: 2016-04-26). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2018-02-15].
  4. a b J.F. Gmelin: Caroli a Linné... Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species; cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. T. 1, cz. 2. Lyon: J.B. Delamolliere, 1789, s. 705. DOI: 10.5962/bhl.title.125970.
  5. a b c d e f g h Burger, A.E. & Kirwan, G.M.: Snowy Sheathbill (Chionis albus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2018. [dostęp 2018-02-15]. (ang.)
  6. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2018. [dostęp 2018-02-15]. (ang.)
  7. a b c d e f g h i Snowy sheathbill (Chionis albus). ARKive. [dostęp 2018-02-15].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]