Pomarańcza gorzka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pomarańcza gorzka
Citrus aurantium - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-042.jpg
Systematyka Reveala
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Klasa Rosopsida
Rząd rutowce
Rodzina rutowate
Rodzaj cytrus
Nazwa systematyczna
Citrus aurantium L.
Pomeranzen BMK.jpg

Pomarańcza gorzka (pomarańcza kwaśna) Citrus aurantium L.gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny rutowatych. Pochodzi z południowo-wschodniej Azji.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzew lub małe drzewo wysokości do 10 m. Młode pędy cierniste.
Liście
Podługowatojajowate, pachnące, ogonki oskrzydlone.
Kwiaty[1]
Pąki kwiatowe są białe lub żółtawobiałe i mogą osiągać długość do 25 mm. Wolnopłatkowa korona skłąda się z 5 grubych podłużnych, wklęsłych płatków z gruczołami olejkowymi widocznymi pod lupą w postaci kropek. Krótki, żółtawozielony, trwały, zrosłodziałkowy kielich ma 5 rozpostartych działek, zrośniętych u podstawy i tworzących gwiazdowatą strukturę przyrośniętą do żółtawozielonej szypułki długości około 5–10 mm. Pąki kwiatowe zawierają co najmniej 20 pręcików o żółtych pylnikach zrośniętych w nasadzie nićmi pręcikowymi w wiązki złożone z 4 lub 5. Zalążnia górna brunatnawoczarna, kulista, zbudowana z 8–10 wielozalążkowych komór i otoczona w nasadzie pierścieniowatym, ziarnistym, położonym poniżej zalążni krążkiem. Gruba, walcowata szyjka słupka zakończona jest główkowatym znamieniem.
Owoce
Mięsista jagoda, średniej wielkości, spłaszczona, o grubej, ciemnopomarańczowej skórce. W smaku owoc jest kwaśny, gorzki i orzeźwiający

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Występuje w 2 podgatunkach[2].:

  • Citrus aurantium ssp. aurantium
  • Citrus aurantium ssp. bergamia (Risso & Poit.) Wight & Arn. ex Engler) – pomarańcza bergamota

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina lecznicza[edytuj | edytuj kod]

Surowiec zielarski[1]
Owocnia pomarańczy gorzkiej (Aurantii amari epicarpium et mesocarpium) – wysuszona owocnia zewnętrzna i śródowocnia dojrzałego owocu pozbawiona częściowo białej, gąbczastej tkanki śródowocni i owocno wewnętrznej, zawierająca nie mniej niż 20 ml/kg olejku eterycznego, oraz kwiat pomarańczy gorzkiej (Aurantii amari flos) – wysuszone, całe nierozwinięte kwiaty zawierające minimum 8,0% sumy flawonoidów w przeliczeniu na narynginę.
Działanie i zastosowanie
przeciwdepresyjne, przeciwlękowe, uspokajające, relaksujące. Wspomaga trawienie, ułatwia przyswajanie składników pokarmowych. Posiada też działanie bakteriobójcze. Zawiera witaminę P, przez co uszczelnia ścianki naczyń włosowatych.

Roślina uprawna[edytuj | edytuj kod]

Uprawiano ją na obszarze śródziemnomorskim już w X wieku. Aktualnie głównym producentem jest Hiszpania i Indie.

Sztuka kulinarna[edytuj | edytuj kod]

Owoce rzadko spożywano na świeżo, raczej w postaci marmolady lub konfitury. Służy również do wyrobu likieru Curaçao. Obsmażone w cukrze okrywy owoców używane są do ozdabiania ciast. Otrzymywany z okrywy olejek pomarańczowy używany jest jako esencja do ciast i słodkich potraw.

Inne zastosowania[edytuj | edytuj kod]

Olejek otrzymywany z pomarańczy gorzkiej znajduje zastosowanie także w:

Siewki pomarańczy gorzkiej są używane jako podkładki pod pomarańczę słodką.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.
  2. Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Citrus według Reveala

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.