Pomarańcza gorzka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pomarańcza gorzka
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd mydleńcowce
Rodzina rutowate
Rodzaj cytrus
Nazwa systematyczna
Citrus × aurantium L.
Sp. Pl. 783 1753[2]

Pomarańcza gorzka, pomarańcza kwaśna (Citrus × aurantium L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny rutowatych. Pochodzi z południowo-wschodniej Azji.

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Krzew lub małe drzewo wysokości do 10 m. Młode pędy cierniste.
Liście
Podługowatojajowate, pachnące, ogonki oskrzydlone.
Kwiaty[3]
Pąki kwiatowe są białe lub żółtawobiałe i mogą osiągać długość do 25 mm. Wolnopłatkowa korona składa się z 5 grubych podłużnych, wklęsłych płatków z gruczołami olejkowymi widocznymi pod lupą w postaci kropek. Krótki, żółtawozielony, trwały, zrosłodziałkowy kielich ma 5 rozpostartych działek, zrośniętych u podstawy i tworzących gwiazdowatą strukturę przyrośniętą do żółtawozielonej szypułki długości około 5–10 mm. Pąki kwiatowe zawierają co najmniej 20 pręcików o żółtych pylnikach zrośniętych w nasadzie nićmi pręcikowymi w wiązki złożone z 4 lub 5. Zalążnia górna brunatnawoczarna, kulista, zbudowana z 8–10 wielozalążkowych komór i otoczona w nasadzie pierścieniowatym, ziarnistym, położonym poniżej zalążni krążkiem. Gruba, walcowata szyjka słupka zakończona jest główkowatym znamieniem.
Owoce
Mięsista jagoda, średniej wielkości, spłaszczona, o grubej, ciemnopomarańczowej skórce.

Zmienność[edytuj]

Występuje w 2 podgatunkach[4].:

  • Citrus aurantium ssp. aurantium
  • Citrus aurantium ssp. bergamia (Risso & Poit.) Wight & Arn. ex Engler) – pomarańcza bergamota

Zastosowanie[edytuj]

Roślina lecznicza[edytuj]

Surowiec zielarski[3]
Owocnia pomarańczy gorzkiej (Aurantii amari epicarpium et mesocarpium) – wysuszona owocnia zewnętrzna i śródowocnia dojrzałego owocu pozbawiona częściowo białej, gąbczastej tkanki śródowocni i owocno wewnętrznej, zawierająca nie mniej niż 20 ml/kg olejku eterycznego, oraz kwiat pomarańczy gorzkiej (Aurantii amari flos) – wysuszone, całe nierozwinięte kwiaty zawierające minimum 8,0% sumy flawonoidów w przeliczeniu na narynginę.
Działanie i zastosowanie
Okłady z oleju prawdopodobnie łagodzą objawy niektórych rodzajów grzybicy; brak dowodów na skuteczność preparatów w jakiejkolwiek innej przypadłości[5]. Zawiera witaminę P, przez co uszczelnia ścianki naczyń włosowatych.

Roślina uprawna[edytuj]

Uprawiano ją na obszarze śródziemnomorskim już w X wieku. Aktualnie głównym producentem jest Hiszpania i Indie.

Owoce

Roślina jadalna[edytuj]

W smaku owoc jest kwaśny, gorzki i orzeźwiający. Owoce rzadko spożywano na świeżo, raczej w postaci marmolady lub konfitury. Służy również do wyrobu likieru Curaçao. Obsmażone w cukrze okrywy owoców używane są do ozdabiania ciast. Otrzymywany z okrywy olejek pomarańczowy używany jest jako esencja do ciast i słodkich potraw.

Inne zastosowania[edytuj]

Olejek otrzymywany z pomarańczy gorzkiej znajduje zastosowanie także w:

Siewki pomarańczy gorzkiej są używane jako podkładki pod pomarańczę słodką.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-02].
  2. Citrus × aurantium L. (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2017-09-02].
  3. a b Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-4.
  4. Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Citrus według Reveala
  5. Bitter Orange | NCCIH, NCCIH [dostęp 2017-02-10] (ang.).

Bibliografia[edytuj]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.