Portal:Norwegia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Norwegia w polskojęzycznej Wikipedii

Coat of arms of Norway.svg
Flag of Norway.svg
Norwegia (bokmål Norge i lub nynorsk Noreg i), urzędowo Królestwo Norwegiimonarchia konstytucyjna, której terytorium obejmuje zachodnią część Półwyspu Skandynawskiego, Jan Mayen, Svalbard i Wyspę Bouveta. Ma łączną powierzchnię 385 252 km² i liczy około pięciu milionów mieszkańców. Jest drugim najrzadziej zaludnionym państwem Europy. Graniczy ze Szwecją niemal na całej długości granicy; znacznie krótsze odcinki oddzielają Norwegię od Finlandii i Rosji. Kraj ma również granicę morską (przez cieśninę Skagerrak) z Danią. Stolicą Norwegii jest Oslo. Długa, licząca ponad 20 tys. kilometrów linia brzegowa znana jest z charakterystycznych zatok, tzw. fiordów. Nazwa kraju pochodzi od staronordyckiego nord vegen (pol. droga na północ).

Grafika

The Seven Sisters & the Wooer.jpg


Kategorie

Norwegia

Geografia • Historia • Polityka • Gospodarka • Nauka • Architektura • Kultura • Religia • Literatura • Muzyka • Film • Sport • Etnografia • Zabytki • Kuchnia • Biografie

Norwegia w siostrzanych projektach

Norwegia w Wikinews Norwegia Wikicommons Norwegia w Wikicytatach Norwegia w Wikisłowniku
Wikinews-logo.svg Commons-logo.svg Wikiquote-logo.svg WiktionaryPl nodesc.svg

Podobne portale


  Wikimedal.pngWybrany artykuł na medal

HMS Furious armourer with bomb message April 1944 IWM A 22640.jpg

Operacja Tungsten – rajd okrętów i lotnictwa morskiego Royal Navy w czasie II wojny światowej, którego celem był niemiecki pancernik Tirpitz. Celem operacji było uszkodzenie lub zniszczenie Tirpitza na jego kotwicowisku w Kaafiordzie w północno-wschodniej Norwegii, nim zostanie w pełni wyremontowany z uszkodzeń zadanych przez miniaturowe okręty podwodne typu X podczas operacji Source i będzie gotów do podjęcia działań bojowych przeciw alianckiej żegludze.

Brytyjską decyzję nalotu na Kaafiord uzasadniała obawa, że pancernik, po osiągnięciu gotowości bojowej, mógłby atakować strategicznie ważne konwoje dowożące zaopatrzenie wojenne dla ZSRR. Usunięcie zagrożenia stwarzanego przez Tirpitza mogło równocześnie pozwolić aliantom na skierowanie do innych zadań ciężkich okrętów, które trzymano w bazach nad Morzem Północnym z jego powodu. Po czterech miesiącach intensywnych przygotowań okręty Home Fleet wyszły 30 marca 1944 roku w morze, a 3 kwietnia z pokładów pięciu lotniskowców wystartowały samoloty, które dokonały nalotu na Kaafiord. Rajd był dla Niemców zupełnym zaskoczeniem, a samoloty brytyjskie prawie nie napotkały oporu. Piętnaście bomb trafiło pancernik, a ostrzał z karabinów maszynowych myśliwców spowodował znaczne straty w ludziach. W czasie nalotu Brytyjczycy stracili dziewięciu lotników i cztery samoloty.

Zniszczenia, jakie spowodowały bomby, nie wystarczyły do zatopienia Tirpitza, ale 122 członków jego załogi zginęło, a 316 zostało rannych. Kriegsmarine postanowiła wyremontować pancernik, a prace zostały ukończone w połowie lipca. Od kwietnia do sierpnia 1944 roku Brytyjczycy kilkakrotnie atakowali Tirpitza w nadziei wydłużenia okresu jego niezdolności do walki, ale żaden z ataków nie przyniósł spodziewanego sukcesu. Ostatecznie Tirpitz został poważnie uszkodzony, a następnie zatopiony, przez ciężkie bombowce Royal Air Force pod koniec 1944 roku.

Przeczytaj cały artykuł

Dobry artykuł  Propozycja DA.svg

Język norweski (norsk) – język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Dialekty norweskie tworzą z dialektami szwedzkimi i dialektami duńskimi kontinuum, w którym występuje zjawisko asymetrycznej wzajemnej zrozumiałości (osobom znającym norweski łatwiej jest zrozumieć języki skandynawskich sąsiadów)[1]. Współczesny język norweski nie posiada standardu wymowy; wszystkie dialekty są równorzędne. Do zapisu wykorzystywane są dwa warianty języka pisanego: bokmål (dosł. „język książkowy”) oraz nynorsk (dosł. „nowonorweski”). Język posiada status urzędowego w Norwegii[2].

Formalnie rzecz biorąc oba warianty języka pisanego są równoważne i równouprawnione na podstawie ustawy o używaniu języka w urzędach publicznych z 1980[2]. W praktyce wariant nynorsk preferowany jest tylko przez około 10% użytkowników języka[3], mimo że większość lokalnych odmian języka jest przezeń znacznie lepiej oddawana na piśmie[4]. Wpływ na to mają kwestie pozajęzykowe, związane z postrzeganiem obu form języka pisanego przez samych Norwegów, a także ich genezą – podczas gdy oparty na duńszczyźnie bokmål rozkwitał przede wszystkim w miastach, mający swe źródła w rodzimych norweskich dialektach nynorsk kojarzony jest głównie z obszarami wiejskimi.

Portale

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?

 < Portale < Geografia < Europa < Norwegia

  1. Øivind Maurud. Nabospråksforståelse i Skandinavia. En undersøkelse om gjensidig forståelse av tale- og skriftspråk i Danmark, Norge og Sverige. „Nordisk utredningsserie”. 13, 1976. Stockholm: Nordiska rådet (norw.). 
  2. a b Store norske leksikon: språk i Norge (norw.). [dostęp 2015-06-16].
  3. Andreas Hermansson: Norge mot Noreg (szw.). [dostęp 2015-06-16].
  4. Kjell Venås. Dialekt og normaltalemålet. „Apollon”. 1, 1998 (norw.).