Powstanie praskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powstanie praskie
Powstanie majowe ludu czeskiego
Front wschodni II wojny światowej
Ilustracja
Pomnik powstańców praskich autorstwa Josefa Malejovský'ego koło mostu Barikádníků w Pradze
Czas 59 maja 1945
Miejsce Praga
Terytorium Protektorat Czech i Moraw
Wynik zwycięstwo czeskie, kapitulacja wojsk niemieckich w Pradze; rozbicie głównych sił Grupy Armii „Środek" przez wojska radzieckie
Strony konfliktu
 III Rzesza  Czechosłowacja
Rosja ROA

 ZSRR

Dowódcy
III Rzesza Karl Hermann Frank
III Rzesza Rudolf Toussaint
III Rzesza Carl Friedrich von Pückler-Burghauss
Czechosłowacja Otakar Machotka
Rosja Siergiej Buniaczenko

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Iwan Koniew

Siły
40 000 żołnierzy Czechosłowacja 30 000 powstańców
Rosja 18 000 żołnierzy
Straty
dokładne dane nieznane; przypuszczalnie ponad 1000 zabitych Czechosłowacja 3561 powstańców i ok. 4000 cywili zabitych
Rosja 300 zabitych
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich 692, z czego w samej Pradze 30
Niemiecki kolaborant Alois Kříž aresztowany w czasie powstania

Powstanie praskie (czes. Pražské povstání) – powstanie ludności Pragi przeciw administracji niemieckiej, stacjonującymi w mieście wojskami niemieckimi oraz kolaboracyjnemu rządowi i administracji czeskiej trwające od 5 do 9 maja 1945 roku. Powstanie praskie było częścią powstania majowego ludu czeskiego i było związane z radziecką operacją praską. Powstanie zakończyło się zwycięstwem Czechów i kapitulacją wojsk niemieckich w Pradze[1].

Siły walczących stron[edytuj]

Na terenie Protektoratu Czech i Moraw stacjonowała niemiecka Grupa Armii „Środek” feldmarszałka Ferdinanda Schörnera licząca około miliona żołnierzy, z czego w walkach w samej Pradze wzięło udział około 40 tysięcy żołnierzy. Siły powstańcze liczyły około 30 tysięcy bojowników. W powstaniu wzięło aktywny udział około 100 tysięcy cywili czeskich, którzy zbudowali około 2 tysięcy barykad w Pradze, opatrywali rannych i dostarczali powstańcom: żywność, lekarstwa, broń i amunicję. Do powstańców dołączyła 600 Dywizja Piechoty Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej licząca około 18 tysięcy żołnierzy pod dowództwem Siergieja Buniaczenki. W ostatnim etapie powstania wzięły udział jednostki 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej pod dowództwem marszałka Iwana Koniewa.

Przebieg[edytuj]

Żywiołowe starcia ludności z wojskami okupacyjnymi, które rozpoczęły się w Pradze 4 maja, przeobraziły się w dniu następnym w ogólne powstanie kierowane przez komunistów. W stolicy Protektoratu Czech i Moraw rozgorzały zacięte walki, przy czym już pod koniec 7 maja sytuacja powstańców stała się krytyczna. Mimo budowy około dwóch tysięcy powstańczych barykad 8 maja czołgi hitlerowskie wtargnęły na ulice śródmieścia Pragi. Wobec takiej sytuacji Stawka Najwyższego Naczelnego Dowództwa Armii Czerwonej zażądała od wszystkich wojsk maksymalnego zwiększenia tempa pościgu prowadzonego w ramach operacji praskiej.

Z godziny na godzinę sytuacja powstańców w Pradze stawała się katastrofalna. Pomocy Czechom udzieliła dywizja Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej (ROA), lecz mimo tego Niemcy dławili powstanie błyskawicznie. Opanowali centrum miasta i rozpoczęli represje wobec powstańców i ludności. Do akcji wkroczyły działa samobieżne, miotacze ognia i SS-mani z pobliskiego poligonu w Benešovie tworzący Kampfgruppe Wallenstein. Jednocześnie czołgi Armii Czerwonej i jej sojuszników zajęły Jaroměřice nad Rokytnou i Igławę wieczorem 7 maja. Następnego dnia prawe skrzydło 1 Frontu Ukraińskiego wkroczyło na terytorium Czech na głębokość 40 km, zajmując tego samego dnia Drezno.

Wieczorem Niemcy podjęli pertraktacje z powstańcami zakończone kapitulacją wojsk niemieckich w Pradze[1]. Na mocy „Protokołu o kapitualcji Niemieckich Sił Zbrojnych w Pradze” wojska niemieckie zostały całkowicie rozbrojone[1]. Powstańcy czescy zyskali wszystkie bazujące w Pradze samoloty luftwaffe i broń pancerną wroga[1]. Jednocześnie powstańcy zgodzili się na ochronę przed miejscową ludnością rozbrojonych żołnierzy niemieckich[1] i ich wyjazd w stronę wojsk amerykańskich, wkraczających na ziemie czeskie od strony Bawarii. Aktu kapitulacji w Pradze nie uznały niemieckie jednostki Waffen SS, które pod dowództwem SS-Gruppenführera Carla von Pücklera kontynuowały walkę w mieście do 9 maja.

W nocy 9 maja pierwsze oddziały sowieckie wkroczyły do Pragi. Ofensywa radziecka prowadzona z wielu kierunków udaremniła wycofanie się większości sił Grupy Armii „Środek” z okolic Pragi i umożliwiła ich stosunkowo szybkie rozbicie. Strach przed radzieckimi wojskami spowodował dalsze walki i przedzieranie się Niemców przez linie sowieckie do 11 maja. Z milionowej armii feldmarszałka Schörnera stacjonującej w Czechach do Amerykanów dotarło tylko 140 tysięcy żołnierzy. Operacja praska zakończyła się 2 dni po kapitulacji III Rzeszy i była ostatnią dużą ofensywą w Europie podczas II wojny światowej.

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Uczestnicy walk[edytuj]

Czeski Komitet Narodowy

Powstańców wsparła 600 Dywizja Piechoty Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej.

Niemieckie siły okupacyjne

Upamiętnienie[edytuj]

Jedna ze stacji metra w Pradze nosi nazwę Pražského povstání.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]